Κάθε καλοκαίρι, μαζί με τις εικόνες των ελληνικών νησιών, επιστρέφουν και εκείνες που η χώρα θα ήθελε να μη βλέπει κανείς: ζώα με τα πόδια δεμένα, ακίνητα κάτω από τον ήλιο, σε χωράφια, πλαγιές και ξερολιθιές.
Το παστούρωμα, ή ιπποπέδη, δεν είναι άγνωστη πρακτική. Είναι μία παλιά μορφή κακοποίησης που επιβιώνει κυρίως στην ύπαιθρο και στα νησιά, επειδή για δεκαετίες κρύφτηκε πίσω από τη λέξη «παράδοση».
Η διαφορά είναι ότι το καλοκαίρι αυξάνονται οι καταγγελίες. Οχι επειδή τότε δένονται τα ζώα για πρώτη φορά, αλλά επειδή τότε τα βλέπουν περισσότεροι. Τουρίστες, Ελληνες και ξένοι, καταγράφουν, φωτογραφίζουν, ρωτούν, μιλούν.
Σε αντίθεση με αρκετούς ντόπιους, που συχνά σιωπούν είτε επειδή έχουν συνηθίσει την εικόνα είτε επειδή γνωρίζουν ότι σε μικρές κοινωνίες η καταγγελία έχει κόστος: ο ιδιοκτήτης μπορεί να είναι γείτονας, συγγενής, πελάτης ή ψηφοφόρος.
Η Πάρος και η επώνυμη καταγγελία
Η πρόσφατη δημόσια καταγγελία του ηθοποιού Δημήτρη Βλάχου για παστουρωμένα ζώα στην Πάρο ήρθε να υπενθυμίσει ακριβώς αυτό: ότι πίσω από την τουριστική βιτρίνα υπάρχει μια πραγματικότητα που παραμένει σκληρή, επαναλαμβανόμενη και σε πολλές περιπτώσεις ανεκτή.
Η Πάρος δεν είναι η εξαίρεση. Είναι ένας ακόμη κρίκος σε μια αλυσίδα καταγγελιών που αφορά πολλές περιοχές της χώρας, από τις Κυκλάδες μέχρι το Βόρειο Αιγαίο. «Θεωρώ απαράδεκτο ότι, εν έτει 2026, εξακολουθούμε να βλέπουμε σε νησιά όπως η Πάρος και η Τήνος ζώα παστουρωμένα και δεμένα υπό συνθήκες που προσβάλλουν την ευζωία τους.
Παρά τους νόμους και την ενημέρωση, η εφαρμογή τους παραμένει ανεπαρκής. Έχω προχωρήσει σε επώνυμη καταγγελία με βιντεοληπτικό υλικό προς το αστυνομικό τμήμα Πάρου, όμως ενημερώθηκα ότι δεν διαπιστώθηκε κακοποίηση, γεγονός που με κάνει να αμφισβητώ σοβαρά την αποτελεσματικότητα των τοπικών ελέγχων.
Η Πολιτεία οφείλει να πάψει να κλείνει τα μάτια και να στείλει ανεξάρτητα κλιμάκια ελέγχου από τις αρμόδιες κεντρικές υπηρεσίες, ώστε η νομοθεσία να εφαρμόζεται πραγματικά και όχι μόνο στα χαρτιά», δηλώνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Δημήτρης Βλάχος.
Τι είναι το παστούρωμα
Το παστούρωμα είναι το δέσιμο των ποδιών ενός ζώου μεταξύ τους, ώστε να περιορίζεται δραστικά η κίνησή του. Συνηθίζεται κυρίως σε παραγωγικά ζώα, όπως κατσίκες, πρόβατα και αγελάδες, αλλά και σε ιπποειδή: άλογα, γαϊδούρια και μουλάρια. Ο σκοπός είναι απλός: να μη φύγει το ζώο, χωρίς ο ιδιοκτήτης να χρειαστεί περίφραξη, επιτήρηση ή στοιχειώδη φροντίδα. Μόνο αυτό που κάποιοι παρουσιάζουν ακόμη ως πρακτική ανάγκη, ο νόμος το περιγράφει καθαρά ως κακοποίηση.
«Το παστούρωμα δεν είναι παράδοση· είναι κακοποίηση. Στερεί από άλογα, γαϊδούρια και μουλάρια τη φυσιολογική κίνηση, προκαλεί πόνο, στρες, τραυματισμούς και μόνιμες βλάβες. Ο νόμος 4830/2021 απαγορεύει ρητά την ιπποπέδη. Η λύση δεν είναι να τιμωρείται το ζώο, αλλά σωστές περιφράξεις, υπεύθυνη διαχείριση και ενημέρωση. Η προστασία των ιπποειδών είναι δείκτης πολιτισμού», δηλώνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Προστασίας Ιπποειδών, Θανάσης Χελιώτης.
Τι λέει ο νόμος
Ο νόμος 4830/2021 απαγορεύει την κακοποίηση, την κακή και βάναυση μεταχείριση οποιουδήποτε είδους ζώου και αναφέρει ρητά, ως ενδεικτικό παράδειγμα, τον δραστικό και μη ιατρογενή περιορισμό της φυσιολογικής κίνησης, όπως είναι η ιπποπέδη. Δεν υπάρχει, λοιπόν, νομικό κενό.
