ΠΗΓΑΜΕ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

ΤΟ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΟ ΠΑΘΟΣ ΤΗΣ «ΦΑΙΔΡΑΣ»

Αποστολή: Έλενα Δ. Χατζηιωάννου exioannou@dolnet.go   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 13/07/2009 07:00 |
 Το συντηρητικό πάθος της «Φαίδρας»
Φλεγματική και όχι φλεγόμενη από το ανεξέλεγκτο πάθος της για τον Ιππόλυτο ήταν η «Φαίδρα» της Έλεν Μίρεν στην Επίδαυρο

Συμβατική και προβλέψιμη, η παράσταση της «Φαίδρας» από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας μεγέθυνε στην κλίμακα της Επιδαύρου τον έρωτα της ηρωίδας του Ρακίνα, αλλά σμίκρυνε στα πλαίσια της κοσμικότητας τις προσδοκίες για ένα ενδιαφέρον, καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ο αγώνας έληξε 0-0
Τι περίμενε να δει ο θεατής που πήγε στην Επίδαυρο για να παρακολουθήσει τη «Φαίδρα» του Ρακίνα με τη βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιό Έλεν Μίρεν;

Ανάλογα με τον θεατή και οι προσδοκίες του. Ο τουρίστας να ευχαριστηθεί το εκδρομικό πακέτο: μπάνιο, παράσταση, ταβέρνα. Ο κοσμικός να δει και να τον δουν. Ο «κανονικός» να έχει την εμπειρία μιας καλής παράστασης. Και ο «υποψιασμένος» να παρακολουθήσει όλα τα μέτωπα: τη δυναμική ενός ρωμαλέου Εθνικού Θεάτρου, τη λάμψη μιας ντίβας του θεάτρου και του σινεμά, κάποιες σκηνικές προτάσεις.

Το χλιαρό χειροκρότημα των 7.500 θεατών της πρεμιέρας (9.500 το Σάββατο) μπορεί να συμψηφισθεί στις αντιδράσεις όλων. Ίσως και σ΄ ένα ντιμπέιτ δύο ισχυρών, τα τελευταία χρόνια, τάσεων: ότι πάμε μπροστά με βήματα πίσω ή ότι ασφάλεια χωρίς αμφιβολία είναι κάτι ξεπερασμένο.

Αν και τα κλασικά έργα αντέχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις, η σκηνοθεσία του Νίκολας Χάιτνερ, καλλιτεχνικού διευθυντή του Νational, υιοθέτησε την πρώτη ανάγνωση: την απλή κατανόηση του κειμένου, αποφεύγοντας περιττά και ρίσκο. Σχεδιασμένη για κλειστό χώρο, μεταφέρθηκε στον ανοιχτό της Επιδαύρου χωρίς προβλήματα και αμηχανίες. Συγκρίνοντας την παράσταση που είχα δει πριν από έναν μήνα στην κλειστή αίθουσα του Νational με αυτήν της Επιδαύρου, διαπίστωσα πως η μεταφορά της ήταν κατά τι ανώτερη. Γεγονός που το πιστώνω στις θηριώδεις τεχνικές των ηθοποιών- «άνοιξαν» φωνητικά (χωρίς μικρόφωνα)- και στις υποδομές του θεάτρου.

