«Είναι πασίγνωστον ότι την 5.5′ πρωϊνήν και ακριβώς κατά την στιγμήν της

ανατολής του Ηλίου ­ ο οποίος ανατέλλει εις τας 5.5′ επίσης ­ θα σημειωθεί

έκλειψις Ηλίου ολική, ιδιαιτέρως δε ορατή από δύο σημεία του Πλανήτου.

Από την Ελλάδα και από την Σιβηρίαν».

«Η ολική έκλειψις του Ηλίου διήρκεσε μόνον 65 δευτερόλεπτα και κάτι και εις το

διάστημα αυτό εζήσαμε τις φράσεις της Βίβλου που περιγράφει το θείον δράμα και

την δημιουργίαν: “Και εγένετο σκότος… Και εγένετο φως…”».

Παρασκευή 19 Απριλίου 1936, στο ακρωτήριο του Σουνίου. Έλληνες και Αυστριακοί

αστρονόμοι έχουν στήσει τα τηλεσκόπιά τους στον λόφο, δίπλα από τον ναό του

Ποσειδώνα, αλλά και στον Κάλαμο, στο Γύθειο, στη Σπάρτη, στη Μεθώνη, στο

Ηράκλειο, στη Μήλο, στη Νάξο και στη Σητεία, για να… επαληθεύσουν τη θεωρία

του Αϊνστάιν.

Οι εφημερίδες της εποχής φιλοξενούν, για δυο και τρεις συνεχείς ημέρες, εκτενή

ρεπορτάζ από την πρωτοφανή επιστημονική κινητοποίηση και φωτογραφίες «από του

ναού του Ποσειδώνος… Καθ’ ην ώραν άρχεται το φαινόμενον της εκλείψεως».

Μαζί με τους αστρονόμους, το «συρρεύσαν εις Σούνιον πλήθος των Αθηναίων

αναμένει εκ του ναού του Ποσειδώνος το φαινόμενον της εκλείψεως…». Σαράντα

χρόνια αργότερα, στις 29 Απριλίου του 1976, μια ακόμη έκλειψη Ηλίου αναζητεί

χώρο στις στήλες των εφημερίδων.

«Το κέντρο της εκλείψεως στην Ελλάδα θα είναι πάνω από τη Σαντορίνη», αναφέρει

η εφημερίδα «Καθημερινή» σε πρωτοσέλιδο δημοσίευμά της τότε και αναπαράγει μια

λάθος εκτίμηση των αστρονόμων: «Η σημερινή έκλειψη Ηλίου είναι η τελευταία του

20ού αιώνα».

Δεν ήταν. Η τελευταία ηλιακή έκλειψη του 20ού αιώνα αναμένεται την επόμενη

Τετάρτη και θα είναι η πέμπτη που θα φανεί από την Ελλάδα τα τελευταία εκατό

χρόνια. Η ιστορία των εκλείψεων στη χώρα μας αλλά και διεθνώς ξεκινά

εκατοντάδες χρόνια πριν και δεν φαίνεται να έχει… τέλος.

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι από το 3000 π.Χ. μέχρι το 4000 μ.Χ. θα έχουν

σημειωθεί συνολικά 16.628 εκλείψεις.

Από αυτές, οι 5.861 είναι μερικές, οι 5.509 δακτυλιοειδείς (όπου η σκιά της

Σελήνης δεν καλύπτει πλήρως τον Ήλιο, αλλά αφήνει μια φωτεινή στεφάνη, λόγω

της απόστασης των δύο ουράνιων σωμάτων) και οι 4.473 ολικές.

Ήδη, από την αρχαιότητα, οι Έλληνες έχουν αφήσει τη σφραγίδα τους στην ιστορία

των εκλείψεων.

Μπορεί οι αρχαίοι Αιγύπτιοι να υπήρξαν πρωτοπόροι στις θετικές επιστήμες, αλλά

πουθενά δεν φαίνεται να έχουν αφήσει κάποιο σημάδι επιστημονικής παρατήρησης

ηλιακών εκλείψεων. Κι αυτό είναι κάτι που εκπλήσσει τους επιστήμονες, καθώς

στα χρόνια των Φαραώ ήταν πολλές οι εκλείψεις που έχουν υπολογιστεί από τους επιστήμονες.

Αντιθέτως, στην Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, οι εκλείψεις παίζουν καθοριστικό

ρόλο. Σε έναν διάσημο Έλληνα, μάλιστα, ανήκει η τιμή της πρώτης πετυχημένης

πρόβλεψης ηλιακής έκλειψεις στην Ιστορία: Ο Θαλής ο Μιλήσιος ήταν ο πρώτος που

πρόβλεψε σωστά την έκλειψη της 28ης Μαΐου του 585 π.Χ..

