Ποιος αποφασίζει ποια ζωή αξίζει να σωθεί; Πότε μια θυσία είναι πράξη αγάπης και πότε αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που έχει μάθει να θεωρεί ορισμένες απώλειες αναπόφευκτες; Με αυτά τα ερωτήματα ως αφετηρία, έρχεται η «Αλκηστις», η νέα παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου που ξεκινάει την καλοκαιρινή της περιοδεία από το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 17 και 18 Ιουλίου. Ο Δημήτρης Καραντζάς που υπογράφει τη σκηνοθεσία, προσεγγίζει το έργο του Ευριπίδη ως ένα ζωντανό σχόλιο για το σήμερα και με αφορμή την ιστορία του χαμού της Αλκηστης για τη σωτηρία του συζύγου της Αδμήτου, αναζητά τις γκρίζες ζώνες ανάμεσα στη ζωή, τον θάνατο, την ευθύνη και τη σιωπή.
«Ο Δημήτρης είχε στο μυαλό του να αναδείξει την κοινωνία που σιωπά μπροστά στη θυσία μιας γυναίκας. Γιατί είναι ο ρόλος του βασιλιά που πρέπει να προστατευτεί και να πεθάνει κάποιος γι’ αυτόν. Αυτή η οπτική με αφορά κι εμένα γιατί με ενοχλεί όταν όλος ο Χορός της τραγωδίας, δηλαδή η κοινωνία, αν κι είναι υποψήφιος να πεθάνει κι αυτός για τον Αδμητο, κανείς δεν το δέχεται κι όλοι σιωπούν μπροστά στην απόφαση να θυσιαστεί η γυναίκα του. Θα μπορούσαν να πάρουν εκείνοι τη θέση του Αδμητου αλλά κλαίνε κι οδύρονται, έχουν μια ευαισθητοποίηση τυποποιημένη. Κάποιες φωνές συμφωνούν, άλλες διαφωνούν αλλά στο τέλος κάνουν το ίδιο πράγμα», αναφέρει ο Γιώργος Ζυγούρης, εκ των πρωταγωνιστών της παράστασης μιλώντας στο «Νσυν».
Ο Ηρακλής
Ο ίδιος υποδύεται τον Ηρακλή, τον ημίθεο, ο οποίος, μονομαχώντας με τον θάνατο, ανατρέπει τη θυσία της Αλκηστης και την επαναφέρει στη ζωή. «Ο Ηρακλής έχει ένα μεγάλο ατού γιατί καταργεί όλη τη δίκη του θανάτου. Διαβάζοντας το έργο, ανακάλυψα ξανά την ηρωική του πλευρά κι αισθάνθηκα ότι ταυτίζομαι μαζί του σε πολύ μεγάλο βαθμό. Οχι στο θάρρος ή τη σωματοδομή που μπορεί να φαντάζεται κάποιος, αλλά στην ποιότητα αυτού του ανθρώπου. Με αφέλεια, αυτοθυσία κι αυταπάρνηση, μπορεί να υπερασπιστεί τη σχέση φιλίας που θεώρησε ότι προσέβαλε, κάνοντας αυτό που πίστευε ότι είχε ανάγκη ο φίλος του, φέρνοντας πίσω την Αλκηστη», τονίζει ο ηθοποιός.
Η αιχμή του συγκεκριμένου έργου, δεν βρίσκεται μόνο στα πρόσωπα της ιστορίας. Ο Ευριπίδης χρησιμοποιεί τον μύθο για ν’ ασκήσει κριτική σε μια κοινωνία που νομιμοποιεί τη θυσία του αδύναμου και μεταθέτει την ευθύνη από το άτομο στο σύνολο.
