|
|
Η κλωνοποίηση ανθρωπίνου εμβρύου από την εταιρεία ACT αλλά και η ενδεχόμενη
ανθρώπινη κλωνοποίηση, την οποία επαγγέλλεται η ομάδα Αντινόρι – Ζαβού,
διευκολύνονται από το νομοθετικό χάος που υπάρχει τόσο στην Αμερική όσο και
στην Ευρώπη.
|
|
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ανθρώπινη κλωνοποίηση έχει απαγορευθεί από τη
Βουλή, όχι όμως και από τη Γερουσία, με αποτέλεσμα μια ιδιωτική εταιρεία όπως
η ACT να μπορεί να πραγματοποιεί νόμιμα τις έρευνές της με ίδια χρηματοδότηση.
Όσο για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν υπάρχει κοινή νομοθεσία για το
ζήτημα αυτό.
Το Βέλγιο, η Φινλανδία, η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Ολλανδία και
η Σουηδία είναι οι επτά ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες μπορούν να
πραγματοποιηθούν πειράματα κλωνοποίησης ανθρώπινων εμβρύων για αναπαραγωγικούς
σκοπούς χωρίς νομικό πρόβλημα. Στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είτε
απαγορεύονται εξ ολοκλήρου τα πειράματα (Γερμανία) είτε επιτρέπονται, αλλά
μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς (Βρετανία). Και ενώ εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής ανακοίνωσε χθες ότι η Επιτροπή είναι αντίθετη στη δημιουργία
ανθρώπινων εμβρύων για επιστημονικές έρευνες και δεν χρηματοδοτεί κανένα
ανάλογο πρόγραμμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε πρόσφατα την Έκθεση
Caudron, στην οποία αναφέρονται οι προϋποθέσεις χρηματοδότησης ερευνητικών
προγραμμάτων για θεραπευτική κλωνοποίηση.
Σύμφωνα με την έκθεση, η έρευνα με βλαστικά κύτταρα θα πρέπει να σέβεται τα
Δικαιώματα του Εμβρύου και του Παιδιού και να είναι σύμφωνη με τη νομοθεσία
της κάθε χώρας. Προηγείται η έρευνα σε βλαστικά κύτταρα ενηλίκων, ενώ είναι
δυνατό να χρηματοδοτηθεί έρευνα σε εμβρυακά βλαστικά κύτταρα που προέρχονται
από αποβολές ή εξωσωματική γονιμοποίηση.
Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο εκπρόσωπος της HFEA, της βρετανικής Ανώτατης Αρχής για
την Ανθρώπινη Γονιμοποίηση και Εμβρυολογία, τονίζει ότι η Αρχή «αντιτίθεται
στην κλωνοποίηση που έχει σκοπό την αναπαραγωγή ανθρωπίνων όντων», αλλά
«υποστηρίζει τη θεραπευτική κλωνοποίηση που έχει ως στόχο να θεραπεύσει
ασθένειες, καθώς και τις ανάλογες έρευνες».
Άλλωστε η Βρετανία, η οποία ακολουθεί την πλέον «φιλελεύθερη» πολιτική στο
θέμα, τον περασμένο Ιανουάριο ψήφισε τον νόμο που επέτρεπε την κλωνοποίηση
ανθρώπινων εμβρύων ηλικίας έως 14 ημερών, ανοίγοντας τον δρόμο για τις
έρευνες. Από τότε όμως είχε διασαφηνιστεί ο διαχωρισμός ανάμεσα στη
θεραπευτική κλωνοποίηση και στην αναπαραγωγική κλωνοποίηση, η οποία
απαγορεύεται.
Σύγχυση για το τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται υπάρχει όμως και στη χώρα
μας, όπου αναμένεται να υιοθετηθεί ένα νομοσχέδιο το οποίο θα ορίζει τη γενική
απαγόρευση της κλωνοποίησης, με μοναδική ενδεχομένως εξαίρεση την κλωνοποίηση
κυττάρων για θεραπευτικούς σκοπούς.
Το νομοθετικό κενό που υπάρχει σήμερα για το ζήτημα της κλωνοποίησης αναγκάζει
την Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και την αρμόδια Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή, που
έχει συγκροτηθεί στο υπουργείο Δικαιοσύνης, να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου.
Συνεδρίαση της Επιτροπής Βιοηθικής, υπό την προεδρία του καθηγητή κ. Γ.
Κουμάντου, έχει προσδριοριστεί για τις 21 Δεκεμβρίου, προκειμένου να
ακολουθήσει εισήγηση προς τον Πρωθυπουργό Κων. Σημίτη για την κλωνοποίηση, ενώ
η Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή (επίσης με πρόεδρο τον κ. Κουμάντο) αναμένεται
να καταρτίσει σχέδιο νόμου μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2002.
Για το ζήτημα, όπως τονίζουν μέλη της Επιτροπής Βιοηθικής, η Ελλάδα ακολουθεί
από το 1998 τις γενικές κατευθύνσεις (απαγορεύσεις) του Συμβούλιου της
Ευρώπης, όπως έχουν καθοριστεί από τη Σύμβαση του Οβιέδο. Η Σύμβαση απαγορεύει
ρητά την κλωνοποίηση ανθρώπινων εμβρύων για αναπαραγωγή ή ερευνητικούς
σκοπούς, αλλά αφήνει ανοικτό τον δρόμο για την κλωνοποίηση άλλων όντων, ενώ
δεν προβλέπει κυρώσεις για τους παραβάτες.
