Το άρθρο 86 ξανά στο επίκεντρο – Κυβέρνηση και αντιπολίτευση σε τροχιά σύγκρουσης

Μπορεί μια πρόταση 20 ετών, που υπογράφηκε από μόλις οκτώ βουλευτές, δύο εκ των οποίων βρίσκονται σήμερα στα ανώτατα πολιτειακά αξιώματα, να δίνει μια γεύση για το πνεύμα των αλλαγών που επιδιώκει το Μέγαρο Μαξίμου στην επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση; Κι όμως, στις 17 Νοεμβρίου 2006 ο Κυριάκος Μητσοτάκης μαζί με μόλις άλλους επτά βουλευτές, μεταξύ των οποίων ο σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, κατέθεσαν πρόταση για την αλλαγή του άρθρου 86 για τον νόμο περί ευθύνης υπουργών.

Στα σημεία του κειμένου που κατατέθηκε τότε και ήταν πρωτοβουλία του Μητσοτάκη περιλαμβανόταν ο περιορισμός της σχετικής αρμοδιότητας της Βουλής στη χορήγηση της άδειας για τη δίωξη, χωρίς δικαίωμα ανάκλησης της απόφασης ή αναστολής της δίωξης, αλλά και θέσπιση δικαστηρίου (ενδεχόμενα διατήρηση του ειδικού δικαστηρίου ή χρήση της ολομέλειας του Αρείου Πάγου) για την εκδίκαση της δίωξης.

«Η πρόταση αυτή προστατεύει επαρκώς τους πολιτικούς, εφαρμόζει επί της ουσίας την αρχή της ισότητας, εξαφανίζει τη δικονομική και ανακριτική παρέμβαση της Βουλής και διακρίνει το ποινικό στοιχείο της δίωξης των υπουργών από την πολιτική διαμάχη» ανέφερε τότε η επιστολή των οκτώ στον Πρόεδρο της Βουλής.

Κεντρικός ο ρόλος της Βουλής

Παρά τα χρόνια που έχουν περάσει και τις αλλαγές που έχει υποστεί το άρθρο 86 στην αναθεώρηση του 2019, σε αντίθεση με την πρόταση του 2006 (όπου ο στόχος για την εξαφάνιση της δικονομικής και ανακριτικής παρέμβασης της Βουλής σήμαινε πιο άμεση παραπομπή στον λεγόμενο «φυσικό δικαστή»), η εμπλοκή της Βουλής παραμένει κεντρική, καθώς κινεί τη διαδικασία, συγκροτεί Προανακριτική Επιτροπή και, θεωρητικά, ασκεί ουσιαστικό έλεγχο πριν φτάσει η υπόθεση στη Δικαιοσύνη.

Στη σκιά ειδικά της υπόθεσης των Τεμπών, αλλά και των όσων είχαν προηγηθεί στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ (όπου η σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για Βορίδη – Αυγενάκη απετράπη με τη χρήση υπέρογκου αριθμού επιστολικών ψήφων από την πλειοψηφία), η λογική της πρότασης του 2006, που είναι πιο προωθημένη από το σημερινό πλαίσιο, θα μπορούσε να αποτελεί τη βάση της επικείμενης κυβερνητικής πρότασης – με τα σχετικά φίλτρα που απαιτούνται, αλλά με περιορισμό του ρόλου της Βουλής στην όλη διαδικασία και ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης.

Σε μια πιο ήπια εκδοχή, η Βουλή θα μπορούσε να κρατά αρμοδιότητες, αλλά να απαιτείται υποχρεωτικά δικαστική κρίση πριν από το όποιο πόρισμα ή μια πιθανή ψηφοφορία, ενώ, στην επιλογή ενός πιο καθαρού διαχωρισμού, η Βουλή δυνητικά απεμπλέκεται και ορίζεται ειδική διαδικασία.

Τον Μάρτιο η πρόταση του Μαξίμου

Στην κυριακάτικη ανάρτησή του, ο Μητσοτάκης περιέγραψε εκ νέου τα σημεία στα οποία θα επικεντρωθεί η ΝΔ για τις αλλαγές στο Σύνταγμα (συνταγματική περιφρούρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, αλλαγή στον νόμο περί ευθύνης υπουργών, δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων, συμμετοχή του δικαστικού σώματος στην επιλογή της ηγεσίας του, αξιολόγηση στο Δημόσιο, «με ενδεχόμενη άρση της μονιμότητας»). Δίνοντας και ένα πρώτο χρονοδιάγραμμα, επισήμανε πως, με ενσωματωμένες τις θέσεις των βουλευτών της ΝΔ, η τελική κυβερνητική πρόταση θα παρουσιαστεί μέσα στον Μάρτιο.

Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ

«Κρύφτηκε πίσω από το άρθρο 86 για να μην ελεγχθούν οι υπουργοί για τα σκάνδαλα της κυβέρνησής του. Επέλεξε τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Δικαιοσύνης με την εκτελεστική εξουσία, έσπασε κάθε κοντέρ κομματισμού και αναξιοκρατίας στο Δημόσιο» ανέφερε απαντώντας ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς – δείχνοντας και την καχυποψία που επικρατεί στη Χαριλάου Τρικούπη για το βάθος των αλλαγών στο άρθρο 86 από μια κυβέρνηση που, όπως λένε, το αξιοποίησε πολλές φορές για να γλιτώσει τους υπουργούς της από τη δίωξη –, «φίλτρα πρέπει να υπάρχουν αλλά δεν πρέπει ποτέ ξανά να υπάρξει Αδωνις Γεωργιάδης που θα πει “έχουμε πλειοψηφία πάνω από 151 και δεν επιτρέπουμε στη Δικαιοσύνη να ερευνήσει τους υπουργούς μας, γιατί εμείς αποφασίζουμε”» έχει αναφέρει πρόσφατα ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Από τα Γιάννενα, ο Αλέξης Τσίπρας κάλεσε τις προοδευτικές δυνάμεις «να μην ακολουθήσουν τον ολισθηρό δρόμο της συναίνεσης στα παιχνίδια του κ. Μητσοτάκη», τονίζοντας πως «μόνο μια καθαρή δημοκρατική-προοδευτική πλειοψηφία, που θα προκύψει από τις επόμενες εκλογές, μπορεί και πρέπει να προχωρήσει στις αναγκαίες συνταγματικές και θεσμικές τομές».