Το 1865 ο Ιούλιος Βερν στο μυθιστόρημά του «Από τη Γη στη Σελήνη» περιγράφει ένα φανταστικό ταξίδι στον δορυφόρο μας. Ενα βλήμα με τρεις επιβάτες εκτοξεύεται από ένα κανόνι και καταφέρνει να φτάσει στη Σελήνη, με το πλήρωμά του να μένει σε τροχιά. Ενας συγγραφέας με διαύγεια και φαντασία εμπνέει πολλές γενιές, συμπεριλαμβανομένων και πολλών από τους πρωτοπόρους των διαστημικών πτήσεων. Σχεδόν προφητικά, περιγράφει ένα διαστημικό ταξίδι που θα υλοποιούνταν σε περισσότερα από 100 χρόνια μετά.
Τον Δεκέμβρη του 1968 τρεις αμερικανοί αστροναύτες πραγματοποιούν 10 περιφορές γύρω από τη Σελήνη με το Apollo 8. Το επόμενο έτος, στις 16 Ιουλίου 1969, ο πύραυλος Saturn 5, κατασκευασμένος από τον Βέρνερ φον Μπράουν και την ομάδα του για το σεληνιακό πρόγραμμα Apollo, βρίσκεται στην εξέδρα εκτόξευσης στο ακρωτήριο Κανάβεραλ, στοχεύοντας προς τη Σελήνη.
Το πλήρωμα της αποστολής Apollo 11 αποτελείται από τον κυβερνήτη Νιλ Αρμστρονγκ, 38 ετών, τον πιλότο της σεληνακάτου Μπαζ Ολντριν, 39 ετών, και τον πιλότο του οχήματος διακυβέρνησης Μάικλ Κόλινς, 38 ετών.
Τέσσερις μέρες μετά την εκτόξευση, το πλήρωμα περιστρέφεται γύρω από τη Σελήνη στο όχημα διακυβέρνησης Columbia. Ο Αρμστρονγκ και ο Ολντριν περνάνε στη σεληνάκατο Eagle (Αετός), η οποία αποσπάται για να προσεδαφιστεί στη Σελήνη. Ο Κόλινς αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση του Columbia, περιμένοντας τους συναδέλφους του σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, ώστε όταν ολοκληρώσουν την αποστολή τους στην επιφάνεια να επιστρέψουν και οι τρεις πίσω στη Γη.
«Αυτό είναι ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα τεράστιο άλμα για την ανθρωπότητα», είπε ο Αρμστρονγκ έχοντας πατήσει ήδη στη Σελήνη.
Πάνω από 500 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη παρακολουθούσαν την άφιξη του ανθρώπου στον δορυφόρο μας. Ο ενθουσιασμός, η συγκίνηση και η αγωνία έχουν κορυφωθεί. Από τη χώρα μας, ο αστροφυσικός Διονύσης Σιμόπουλος, νεαρός στην ηλικία, βρισκόταν στο ακρωτήριο Κανάβεραλ για να παρακολουθήσει την ιστορική εκτόξευση. Ο Κώστας Καββαθάς, δημοσιογράφος στην ελληνική τηλεόραση, ετοιμαζόταν να καλύψει ζωντανά τη σύνδεση της προσσελήνωσης του Apollo 11 για την Ελλάδα.
Η αποστολή επιτυγχάνει τους στόχους της και επιστρέφει στη Γη. Οργανα καταγραφής επιστημονικών δεδομένων, όπως παράμετροι του ηλιακού ανέμου και σεισμογράφοι, έχουν τοποθετηθεί στο σεληνιακό έδαφος, ενώ περίπου 23 κιλά εδάφους και θραυσμάτων από σεληνιακά πετρώματα φτάνουν στη Γη για να μελετηθούν από τους επιστήμονες.
To 1970, ποσότητα 0,05 mg δειγμάτων σεληνιακού πετρώματος δίνεται και στη χώρα μας από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και σε 134 ακόμη χώρες, ως διπλωματικό δώρο από τον πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον. Μαζί τους, μια ελληνική σημαία η οποία ταξίδεψε στη Σελήνη με το Apollo 11 και επέστρεψε στη Γη.
Ο Αρθουρ Κλαρκ, σπουδαίος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας, αναφέρει σε έντυπο της εποχής: «Πίσω από τις στρατιές των μηχανικών και άλλων επιστημόνων που εργάστηκαν στο ακρωτήριο Κένεντι, στο Μπαϊκονούρ και στο Πίνεμουντε, βρίσκονται οι γίγαντες του παρελθόντος: ο Νεύτων, ο Γαλιλαίος, ο Κέπλερ, ο Αρχιμήδης. Τα ονόματά τους, όπως και άλλων ακόμη σαν των Γκόνταρντ, Τσιολκόφσκι, Αμούνδσεν, Σκοτ, Μπερντ, βρίσκονται πάνω στους χάρτες της Σελήνης. Εχουν δοθεί στα βουνά και στους κρατήρες που θα αποτελέσουν τα σημεία εκκινήσεως για τους εξερευνητές του μέλλοντος… Ομως για τους ανθρώπους η μεγαλύτερη αξία της Σελήνης είναι πως κάποτε αυτή θα αποτελέσει το σημείο εκκίνησης για πιο μακρινούς κόσμους… Ολοι όσοι εργάστηκαν για το πρόγραμμα Apollo ονειρεύονται όλες αυτές τις μελλοντικές κατακτήσεις».
Ακολούθησαν και επόμενες επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη, με τελευταία την Apollo 17 το 1972.
Περισσότερα από 50 χρόνια μετά, την 1η Απριλίου 2026, εκτοξεύθηκε η στελεχωμένη αποστολή Artemis II της NASA με κατεύθυνση προς τον δορυφόρο μας για να θέσει σε τροχιά όχημα με τετραμελές πλήρωμα: τους Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Τζέρεμι Χάνσεν και Κριστίνα Κοχ.
Από το ακρωτήριο Κανάβεραλ στη Φλόριντα εκτοξεύθηκε ο πύραυλος SLS (Space Launch System), με το πλήρωμα να βρίσκεται εντός του διαστημικού σκάφους Orion. Είναι αξιοσημείωτο ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία των διαστημικών αποστολών, μεταξύ του πληρώματος που θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη βρίσκεται και μία γυναίκα, η Κριστίνα Κοχ, αστροναύτισσα της NASA και μηχανικός.
Αν ζούσε ο Νιλ Αρμστρονγκ… θα ήταν πολύ ενθουσιασμένος με την επιστροφή του ανθρώπου στο μέρος του κόσμου όπου εκείνος για πρώτη φορά περπάτησε και εξερεύνησε.
Θα ενθουσιαζόταν με τη σύγχρονη διαστημική τεχνολογία, τα βελτιωμένα συστήματα πλοήγησης, τα επιτεύγματα της σύγχρονης μηχανικής, τα νέα υλικά, τις προηγμένες στολές των αστροναυτών. Ισως να αναρωτιόταν γιατί πέρασαν τόσα χρόνια για να επαναληφθεί το εντυπωσιακό εγχείρημα. Θα ήταν 96 ετών. Με πνεύμα ενθουσιώδες θα συνομιλούσε με τα στελέχη των αποστολών Artemis και με συγκίνηση θα παρακολουθούσε και το δικό τους ταξίδι προς την εξερεύνηση του Διαστήματος.
Η Φιόρη – Αναστασία Μεταλληνού είναι αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, εθνική συντονίστρια Διάχυσης της Αστρονομίας της Διεθνούς Αστρονομικής Ενωσης
