Πολύ λίγοι τομείς της κοινωνίας είναι πιο επιρρεπείς στους απότομους

ενθουσιασμούς απ’ ό,τι ο εκπαιδευτικός. Ούτε η Ανώτατη Παιδεία είναι άτρωτη σ’

αυτό το φαινόμενο. Αυτοί οι ενθουσιασμοί, περιγραφόμενοι συνήθως με μια λέξη,

όπως «ισότης», «διακρίσεις», «διοίκηση» κ.λπ., αποκτούν ταχύτατα το καθεστώς

της «παγκόσμιας διάγνωσης», και ένθεν εμφανίζονται ως η θεραπεία όλων των

κακών που η κοινή γνώμη πιστεύει ότι κατατρύχουν τις αίθουσες διδασκαλίας των

σχολείων και τα αμφιθέατρα των Πανεπιστημίων, καθώς και άλλων που η κοινή

γνώμη δεν ήξερε καν ότι υπήρχαν. Η απάντηση στο γιατί συμβαίνουν αυτές οι

εξάρσεις και στο πώς μεταδίδονται από στόματος σε στόμα και από έναν εθνικό

θεσμό ή διεθνές ακροατήριο σε άλλο, θα χρειαζόταν μια καλή και μακροχρόνια

διδακτορική διατριβή. Αυτή θα ήταν σίγουρα αποκαλυπτική.

Η «ποιότης» (και επομένως η «αξιολόγηση» των ΑΕΙ) έχει τώρα για τα καλά

προστεθεί στο «κουτί της Πανδώρας» των παγκόσμιων «προβλημάτων». Τα συστήματα

Ανώτατης Παιδείας κάτω από τον έλεγχο των κυβερνήσεων και κυβερνητικών φορέων

κατακλύζονται ξαφνικά με προτάσεις ως προς το πώς θα βελτιώσουν την παραπάνω

έννοια. Από την Αμερική μέχρι την Αυστραλία, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα

πολιορκούνται από ένα αυξανόμενο, και συχνά κακόφωνο, πλήθος «αξιολογητών

ποιότητας». Μερικοί ανασύρονται από την Εκπαίδευση. Άλλοι παραμονεύουν στον

περιθωριακό χώρο των συμβούλων, που καταλαμβάνει τα σύνορα μεταξύ ακαδημαϊκών

ιδρυμάτων, δημόσιας διοίκησης και βιομηχανίας / επιχειρήσεων.

Όμως η «ποιότης», όπως με προσωπικό κόστος ανεκάλυψε ο συγγραφεύς του «Ζεν και

η τέχνη της συντήρησης μοτοποδηλάτων», είναι άπιαστη ­ τόσο πολύ ώστε οι

προσπάθειές του να την ορίσει τον έσπρωξαν από την άκρη της λογικής και τον

οδήγησαν στο ζουρλομανδύα. Επίσης ενέχει το σημαντικότατο μειονέκτημα να

σημαίνει αντιδιαμετρικά διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικούς ανθρώπους, και

ως επακόλουθο, σε διαφορετικά Τμήματα, Σχολές, Ιδρύματα και Συστήματα Ανώτατης

Παιδείας. Μας θυμίζει λοιπόν το σύνθημα του χρηματιστηριακού πυρετού του 1999

που ήταν «ένα εγχείρημα για την ευημερία όλων μας: όλοι να εγγραφούμε, κανείς

να μην ξέρει περί τίνος πρόκειται». Τώρα βέβαια μάθαμε!

Ο Νίκος Μαρκάτος είναι καθηγητής του ΕΜΠ, τέως πρύτανης.