Η παράσταση ήταν «γυμνή», όπως η ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου, σαφής, όπως η απόδοση του Ντέιβιντ Χιουζ, συντηρητική, όπως μια συνηθισμένη «εθνικοθεατρική» παραγωγή. Σαν ένα ταξίδι στο παρελθόν. Μερικές δεκαετίες μετά, οι θεατές είναι ανυπόμονοι και περισσότερο δεκτικοί σε νεωτερισμούς. Εδώ το «καινούργιο», που με έκπληξη είδαμε να επαναλαμβάνεται, ήταν η χρήση της θυμέλης ως βάθρου, όπου επάνω της έλεγαν οι ήρωες τους πιο δραματικούς μονολόγους. Κάποια στιγμή μάλιστα ο Θησέας έσπασε και ένα κανάτι πάνω στη θυμέλη! Πέραν αυτού του «ευρήματος» που κάποιους «πάγωσε», οι θεατές από το κοίλο παρακολούθησαν με σεβασμό, αλλά και δόσεις βαριεστιμάρας, το δίωρο δράμα. Η διασκευή του Ντέιβιντ Χιουζ (ο μοιραίος άντρας της Σίλβιας Πλαθ), με το βάρος αλλά και την ελευθερία της ποίησής του, αποτύπωσε σε ελεύθερο στίχο την παραληρηματική ρητορεία και την αυστηρή λιτότητα του γαλλικού στίχου, προσδίδοντας μια αίσθηση τραγωδίας. Αυτήν ακολούθησε και η σκηνοθεσία. Δεν βούτηξε στα βαθιά, αλλά δεν έμεινε και στον αφρό με τα χρυσόψαρα.

Έντιμη, εστίασε στον λόγο και στην απόδοσή του από τους ηθοποιούς. Ήταν διάχυτη μια γενική αίσθηση «ανάγνωσης» του κειμένου από τους θεατές που άκουγαν και διάβαζαν τους υπέρτιτλους, απολαμβάνοντας τους μακροσκελείς μονολόγους, την κομψή φιγούρα τής Έλεν Μίρεν, τους φωτισμούς. Το κλιμάκιο του Νational Τheatre κουβάλησε ένα σύμπαν φωτιστικό.

Δύο πύρ γοιπίσω από τη σκηνή φορτωμένοι προβολείς και στις κερκίδες, δεξιά κι αριστερά του κάτω διαζώματος, άλλοι προβολείς. Η ορχήστρα γυμνή, με πέντε σιδερένιες καρέκλες. Στο βάθος ένας μεταλλικός τοίχος, που έγερνε στο πάνω μέρος προς τα πίσω, σαν τμήμα μεγάλου χωνιού, «αγκαλιάζοντας» το 1/3 της ορχήστρας, όπου παίχτηκε το δράμα. Αν τελικά οι παραστάσεις χωρίζονται σε καλές ή κακές, σε ζωντανές ή ψόφιες, η «Φαίδρα» τοποθετείται ανάμεσα.

Σε ρηχή χαράδρα στάθηκε η παράσταση του Νational Τheatre, ώστε ούτε να καταποντιστεί αλλά ούτε και να απογειωθεί. Αυτό φάνηκε στο χειροκρότημα. Συγκρατημένο, τίμησε τον θίασο, κυρίως τον ηθοποιό που ερμήνευσε τον Αγγελιαφόρο, δεν αποθέωσε, όπως αναμενόταν, την Έλεν Μίρεν και η βραδιά έκλεισε ήσυχα.

Η «Φαίδρα» του Ρακίνα, με την Έλεν Μίρεν στον επώνυμο ρόλο, δεν ήταν μια παράσταση με «ψυχή», που σου έδινε κάτι παραπάνω. Ωστόσο το κοινό την παρακολούθησε με συγκινητική σιωπή, ανταποδίδοντας τον σεβασμό που απέπνεε.
Στη διάρκειά της κι ενώ ο έρωτας σκότωνε στη σκηνή τους ήρωες, η πλήξη «σκότωνε» στο κοίλο πολλούς από τους θεατές

