Η Ευρωπαϊκή Ενωση αρέσκεται να παρουσιάζει την εικόνα ότι στην Ευρώπη υπάρχει ακόμη σεβασμός για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτους δικαίου και τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Αυτό δεν διατυπώνεται σε αντιπαράθεση μόνο με τις διάφορες παραλλαγές αυταρχικών κρατών, όπως η Κίνα και η Ρωσία, αλλά και με τις Ηνωμένες Πολιτείες – ιδίως στην περίοδο όπου ένοικος του Λευκού Οίκου είναι ο Ντόναλντ Τραμπ – και υπάρχουν σημαντικές υποχωρήσεις ως προς την τήρηση των κανόνων που συμπεριλαμβάνονται στην έννοια του «κράτους δικαίου». «Εμείς, τουλάχιστον, δεν προχωρούμε σε τόσο μεγάλη υπονόμευση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όσο οι ΗΠΑ», μοιάζει να είναι η άμεση ή έμμεση τοποθέτηση των «ευρωπαϊκών θεσμών».
Ωστόσο, υπάρχει ένας τομέας όπου η Ευρωπαϊκή Ενωση δείχνει έτοιμη να ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ και μάλιστα στην τρέχουσα τραμπική εκδοχή της αμερικανικής πολιτικής. Αυτός είναι το Μεταναστευτικό και το Προσφυγικό. Εκεί η γραμμή που έρχεται από την Αμερική είναι σαφής: κυνήγι κατά των μεταναστών και των προσφύγων που ήδη βρίσκονται στο ευρωπαϊκό έδαφος αλλά και αντιγραφή προτάσεων που πρωτοδιατυπώθηκαν στις ΗΠΑ, όπως είναι για παράδειγμα το να επεξεργάζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες τα αιτήματα ασύλου, εκτός ευρωπαϊκού εδάφους. Αποτυπώθηκε αυτό στην πρόσφατη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εγκαθίδρυση return hubs, δηλαδή κέντρων απόρριψης αιτημάτων ασύλου, που θα βρίσκονται εκτός ευρωπαϊκών συνόρων, μια πρόταση που όταν την πρωτοδιατύπωσε μια βρετανική κυβέρνηση πριν από μερικά χρόνια προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις, και η οποία με τη στήριξη και της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς – σημάδι ότι έχει προ πολλού σπάσει ένα παλιό ταμπού – πλέον οδεύει προς επισημοποίηση.
Ετσι κάνουμε ένα ακόμη βήμα για την κατάργηση ουσιαστικά του δικαιώματος του ασύλου και την υιοθέτηση πρακτικών που αποπνέουν τη βαθιά αποικιοκρατική αντίληψη ότι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες στην πραγματικότητα δεν μπορούν να διεκδικούν θεμελιώδη δικαιώματα, γιατί αποτελούν μια «υβριδική απειλή».
Και όλα αυτά την ώρα που στην πραγματικότητα η Ευρώπη αυτή τη στιγμή δεν αντιμετωπίζει κάποιου είδους εισβολή μεταναστών και προσφύγων – οι ροές είναι πολύ μικρότερες προηγούμενων περιόδων – αλλά αντιμετωπίζει τη διαρκή εκλογική άνοδο της Ακροδεξιάς που «κατασκευάζει» μια απειλή από τους πρόσφυγες, ακόμη και εάν αυτή δεν υπάρχει, και στην πραγματικότητα πλήρως θεμιτοποιεί αυτές τις πολιτικές.
Ωστόσο, το να αποδώσουμε όλη την ευθύνη στην ικανότητα της Ακροδεξιάς να διαμορφώνει την πολιτική και εκλογική ατζέντα σήμερα, θα σήμαινε απλώς ότι εντοπίζουμε μία από τις διαστάσεις του προβλήματος· γιατί, το ερώτημα σήμερα είναι ακριβώς γιατί η ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά με τόσο ένθερμο τρόπο υιοθετεί μια ατζέντα που μέχρι πρότινος ήταν προνόμιο της Ακροδεξιάς. Δηλαδή, το ζήτημα είναι γιατί το πολιτικό Κέντρο σήμερα είναι τόσο έτοιμο να υιοθετήσει απόψεις της Ακροδεξιάς. Ισως μια απάντηση να είναι ότι αυτή η εκδοχή «φιλελευθερισμού» τελικά ως ελευθερία εννοεί αυτή που αφορά την αγορά, όχι αυτή που αφορά τα δικαιώματα των ανθρώπων.