Η έκλειψη αυτή έχει μείνει στην Ιστορία, γιατί υπήρξε η αιτία να λήξει ο

πόλεμος μεταξύ δύο λαών της Μέσης Ανατολής, τους Μήδες και τους Λυδίους.

Η ολική ηλιακή έκλειψη της 6ης Απριλίου του 648 π.Χ. έχει επίσης μείνει στην

Ιστορία από την περιγραφή της σε ένα κομμάτι που έχει διασωθεί από ένα χαμένο

ποίημα του Αρχίλοχου.

Ο Θουκυδίδης αναφέρεται σε σημαδιακές εκλείψεις στην Ιστορία του

Πελοποννησιακού Πολέμου, τις οποίες μάλιστα συνδυάζει με σεισμούς.

Συσχετισμός που επαναλαμβάνεται στην Ιστορία, αρκετά συχνά, σε μία προσπάθεια

να προβλεφθούν ή να ερμηνευθούν καταστροφικά φαινόμενα.

Στο μεταξύ, η πρώτη αναφορά στο στέμμα του Ήλιου, το οποίο είναι ορατό στη Γη

μόνο στη διάρκεια έκλειψης, γίνεται από τον Πλούταρχο, ο οποίος έζησε μεταξύ

του 46 και του 120 μ.Χ.

Το Σούνιο στρατηγείο των αστρονόμων το 1936

Εκατόν εννέα χρόνια πριν, κανείς σχεδόν δεν έδειχνε ενδιαφέρον για την ολική

έκλειψη Ηλίου που έγινε ορατή από την Ελλάδα. Οι εφημερίδες του 1890 ουδόλως

ασχολήθηκαν με την έκλειψη, δείχνοντας μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα

…«κοινωνικά». Τον επόμενο αιώνα όμως, στην έκλειψη της 19ης Ιουνίου του

1936, οι εφημερίδες έστειλαν τους συντάκτες τους μέχρι το… Σούνιο κι εκεί,

«από τον ναόν του Ποσειδώνος», παρακολούθησαν μαζί με τους αστρονόμους «το

θέαμα της ολικής εκλείψεως του Ηλίου».

«Την 5.51 πρωϊνήν σήμερον η ολική έκλειψις του Ηλίου», αναφέρει σε πρωτοσέλιδο

τίτλο της, την Παρασκευή 19 Απριλίου 1936, η εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα». Το

ρεπορτάζ, που στέλνει ο συντάκτης από το Σούνιο και την έπαυλη Ζαρίφη,

στηρίζεται στις παρατηρήσεις των αστρονόμων: «Το Σούνιον, με την υποβλητικήν

γοητείαν της φυσικής ομορφιάς του και των μνημείων του, έχει μεταβληθεί εις

επιστημονικόν στρατηγείον, όπου δύο αποστολαί, η μία ελληνική και η άλλη

αυστριακή, προετοιμάζονται πυρετωδώς διά την έκλειψιν του Ηλίου».

Στη σελίδα κυριαρχεί μια φωτογραφία «εις το εντός της επαύλεως Ζαρίφη, εις το

Σούνιον, παρατηρητήριον», όπου απεικονίζεται η ελληνική αποστολή «της οποίας

μετέχουν¨ο διευθυντής του Αστεροσκοπείου κ. Μαριολόπουλος και οι κ.κ.

Δημόπουλος, Ξανθάκης και Φωκάς».

Η εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα» θα επανέλθει στο κορυφαίο αστρονομικό γεγονός της

εποχής και την επόμενη ημέρα, το Σάββατο 20 Ιουνίου του 1936, φιλοξενώντας τις

εντυπώσεις από την έκλειψη του Ηλίου, που έγινε πριν καλά καλά προλάβει ο

Ήλιος να ανατείλει. «Αντικρύσαμεν ένα φαινόμενον, το οποίον μόνο μετά

παρέλευσιν 360 ετών θα επαναληφθεί εις την περιοχήν της Αττικής…». Μόνο που

οι αστρονόμοι έπεσαν έξω στους τότε υπολογισμούς τους. Από το ακρωτήριο του

Σουνίου θα φανεί μια ακόμη μερική έκλειψη Ηλίου (κατά 82%), 63 χρόνια

αργότερα, στις 11 Αυγούστου του 1999, ενώ 152 χρόνια μετά, το 2088, ο ναός του

Ποσειδώνα θα αντικρύσει, σύμφωνα με τις σημερινές εκτιμήσεις των αστρονόμων,

μια ακόμη ολική έκλειψη Ηλίου.