Δύο Όσκαρ στην επιδαύρια γη

Κατά τη δίωρη παράσταση, όσο η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός πάσχιζε στην ορχήστρα, ένας άλλος - επίσης βραβευμένος- σταρ, ο Τομ Χανκς, την παρακολουθούσε από την πρώτη κερκίδα. Δίπλα του, η γυναίκα του Έλεν, η Μαριάννα Λάτση και ο Διονύσης Φωτόπουλος. Και τις δύο μέρες την παράσταση είδαν πολιτικοί (όπως ο Κώστας Σημίτης), επιχειρηματίες, πρόσωπα γνωστά της αθηναϊκής κοινωνίας-μέχρι και ο τέως (Γλύξμποργκ) με μπαστουνάκι. Όσο όμως έντονη ήταν η παρουσία των κοσμικών άλλο τόσο εντυπωσιακή αποδείχτηκε η απουσία των καλλιτεχνών. Αδιαφόρησαν για μία παράσταση του Εθνικού Θεάτρου Αγγλίας, με καλούς ηθοποιούς και μια πρωταγωνίστρια που- μας αρέσει, δεν μας αρέσει- είναι ένας θρύλος των καιρών μας. Φλεγματική και όχι φλεγόμενη από το ανεξέλεγκτο πάθος της για τον προγονό της Ιππόλυτο, παραμένει μια ντίβα της ευρωπαϊκής σκηνής, μια προσωπικότητα ισχυρή, που φαίνεται ακόμα κι από τη γενναιότητα με την οποία δεν κρύβει τις ρυτίδες των έξι δεκαετιών και βάλε. Με τον σύζυγό της, σκηνοθέτη Τρέβορ Χάκφορντ («Ιπτάμενος και τζέντλεμαν»), προσκεκλημένοι της Μαριάννας Λάτση, δείπνησαν στο σκάφος της στο λιμάνι της Επιδαύρου και ο θίασος στον «Λεωνίδα», στο ταπεινό Λυγουριό.

