Βίλνιους και μετά Χάγη;

Στο Βίλνιους, το ΝΑΤΟ έδειξε αρραγές, ενωτικό και με δυναμική διεύρυνσης στον Αρκτικό Κύκλο (Νορβηγία, Φινλανδία, Σουηδία), όπου και τα ζωτικής σημασίας ενεργειακά αποθέματα. Η αντίδραση της Ρωσίας και όχι μόνον, είναι θέμα χρόνου. Συνάμα έδειξε πως στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, έχει διάθεση να αναφέρει τις περιοχές τριβών με συντεταγμένες, αντί ονομάτων, με διπλή ονομασία τα Στενά των Δαρδανελλίων (Turkish straights), ενώ τείνει να μην έχει πλέον προστριβές από τα μέλη του, Ελλάδα – Τουρκία, τα οποία και θα ενισχύσει οπλικά (F-16 – F-35) ως νατοϊκές δυνάμεις – και όχι για να φαγωθούν μεταξύ τους– προτρέποντας να ολοκληρώσουν τον μεταξύ τους καλόπιστο διάλογο και να επιλύσουν τις διαφορές της στο ΔΔΧ. Ομως, πότε θα ολοκληρωθεί ο διάλογος; Ποιες οι διαφορές; (αυτές που λέει η Ελλάδα, ή η Τουρκία;) και κυρίως με τι κοινό αίτημα θα πάνε οι δύο χώρες στη Χάγη; Η Τουρκία, θα τηρήσει δεσμευτικά και αποκλειστικά, την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου κατά το μέτρο που δεν θα τη συμφέρει;

Η Τουρκία, ο «άσωτος υιός» της παραβολής, παρότι «περιπλανάται» σε άλλα  ευρασιατικά μέρη, μέχρι τώρα, επιστρέφει στη δυτική εστία, για να γευτεί τον «μόσχο τον σιτευτό», χωρίς συνέπειες από τη Ρωσία, την Ανατολή, αλλά και τη Δύση. Με το αζημίωτο, αφήνει να χρησιμοποιείται ως «δούρειος ίππος»  της Δύσης κατά της Ανατολής/Ρωσίας και το αντίστροφο. Μέχρι σήμερα και σε ιστορικούς χρόνους, διαχρονικά, η επιτηδειότητα αυτή της «βγαίνει» όπως θα έλεγε ο καθηγητής Frank Weber, εντούτοις το ερώτημα είναι μέχρι πότε; Από τη στιγμή που ο τούρκος πρόεδρος δηλώνει πως η χώρα ανήκει στην Ευρασία και εκεί στρέφεται, παραμένοντας στα δυτικά όργανα, όσο την εξυπηρετούν, πριν από τη μετάβαση (δήλωση,Ιούνιος 2022, άσκηση Efes), έχοντας αρωγό το λαϊκό έρεισμα που του έδωσε 52% και μία κοινωνία που κατά 70% δηλώνει αντιδυτική, ρέπουσα προς τον ισλαμικό τουρκοκεντρικό ισλαμισμό και τον νεοοθωμανισμό.

Τα παραπάνω ως ενδεικτικές διαπιστώσεις, μας κάνουν να αισιοδοξούμε σε καλόπιστο διάλογο και τελική, οριστική και αμετάκλητη επίλυση των διαφορών μας με την Τουρκία; Αν αφαιρέσουμε το κατ’ εμέ επίπλαστο momentum, δεν διαπιστώνω γνήσια φιλοδυτική στροφή εκ μέρους της Τουρκίας, παρά μόνον ωφελιμιστικό καιροσκοπισμό (γεωπολιτικό, οικονομικό, οπλικό), ούτε άκουσα για άρση του casus belli, ούτε απόσυρση κατοχικών στρατευμάτων από τη Βόρεια Κύπρο, ούτε άρση αμφισβητήσεων σε Ανατολική Μεσόγειο, Καστελλόριζο, νησιά Ανατολικού Αιγαίου (αποστρατιωτικοποίηση), συνεκμετάλλευση, τουρκολιβυκό μνημόνιο, γαλάζια πατρίδα, μουσουλμανική μειονότητα (μουφτήδες και τουρκικότητα των κατοίκων), ενώ συνεχίζεται η τουριστική χρήση του Turkaegean κ.ά.

Εν κατακλείδι: Είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε σε αιώνια αντιπαλότητα παρότι γείτονες; Θεωρητικά όχι, πρακτικά όμως ναι, διότι η Ελλάδα με γνώμονα το ευρωπαϊκό κεκτημένο, το διεθνές δίκαιο και την καλοπιστία, δεν συνομιλεί με μία ευρωπαϊκή χώρα, αλλά με την Τουρκία, που έχει άλλο ιστορικό υπόβαθρο και αξιακό κώδικα. Αλλες δομές και κυρίως μας λογίζει ως το απολωλός πρόβατο της παλαίφατης αυτοκρατορίας της, που πρέπει να τη ρωτάμε για ό,τι κάνουμε και σε κάθε περίπτωση να μας δίνει άδεια να δράσουμε στην περιοχή και αφού θα συμμετέχει ως μεριδιούχος σε κάθε όφελος, λειτουργώντας ως ο σύζυγος (Τουρκία) που έχει τον πρώτο λόγο, ενώ η ύπανδρος γυνή (Ελλάδα), ακούει μόνο και συναινεί.

Προσωπική γνώμη: Η λύση δεν βρίσκεται στα χέρια της Ελλάδας, αλλά της Τουρκίας που οφείλει να πάψει  τον αναθεωρητισμό και να πάρει γνήσιο δημοκρατικό προσανατολισμό. Αν αυτά τα λίγα, αλλά δύσκολα, υλοποιηθούν, τότε ναι, θα πούμε αμφότεροι «καλώς το καρντάσι μου».

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι δρ Παντείου Πανεπιστημίου σε θέματα οθωμανικής κοινωνίας, συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών (ΕΤΕΜ) του Πανεπιστημίου Πειραιώς, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω.