ΕΛΑ: Το μεγάλο ερωτηματικό

Απρίλιος 1975: Στην Αθήνα της μεταπολίτευσης μια οργάνωση, ο Επαναστατικός

Λαϊκός Αγώνας, αναλαμβάνει την ευθύνη για τους διαδοχικούς εμπρησμούς οκτώ

αυτοκινήτων διπλωματικών αποστολών. Είναι η πρώτη τρομοκρατική οργάνωση που

κάνει την εμφάνισή της, για να ακολουθήσει, οκτώ μήνες αργότερα, και μια

δεύτερη, η 17 Νοέμβρη.

Τον Ιανουάριο του 1995, λίγο πριν συμπληρώσει είκοσι χρόνια δράσης, ο ΕΛΑ

τοποθετεί εκρηκτικό μηχανισμό στην ΑΣΟΕΕ. Αυτό ήταν το τελευταίο χτύπημα της

οργάνωσης. Τι ήταν, όμως, αυτό που οδήγησε στην αδρανοποίηση της οργάνωσης;

Ποιες πραγματικά ήταν οι σχέσεις της με τη διεθνή τρομοκρατία; Πόσο

«συγγενικές» σχέσεις είχε με άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις που έδρασαν την

ίδια περίοδο, αλλά και με τη 17 Νοέμβρη; Είναι τα πρώτα μιας σειράς ζητημάτων

που προκύπτουν κατά την αναδρομή της δράσης της οργάνωσης- ερωτηματικό.

Το γεγονός ότι ο ΕΛΑ έδρασε επί είκοσι χρόνια και η «απόσυρσή του» οφείλεται

σε απόφαση των ίδιων των μελών του, και όχι γιατί εξαρθρώθηκε από τις

διωκτικές Αρχές, δείχνει ότι υπήρχε καλά οργανωμένος ιστός με επαγγελματισμό

στη δράση, που είχε ως συνέπεια να αποφύγει λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν

σε συλλήψεις μελών του. Μαζί με τη 17 Νοέμβρη είναι οι κυριότερες οργανώσεις

που έχουν δράσει στην Ελλάδα, ωστόσο ένα βασικό χαρακτηριστικό τις

διαφοροποιεί: Η 17 Νοέμβρη επιλέγει κατά κύριο λόγο – τουλάχιστον στις δύο

πρώτες δεκαετίες από την εμφάνισή της – τις δολοφονίες: βάλλει κατά ανθρώπων.

Συμπληρωματικά χτυπήματα

Ο ΕΛΑ «ειδικεύεται» σε στόχους-κτίρια, που έχουν ωστόσο τον δικό τους

συμβολισμό: χτυπά τράπεζες (κατά κανόνα αμερικανικών συμφερόντων), αστυνομικά

κτίρια και αυτοκίνητα, αυτοκίνητα διπλωματών. Κάποιες φορές τα χτυπήματα του

ΕΛΑ είναι «συμπληρωματικά» χτυπημάτων της 17 Νοέμβρη, και δηλώνουν πως πρέπει

να υπήρχαν τουλάχιστον δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο οργανώσεων:

Παράδειγμα: η 17 Νοέμβρη «φωτογραφίζει» ως στόχο της την Αστυνομία, μετά την

πυρκαγιά στο κτίριο του «Κ. Μαρούση», όπου είχαν βρει τραγικό θάνατο πέντε

άνθρωποι, έπειτα από μαθητική διαδήλωση. Δύο διμοιρίες των ΜΑΤ βρίσκονταν τότε

εκεί: η πρώτη χτυπήθηκε από τη 17 Νοέμβρη, λίγους μήνες αργότερα, με ρουκέτα

και χειροβομβίδα στη Χαριλάου Τρικούπη. Τη δεύτερη διμοιρία «χτύπησε» ο ΕΛΑ,

με τηλεχειριζόμενο εκρηκτικό μηχανισμό, δύο μήνες αργότερα, στο Θησείο.

Σε άλλες περιπτώσεις, οι δύο οργανώσεις έχουν κάνει επιθέσεις στους ίδιους

στόχους, σε διαφορετικές, όμως, χρονικές στιγμές: Παράδειγμα: το κτίριο της

ΕΟΚ στη Βασιλίσσης Σοφίας έχει γίνει στόχος και των δύο τρομοκρατικών

οργανώσεων.

Στην πορεία του ο ΕΛΑ έχει αναλάβει την ευθύνη για τη δολοφονία του

αστυνομικού υποδιευθυντή Απόστολου Βέλλιου (σκοτώθηκε όταν χτυπήθηκε με

τηλεχειριζόμενο εκρηκτικό μηχανισμό το λεωφορείο της Αστυνομίας στον Περισσό,

το 1994), ενώ η οργάνωση 1η Μάη έχει αναλάβει την ευθύνη για τη δολοφονία του

εισαγγελέα Αναστάσιου Βερνάρδου, το 1989: η 1η Μάη δρούσε μόνη της μέχρι που

το 1990 ΕΛΑ και 1η Μάη αναλάμβαναν από κοινού, ως μια οργάνωση, την ευθύνη για

διάφορες – βομβιστικές – επιθέσεις. Η κοινή αυτή πορεία «διαταράχθηκε» τον

Μάρτιο του ’92, όταν μόνος του και πάλι ο ΕΛΑ ανέλαβε την ευθύνη για την

τοποθέτηση βόμβας με στόχο μάρτυρα τρομοκρατικής επίθεσης. Μια εβδομάδα

αργότερα, βόμβα τοποθετείται σε κλαμπ και την ευθύνη αναλαμβάνουν και πάλι από

κοινού οι δύο οργανώσεις. Η αυτόνομη πορεία του ΕΛΑ επαναλαμβάνεται το 1993

και το 1994, μέχρι και την τελευταία του επίθεση, στην ΑΣΟΕΕ, τον Ιανουάριο

του ’95. Με προκήρυξή του, το 1989, ο ΕΛΑ έχει αναλάβει και την ευθύνη για τη

δολοφονία Μπάμπαλη, το 1979, υποστηρίζοντας πως η οργάνωση Ιούνης 78 ήταν δική

του ομάδα. Όπως εξάλλου επισημαίνεται στην απόρρητη έκθεση για την τρομοκρατία

που έχουν αποκαλύψει «ΤΑ ΝΕΑ», από τα έγγραφα της Πάρνηθας «προκύπτει ότι

“στόχοι” (AEG, Μπάμπαλης) για τους οποίους είχε συλλέξει στοιχεία η 17 Ν,

χτυπήθηκαν από ομάδες του ΕΛΑ». Εκτός από την 1η Μάη, ο ΕΛΑ έχει «συνεργαστεί»

στην πορεία του και με άλλες μικρότερες τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως ήταν η

Επαναστατική Ομάδα Διεθνιστικής Αλληλεγγύης Χρήστος Κασσίμης και είχαν από

κοινού αναλάβει την ευθύνη για την τοποθέτηση βόμβας στην πρεσβεία της Δυτικής

Γερμανίας, τον Μάρτιο του 1982.

Είχε τις διεθνείς σχέσεις

Αν παρατηρήσει κανείς το «ημερολόγιο» των τρομοκρατικών χτυπημάτων από τον

Απρίλιο του ’75 μέχρι και το ’95 που ο ΕΛΑ «αποσύρθηκε», διαπιστώνει ότι οι

δικές του επιθέσεις ήταν αραιότερες σε περιόδους έξαρσης των χτυπημάτων της 17

Νοέμβρη και αντιστρόφως. Μόνο μία βραδιά, εκείνη της 31ης Μαρτίου του 1991,

είχαμε ταυτόχρονα χτυπήματα: Την ώρα που η 17 Νοέμβρη εκτόξευε ρουκέτα στο

ξενοδοχείο «Πεντελικόν», στο Κεφαλάρι, ο ΕΛΑ με την 1η Μάη, από κοινού,

χτυπούσαν δύο υποκαταστήματα της Citibank: στους Αμπελοκήπους και την

Πατησίων.