Η συγκεκριμένη Σύμβαση έχει επικυρωθεί προς το παρόν μόνο από την Ελλάδα, την
Ιταλία και την Ισπανία, αλλά όπως επισημαίνουν μέλη της Επιτροπής Βιοηθικής
«σε καμία περίπτωση δεν δίνει απαντήσεις στο σύνολο των ερωτημάτων που έχουν
προκύψει από τις ανακαλύψεις των γενετιστών».
Την ελληνική Επιτροπή, πάντως, προβληματίζει έντονα το ζήτημα της κλωνοποίησης
κυττάρων από τη στιγμή που γίνεται για θεραπευτικούς σκοπούς και, σύμφωνα με
πληροφορίες, φαίνεται να έχει διαμορφωθεί πλειοψηφία υπέρ της εξαίρεσής της
από τη γενική απαγόρευση. Όπως τόνισε στα «ΝΕΑ» πανεπιστημιακός καθηγητής, ο
οποίος μετέχει στην Επιτροπή, «η κλωνοποίηση ανθρώπινων κυττάρων που αποσκοπεί
στη θεραπεία ασθενειών μπορεί να θεωρηθεί ηθικά αποδεκτή…».
Η λεπτή γραμμή των 14 ημερών
Στις πρώτες 14 μέρες από τη σύλληψη του εμβρύου εντοπίζεται τελικά το ερώτημα
τι είναι ζωή. Ο καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας στην Ιατρική Σχολή της
Θεσσαλίας κ. Γιάννης Μεσσήνης εξηγεί: «Έως και τη 14η μέρα από τη σύλληψη, το
έμβρυο είναι μια άμορφη μάζα κυττάρων. Η διαμόρφωση των οργάνων και των ιστών
δεν έχει ακόμη ξεκινήσει». Ο κ. Μεσσήνης διευκρινίζει ότι η άμορφη μάζα
αποτελείται από ολοδύναμα κύτταρα, τα οποία αν αποσπαστούν από το έμβρυο,
μπορούν να εξελιχθούν σε έναν καινούργιο ζώντα οργανισμό. Από την 1η εβδομάδα
και έπειτα, τα περιφερειακά κύτταρα δημιουργούν τον πλακούντα και τα βλαστικά
κύτταρα το έμβρυο. Τα τελευταία είναι πολυδύναμα και όχι ολοδύναμα. Γεγονός
που σημαίνει ότι μπορούν να καλλιεργηθούν από αυτά διαφορετικοί ιστοί οργάνων,
αλλά όχι ολοκληρωμένος ανθρώπινος οργανισμός.
Έντονες αντιδράσεις παρά το «άλλοθι»
Το άλλοθι του «ιατρικού σκοπού» δεν στάθηκε ικανό να καταπνίξει τις
αντιδράσεις. Η είδηση της δημιουργίας του πρώτου κλωνοποιημένου ανθρώπινου
εμβρύου καταδικάστηκε χθες από θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες σε ολόκληρο
τον κόσμο. «Δεν μπορεί να δημιουργούμε ζωή για να την καταστρέφουμε. Και αυτό
ακριβώς γίνεται. Η θέση μου είναι σαφής, η κλωνοποίηση είναι ηθικά
απορριπτέα», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Τζορτζ Μπους, που δεν περιορίστηκε
στις αποδοκιμασίες και κάλεσε τη Γερουσία να απαγορεύσει την ανθρώπινη
κλωνοποίηση για οποιοδήποτε λόγο, υπερψηφίζοντας το σχετικό νομοσχέδιο που
έχει ήδη εγκρίνει η Βουλή των Αντιπροσώπων.
Φαίνεται, ωστόσο, ότι οι Αμερικανοί γερουσιαστές θέλουν να αποφύγουν τις
βεβιασμένες κινήσεις. Γι’ αυτό και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Σαμ
Μπράουνμπακ, αν και γνωστός πολέμιος της κλωνοποίησης, αποφάσισε να θέσει προς
ψήφιση ένα νομοσχέδιο που θα προβλέπει την προσωρινή απαγόρευσή της για έξι
μήνες πριν από την τελική ψηφοφορία.
Οι εντονότερες αντιδράσεις όπως είναι φυσικό προήλθαν από τους εκκλησιαστικούς
κόλπους. Το Βατικανό αισθάνθηκε υποχρεωμένο να «επαναλάβει με έντονο τρόπο ότι
η αρχή της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να οριστεί συμβατικά σε κάποιο στάδιο
της ανάπτυξης του εμβρύου. Η αρχή αυτή τοποθετείται, στην πραγματικότητα, στην
πρώτη στιγμή της ύπαρξης του ίδιου του εμβρύου». Όσο για την Ορθόδοξη Ρωσική
Εκκλησία, αυτή απείλησε ότι θα αφορίσει οποιονδήποτε Ρώσο επιστήμονα ασχοληθεί
με την κλωνοποίηση, αλλά και όποιον λάβει κλωνοποιημένα βλαστικά κύτταρα στο
πλαίσιο κάποιας ιατρικής θεραπείας.