«Ο Ευριπίδης μιλάει σε μια κοινωνία που βρίσκεται σε απόλυτη ακμή και θεωρεί ότι μπορεί να της ανήκουν τα πάντα, όπως το να πεθάνει κάποιος άλλος γι’ αυτήν και το να αποφύγει τον θάνατο, τη φθορά και την απώλεια. Στην ίδια ακριβώς συνθήκη βρισκόμαστε και σήμερα. Εχουμε βέβαια μια φαινομενική ακμή, γιατί έχουμε τεχνολογία, υγεία και μια πλασματική ευμάρεια όπου θεωρούμε ότι μπορούν να μας χαρίσουν τα πάντα. Δεν είναι τυχαίο πως οι δισεκατομμυριούχοι κάνουν παράταση της ζωής τους, αναζητούν πώς θα γλιτώσουν χρόνια, πώς θα φτιάξουν τεχνητά όργανα σε τρισδιάστατους εκτυπωτές. Οσο ο άνθρωπος αποκτάει αυτή την ευμάρεια τόσο θέλει να ξεφύγει από την ανθρώπινη υπόστασή του. Θέλει να είναι αθάνατος, να μην πεθάνει ποτέ. Απ’ αυτήν την άποψη, ο Ευριπίδης μιλάει και σε μας σήμερα, εκείνους που προσπαθούν να αποφύγουν το αναπόφευκτο. Είναι τεράστια ύβρις που μπορείς να διαφέρεις από όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους», σχολιάζει ο ερμηνευτής που παίζει δίπλα στους Ηρώ Μπέζου, Γιάννη Νιάρρο, Κώστα Νικούλι, Δήμητρα Βλαγκοπούλου κι Αινεία Τσαμάτη μεταξύ άλλων.
Σκηνικό πείραμα
Η παράσταση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα σκηνικό πείραμα όπου η μουσική, ο ήχος, η κίνηση και η ακροβασία του θεατρικού ύφους συμπλέκονται οργανικά, δημιουργώντας έναν κόσμο ρευστό και διαρκώς μεταβαλλόμενο. Ο σκηνικός χώρος μετατρέπεται σ’ ένα σκοτεινό πεδίο του υποσυνειδήτου, όπου τα πάντα παραπαίουν προσπαθώντας ν’ αποφύγουν την έννοια της θυσίας, όχι ως μια ηρωική πράξη αλλά μια διαρκή δοκιμασία που βαραίνει πρόσωπα και σχέσεις κι όταν αγγίζει την αδικία, βαφτίζεται ως καθήκον.
«Οταν το σύστημα διαπράττει μια αδικία, θέλει να τη βαφτίσει με οποιονδήποτε τρόπο ώστε να γίνει αρεστή στ’ αφτιά του κόσμου. Μία από αυτές τις λέξεις είναι και το καθήκον. Αλλοτε μπορεί να βαφτίζει την αδικία, δικαιοσύνη. Είναι κάτι πιασάρικο. Ισως, επειδή έχει χαθεί η έννοια του καθήκοντος και της ευθύνης, με το που παρουσιάζεται μια τέτοια ευκαιρία για καθήλωση κάποιου, λέμε πως αυτός έκανε το καθήκον του παρόλο που ήταν άδικο και γίνεται ηθικός. Εκπίπτει η ηθική στις μέρες μας κι άρα μπορούμε να βαφτίσουμε οτιδήποτε μπορεί να μοιάζει με καθήκον για να νιώσουμε ότι ίσως υπάρχει αυτή σε κάποια μορφή. Στην πραγματικότητα, όμως, βιώνουμε την απουσία της», αναφέρει ο Γιώργος Ζυγούρης και καταλήγει. «Μέσα από την παράσταση σκέφτηκα σε ποιες περιπτώσεις μπορεί εγώ να γίνομαι άδικος και να ζητάω κάτι που δεν μου ανήκει. Κατάλαβα ότι το να αποφεύγεις την ευθύνη σε φέρνει αντιμέτωπο με μεγαλύτερες συνέπειες από ό,τι αν την αναλαμβάνεις εξαρχής».
Info: Η παράσταση ανεβαίνει στις 17 και 18 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Προπώληση εισιτηρίων: more.com. Δείτε αναλυτικά τους επόμενους σταθμούς της περιοδείας στο ticketservices.gr όπου διατίθενται και τα υπόλοιπα εισιτήρια.