Ο ΕΛΑ, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, τόσο από τη διερεύνηση της δράσης

του αρχιτρομοκράτη Κάρλος, όσο και από τα αρχεία της Στάζι, φαίνεται πως

διατηρούσε «τις διεθνείς σχέσεις των ελληνικών τρομοκρατικών οργανώσεων». Στην

απόρρητη έκθεση για την τρομοκρατία επισημαινόταν χαρακτηριστικά: «Αποτέλεσμα

τέτοιων επιρροών (σ.σ. από τον Κάρλος), στοιχεία των οποίων ανιχνεύονται στα

αρχεία της Στάζι, θεωρούνται οι επιθέσεις κατά του Σαουδάραβα πρέσβη (1983,

πρώτη τηλεχειριζόμενη βόμβα τρομοκρατών στην Ελλάδα και της pub Oscar (1988),

από τον ΕΛΑ, η επιχείρηση “Domenique” που δεν υλοποιήθηκε ποτέ κ.λπ.».

Την ύπαρξη «υπογείων διαδρομών» μεταξύ ΕΛΑ και 17Ν άφησε να διαφανούν όμως,

μιλώντας στα «ΝΕΑ» τον περασμένο Φεβρουάριο, μέσα από τις φυλακές υψίστης

ασφαλείας του Παρισιού, και ο ίδιος ο Κάρλος.

«Πρόσωπα με κοινό λόγο σε ΕΛΑ και 17 Ν»

Στην έκθεση για την τρομοκρατία σημειώνονται για τον ΕΛΑ:

* «Υπήρξαν, ωστόσο, πρόσωπα ή πυρήνες προσώπων που κατηγορήθηκαν για εν

γένει συμμετοχή τους σε τρομοκρατικές δραστηριότητες, στις οποίες ανιχνεύονταν

στοιχεία διασύνδεσης είτε με τον ΕΛΑ, είτε με τη 17Ν ή με υπό- ομάδες τους ή

με όλους μαζί. Τα στοιχεία αυτά κρίθηκαν δικαστικά και δεν ήταν επαρκή να

στοιχειοθετηθούν ειδικότερες κατηγορίες».

* ΕΛΑ και 17Ν είναι πολύ πιθανό να έχουν όμοιες ή περίπου όμοιες

αφετηρίες και κοινούς – τουλάχιστον αρχικούς – σχεδιασμούς. Ομοίως είναι

επίσης πιθανό ότι κάποια πρόσωπα είχαν «κοινό ρόλο» ή τουλάχιστον «λόγο» και

στις δύο οργανώσεις, τουλάχιστον στα αρχικά στάδια δράσης τους.

Ο ΕΛΑ, πάντως, συνδέεται και με την Αντικρατική Πάλη: Ο Χρήστος Τσουτσουβής,

που θεωρήθηκε αρχηγός της μετά τον θανάτό του, εκτιμάται ότι είχε αποσκιρτήσει

από τον ΕΛΑ. Χαρακτηριστικά, στην έκθεση για την τρομοκρατία σημειώνεται: «Ο

θάνατος του Χρ. Τσουτσουβή (αποσκιρτήσαντος του ΕΛΑ και αρχηγού της

δολοφονικής οργάνωσης Αντικρατική Πάλη) “ανάγκασε” τον ΕΛΑ να “μιλήσει” με

προκήρυξη για τον νεκρό τρομοκράτη και για λογαριασμό της νέας (;) οργάνωσης

της οποίας ηγείτο».

Η ίδια έκθεση εκτιμά, τέλος, ότι ίσως η αδρανοποίηση του ΕΛΑ να σχετίζεται με

τις έρευνες γύρω από τα αρχεία της Στάζι, αλλά και τη δικαστική διερεύνηση των

δραστηριοτήτων και των συνδέσεων του Κάρλος.