15
Γ.Μ.
14/07/2009 16:38
@ αναγνώστη 13/7/2009 15:22 Δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα, ούτε πρέπει να γενικεύουμε. Απλά οι σκηνοθέτες πρέπει να ασχολούνται περισσότερο με το κείμενο και λιγότερο με το "καλάμι" που ιππεύουν (μια και αναφέρταε την περσινή παράσταση). Όσο για την "Φαίδρα", σε πολλά σημεία η παράσταση της Παρασκευής "σερνόταν" κυριολεκτικά. Εννοείτε ότι θα έπρεπε να μας αρέσει επει΄δη δεν μας άρεσε πέρυσι η Μήδεια; Γιατί; Για να μας πούν γενναιόδωρους;
i hate nationalism but i hate stupidity too
14/07/2009 16:06
a privilege to watch lydia? oh really?
lydia
14/07/2009 08:32
Μία παράσταση που ήταν προνόμιο να παρακολουθήσεις, είναι κρίμα να δοκιμάζεται από κακόβουλες κριτικές. Ευτυχώς αυτές οι δοκιμές δεν αγγίζουν τις μεγάλες στιγμές της Επιδαύρου. Μπράβο στον θίασο, Κρίμα στο θράσος να είμαστε τόσο "μικροί"..
Επίσης, κρίμα στις κυρίες & κυρίους που αποφάσισαν να βγάλουν τον "έλληνα από μέσα τους" βρίζοντας το προσωπικό του φεστιβάλ επειδή υπήρχε μεγάλη αναμονή στην έκδοση των προπληρωμένων εισητηρίων. Αυτοί φταίνε που πήγαμε όλοι αργά?
Μ.Χ.
13/07/2009 16:43
Μήπως θά ''πρεπε όλοι μας να ξανασκεφτούμε ΓΙΑΤΙ πάμε στο θέατρο; Με πιάνει απελπισία όταν διαβάζω όσα γράφονται εδω μέσα. Από θεατές και μη...
Κωνσταντίνος Αλεξάκης (Λονδίνο)
13/07/2009 16:37
Μα είναι δυνατόν να γράφετε κριτική θεάτρου και να μπερδεύετε τον Ντέιβιντ με τον Τεντ Χιουζ; Στο περιοδικό που δουλεύω εδώ στην Αγγλία κόβουν κεφάλια όταν γίνονται τέτοια λάθη! Και μιλάμε είμαστε μικρό περιοδικό, φανταστείτε τι γίνεται στις μεγάλες εφημερίδες! Συντάκτες που τα κοιτάνε αυτά δεν έχετε;
leon
13/07/2009 15:32
mallon pasxoyme .. apo DYSANEXEIA...
i parastasi itan poly ypsiloy epipedoy apo apopsis texnikis antimetopisis toy poly dyskoloy syggrafea ... poy stin elliniki ekdoxi exoyme dei mono pliktikotates parastaseis., poy prokaloyn nysta.....
makari na mporoyse kai to dikoma s theatro na kanei tetoies parastaseis.... kai me tetoia poikilia thetrikon ... geneon.
...... KAI epiteloys den eidame metamonternes EXYPNES IDEES... FRESKIES.
αναγνώστης
13/07/2009 15:22
Πέρυσι είχε γίνει πανικός στην Επίδαυρο για μια παράσταση που θεωρήθηκε υπερβολικά πειραματική και ασεβής στο πρωτότυπο. Φέτος, μια άλλη παράσταση κρίνεται ως "συντηρητική" επειδή μένει πιστή στο κείμενο. Τελικά κάποιους δεν μπορείς να τους πιάσεις πουθενά. Συμφωνώ με το σχολιαστή Μ.Χ, μικροψυχία και μικρότητα.
Γ.Μ.
13/07/2009 14:46
Παρά τις ανακρίβειες του άρθρου, ο τίτλος του χαρακτηρίζει ορθά την παράσταση. Συντηρητισμός και πάθος δεν συνδυάζονται.
Γ.Μ.
13/07/2009 14:44
Η παράσταση έπρεπε να προσαρμοστεί στις "ανάγκες" του θεάτρου της Επιδαύρου. Αυτό δεν έγινε. Η σκηνοθεσία ήταν ατελής, τα ευρήματα δεν είχαν αντίκρυσμα και το αποτέλεσμα κατώτερο των προσδοκιών μας. Έτσι οι πολύ καλές επιδόσεις των ηθοποιών, με εξαίρεση τον Stanley Townsend που δεν έπειθε ως Θησέας, η παράσταση δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Περιμέναμε από το εθνικό Θέατρο της Αγγλίας μια πιο προσεκτική προσέγγιση του έργου.
προς Θ.Σ.
13/07/2009 13:59
Σας ευχαριστώ. Με κατατόπισατε καλύτερα, από,τι θα μπορούσε ίσως ποτέ η κ. Χατζηιωάννου
Θ.Σ.
13/07/2009 13:40
Ηταν απλά μια εντιμη κι αξιοπρεπης παρασταση. Σχεδόν ακαδημαΙκή. Εκπληκτική η τεχνική των ηθοποιών που ξεπερνουσε το παθος (αλλωστε και στο κείμενο του Ρακίνα λείεπι το παθος, μιας και θεωρείται αρκετά "βερμπαλιστής") Δεν ξερω γιατί πρεπει να κατακρίνουμε μια παράσταση εντιμη, που δεν εχει τίποτα νεότερο να φερει, παρά φερει ηθοποιούς με σπουδαία τεχνική και μετρο υποκριτικής. Δεν το κρυβω: Πηγα να δω την Helen Mirren και τελικά ειδα ενα εργο συνόλου. Ειναι δυσκολο να επιτευχθεί κατι τετοιο στο θεατρο.
P.T.
13/07/2009 13:37
και τον άντρα της τον λένε TAYLOR .. όχι TREVOR... έλεος τίποτα δεν ξέρετε? τόσο δύσκολη είναι η έρευνα?
Μ.Χ
13/07/2009 11:36
Διάβασα και την κριτική της Καθημερινής...Παράξενους δρόμους έχει πάρει η κριτική στον τόπο μας...Μικροί οι άνθρωποι, μικρά και τα λόγια. Εύχομαι η απουσία του Γεωργουσόπουλου να είναι απλώς ένα αστείο.
ΝΔ
13/07/2009 11:11
Και ούτε η γυναίκα του Τομ Χανκς λέγεται Έλεν, αλλά Ρίτα.
BA
13/07/2009 10:59
Ο διασημος ποιητης που δημιουργησε την αποδοση αυτη του εργου δεν ονομαζεται βεβαια Ντέιβιντ Χιουζ αλλα Τεντ Χιουζ (Ted Hughes)...