Δεν υπάρχει «έτσι γίνεται εδώ». Υπάρχει ένα ζώο που δεν μπορεί να κινηθεί φυσιολογικά, να τραφεί, να προστατευθεί από τη ζέστη ή να ξεφύγει από κίνδυνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις,
μάλιστα, η υπόθεση γίνεται ακόμη βαρύτερη. Όταν το παστούρωμα προκαλεί βασανισμό, έντονο πόνο, επικίνδυνη σωματική εξάντληση, βαριά ή επικίνδυνη σωματική βλάβη ή μόνιμες βλάβες – όπως νέκρωση άκρου και ακρωτηριασμό – μπορεί να διωχθεί ακόμη και σε βαθμό κακουργήματος, με ποινή κάθειρξης έως δέκα έτη.
PLUS2FEET
11 χρόνια απέναντι στις ευθανασίες που μπορούσαν να αποφευχθούν
Για χρόνια, ένα ζώο με παράλυση ή σοβαρή κινητική αναπηρία αντιμετωπιζόταν συχνά ως «χαμένη υπόθεση». Η ευθανασία έμπαινε στο τραπέζι όχι πάντα επειδή δεν υπήρχε ζωή, αλλά επειδή δεν υπήρχε λύση. Ή, ακριβέστερα, επειδή δεν αναζητήθηκε λύση.
Στις 4 Ιουλίου 2015, ο Denzel, ένας σκύλος 15 ετών, φόρεσε για πρώτη φορά ένα αυτοσχέδιο αμαξίδιο που είχε κατασκευαστεί στο μπαλκόνι ενός σπιτιού. Εκείνη η εικόνα δεν ήταν απλώς η αρχή μιας ιδέας. Ηταν η αρχή μιας ανατροπής: η αναπηρία ενός ζώου έπαυσε να θεωρείται αυτονόητα το τέλος της διαδρομής του.
Έντεκα χρόνια μετά, η Plus2Feet – αναπηρικά αμαξίδια ζώων, που δημιούργησε ο Βασίλης Τζιγκούρας, έχει εξελιχθεί σε μια από τις πιο ουσιαστικές ελληνικές πρωτοβουλίες στον χώρο της κινητικής υποστήριξης ζώων. Από ένα αμαξίδιο φτιαγμένο για έναν ηλικιωμένο σκύλο, έφτασε να αλλάξει την καθημερινότητα χιλιάδων ζώων, δεσποζόμενων και αδέσποτων.
Σκύλοι και γάτες που τραυματίστηκαν, ζώα με εκφυλιστικές παθήσεις, ζώα που γεννήθηκαν με κινητικά προβλήματα ή εγκαταλείφθηκαν επειδή «δεν περπατούσαν», απέκτησαν ξανά κίνηση, αυτονομία και ποιότητα ζωής. Σε πολλές περιπτώσεις, απέκτησαν κάτι ακόμη πιο κρίσιμο: χρόνο. Χρόνο που ίσως δεν θα τους είχε δοθεί ποτέ.
Γιατί ένα αναπηρικό αμαξίδιο ζώου δεν είναι απλώς μια κατασκευή με ρόδες. Είναι η πρακτική απάντηση στην παραίτηση. Είναι η διαφορά ανάμεσα στο να μείνει ένα ζώο καθηλωμένο και στο να βγει ξανά βόλτα. Ανάμεσα στο να θεωρηθεί βάρος και στο να συνεχίσει να είναι μέλος μιας οικογένειας.
Η Plus2Feet απέδειξε στην πράξη ότι τα ανάπηρα ζώα δεν είναι ζώα δεύτερης κατηγορίας. Δεν χρειάζονται οίκτο. Χρειάζονται φροντίδα, τεχνογνωσία και ανθρώπους που δεν τα ξεγράφουν. Έντεκα χρόνια μετά τον Denzel, το μήνυμα παραμένει απλό και απολύτως αναγκαίο: η αναπηρία δεν αφαιρεί αξία από μια ζωή. Απλώς δοκιμάζει την ευθύνη μας απέναντί της.
Η άλλη όψη
Τα σκυλιά είναι για τα σπίτια και οι γλάστρες για τα μπαλκόνια
Το καλοκαίρι έφτασε. Οι καύσωνες κοντοζυγώνουν, οι φωτιές ξεκίνησαν και οι δήθεν φιλόζωοι των πόλεων συνεχίζουν ακάθεκτοι να αφήνουν τα ζώα τους μερόνυχτα στα μπαλκόνια. Λες κι είναι γλάστρες.
Μόνο που τα σκυλιά δεν ποτίζονται μια φορά την ημέρα και δεν επιβιώνουν επειδή «έχουν αέρα». Χρειάζονται σκιά, νερό, δροσιά, ασφάλεια, επαφή. Χρειάζονται άνθρωπο. Και όταν γαβγίζουν, δεν το κάνουν για να χαλάσουν την ησυχία της πολυκατοικίας.
Το κάνουν γιατί κάτι τους λείπει. Συχνά τα βασικά. Εκείνο που λείπει, όμως, περισσότερο, είναι από τους κηδεμόνες τους: υπευθυνότητα, ενσυναίσθηση και στοιχειώδης αντίληψη. Και μετά αρχίζει το γνωστό έργο. Κάποιοι γείτονες αγανακτούν. Άλλοι γενικεύουν.
Κάποιοι ζητούν να μη ζουν ζώα στις πολυκατοικίες. Κι έτσι, για την ανευθυνότητα λίγων, την πληρώνουν όλοι: οι υπεύθυνοι κηδεμόνες, οι φιλόζωοι, κυρίως όμως τα ίδια τα ζώα. Τα σκυλιά είναι μέλη οικογένειας. Όχι διακοσμητικά εξωτερικού χώρου. Αν θέλετε κάτι να κοσμεί το μπαλκόνι σας πάρτε μια μπιγκόνια.
