Η κοινωνική πολιτική απασχολεί όλους μας όλο και περισσότερο τα τελευταία

χρόνια. Ξεφυλλίζουμε τις εφημερίδες, ανοίγουμε την τηλεόραση, ακούμε το

ραδιόφωνο, συμμετέχουμε σε κοινωνικές εκδηλώσεις και παρατηρούμε ότι τα θέματα

που σχετίζονται με την κοινωνική πολιτική αποτελούν ευρύτατο αντικείμενο συζήτησης.

Η αναμόρφωση του κράτους πρόνοιας και το δίχτυ κοινωνικής προστασίας, τα οποία

κάποτε ήταν αποκλειστικά αντικείμενα των ακαδημαϊκών σεμιναρίων και γενικότερα

λίγων ανθρώπων, σήμερα γίνονται πρώτες ειδήσεις και βρίσκονται συνεχώς στην

επικαιρότητα.

Η νέα εποχή που διανύει η ανθρωπότητα χαρακτηρίζεται από ραγδαίες και βαθιές

αλλαγές των συστημάτων παραγωγής, οργάνωσης της εργασίας και τρόπων

κατανάλωσης.

Παλιές και νέες παγκόσμιες προκλήσεις, όπως πληθυσμιακή ανάπτυξη, μαζική

μετανάστευση, περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, ανεργία, νέες τεχνολογίες,

απελευθέρωση και παγκοσμιοποίηση αγορών, επηρεάζουν τη ζωή όλων των ατόμων.

Ως συνέπεια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι κινδυνεύουν να τεθούν στο

περιθώριο, αφού δεν μπορούν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις.

Οι νέες προκλήσεις

Το ερώτημα που τίθεται ευθέως είναι εάν το ισχύον κράτος πρόνοιας μπορεί να

ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις ή εάν πρέπει να συρρικνωθεί, για να δώσει τη

θέση του σε ένα νέο κράτος πιο συμβατό με τα νέα δεδομένα, όπως η

παγκοσμιοποίηση των οικονομιών. Η απάντηση είναι σαφής: το κράτος πρόνοιας

πρέπει να διατηρηθεί και να είναι αποτελεσματικό.

Όπως πολλοί διάσημοι κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν «η αναζωογόνηση της οικονομίας

δεν θα έρθει με τη διάλυση του κοινωνικού κράτους».

Αυτό όμως που επιτακτικά χρειάζεται είναι η μεταρρύθμιση του κοινωνικού

κράτους, διατηρώντας στο ύψιστο επίπεδο την αρχή της κοινωνικής δικαιοσύνης, η

οποία όχι μόνο μπορεί να συνυπάρξει με την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και να

αποτελέσει την κινητήρια δύναμή της.

Το νέο κοινωνικό κράτος

Σήμερα γίνεται ολοένα και πιο απαραίτητο το νέο κοινωνικό κράτος να αλλάξει

κατεύθυνση και διαδικασίες στην αναδιανομή του παραγόμενου εθνικού πλούτου.

Η έμφαση πρέπει να δοθεί στη βελτίωση των δημοσίων υπηρεσιών και όχι στα

επιδόματα. Τα τελευταία πρέπει να τα παίρνουν αυτοί που έχουν πραγματική

ανάγκη ή αυτοί που έχουν περισσότερη ανάγκη, με τη θεσμοθέτηση διαφανών και

ελέγξιμων κριτηρίων. Γενικεύοντας, η προοδευτική διακυβέρνηση στον 21ο αιώνα

πρέπει να έχει ως προτεραιότητα το κοινωνικό κράτος και την αλληλεγγύη. Είναι

απαραίτητο να προωθηθεί ο κεντρικός στόχος, που είναι η ανάπτυξη σύγχρονου και

αποτελεσματικού ιστού κοινωνικής προστασίας με βάση τις αρχές ότι τα κοινωνικά

προγράμματα πρέπει:

* Να είναι προσβάσιμα και να εξυπηρετούν τις βασικές ανάγκες όλων.

*Να αντανακλούν τις ατομικές και συλλογικές ευθύνες.

* Να είναι υλοποιήσιμα, οικονομικώς ανεκτά, μετρήσιμα ως προς τη σχέση κόστους

– οφέλους και πάνω απ’ όλα αποτελεσματικά.

* Να είναι ευέλικτα και να ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.

Ατζέντα επιτυχίας

Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την τεράστια πρόκληση του εκσυγχρονισμού των

κοινωνικών προγραμμάτων.

Η πολιτική δέσμευσή τους για την παροχή ενός οράματος για το μέλλον, καθώς και

μία ισχυρή ατζέντα που θα επιφέρει αλλαγές, είναι προϋποθέσεις επιτυχίας.

Η ατζέντα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις τρέχουσες καταστάσεις της

κοινωνίας ­ αφού μελέτες έχουν δείξει ότι οι κοινωνικές και οικονομικές

προτεραιότητες είναι αλληλοσυνδεόμενες ­ και να διέπεται από τις ακόλουθες

συνθήκες:

1 Διατήρηση του εθνικού σχεδιασμού, αλλά με την πλήρη και ενεργό

ανάμειξη των περιφερειακών και τοπικών θεσμών και αρχών.

2 Αναμόρφωση της κοινωνικής πολιτικής, εξαιτίας της οικονομικής

αναδιάρθρωσης και των επακόλουθων επιπτώσεών της στην αγορά εργασίας.

3 Αλλαγή του ρόλου της οικογένειας και της δομής της κοινωνίας.

Οι πολίτες έχουν την απαίτηση η εκάστοτε κυβέρνηση να είναι αποτελεσματική και

να λογοδοτεί για τα προγράμματα και τις υπηρεσίες που αναπτύσσει.

Θέλουν επίσης τα προγράμματα να είναι αντάξια των προσδοκιών της κοινωνίας σαν

σύνολο και των πολιτών σαν οντότητες.

Η διαβεβαίωση της κυβερνητικής δέσμευσης για:

* παροχή ποιοτικών βασικών δημόσιων υπηρεσιών,

* προώθηση ίσων ευκαιριών,

* επέκταση της οικονομικής ανάπτυξης,

* ενίσχυση των προσπαθειών για επίτευξη κοινωνικής συνοχής είναι προϋπόθεση

για την επιτυχία της πολιτικής στον κοινωνικό τομέα.

Ο Θεόδωρος Κοτσώνης είναι υφυπουργός Υγείας και Πρόνοιας.