«Μια παγκόσμια παρακαταθήκη»

Ασχολούμαι ενεργά με την ελληνική γλώσσα από την ηλικία των 14, όταν επισκέφτηκα την Ελλάδα ως εντυπωσιασμένος τουρίστας. Ηταν η εποχή που ξεκινούσα να μαθαίνω αρχαία ελληνικά στο σχολείο. Η γλώσσα αυτή έγινε αμέσως το αγαπημένο μου μάθημα. Μέχρι τότε μάθαινα ήδη Λατινικά (όπως όλοι εκείνη την εποχή): εκείνα μού φαίνονταν σαν τα Μαθηματικά, στα οποία δεν ήμουν ποτέ τόσο καλός, αλλά τα Ελληνικά με κέρδισαν κατευθείαν. Από την πρώτη μας «συνάντηση» ανακάλυψα μια γλώσσα αληθινή. Ακόμη και όταν τα μάθαινα (με ερασμιακή προφορά) ως «νεκρή γλώσσα», ποτέ δεν έφυγε η εντύπωση της πρώτης επαφής με τους Ελληνες που ζούσαν εδώ, μιλούσαν ακατάπαυστα στα καφενεία, φώναζαν στις αποβάθρες, τραγουδώντας τα κομμάτια που αργότερα ανακάλυπτα ως συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι και του Μίκη Θεοδωράκη. Από τότε είμαι ενθουσιασμένος με το φαινόμενο μιας ζωντανής γλώσσας, την ιστορία της οποίας διαπερνά η συνεχής χρήση λόγου και γραφής επί 3.500 χρόνια – πηγαίνοντας πίσω μέχρι εκείνους τους γραφείς της μυκηναϊκής Εποχής του Χαλκού, οι οποίοι εφηύραν τη Γραμμική Β’ για να καταγράψουν τα περιεχόμενα των αποθηκών στα παλάτια των ηγετών τους.

Υστερα από μια επαγγελματική διαδρομή αφιερωμένη στη διδασκαλία και την έρευνα των Σύγχρονων Ελληνικών Σπουδών στο Ηνωμένο Βασίλειο και ύστερα από τη συνταξιοδότησή μου απόλαυσα την ελευθερία που είχα για να εξερευνήσω τη μακρά ιστορία των Ελλήνων από την Εποχή του Χαλκού έως σήμερα. Το αποτέλεσμα ήταν το βιβλίο «Οι Ελληνες: μια παγκόσμια ιστορία» που εκδόθηκε πρόσφατα από τον «Πατάκη». Πρόκειται για μια αναδιήγηση στα αγγλικά, προς τέρψη των ξένων αναγνωστών, της ιστορίας των ανθρώπων που μίλησαν και έγραψαν στα ελληνικά δημιουργώντας παράλληλα όχι απλώς τον ανυπέρβλητο πολιτισμό που αποκαλούμε «κλασική Ελλάδα ή αρχαιότητα», αλλά μια σειρά από επάλληλους και διαφορετικούς πολιτισμούς, τον έναν μετά τον άλλον: μυκηναϊκό, αρχαϊκό, κλασικό, ελληνιστικό, ανατολικορωμαϊκό, βυζαντινό φτάνοντας έως την ίδρυση του ελληνικού έθνους – κράτους στη δεκαετία του 1820. Αλλά και τον σημερινό «παγκόσμιο» πολιτισμό, στον οποίο οι Ελληνες διαδραμάτισαν ξεχωριστό ρόλο σε επιμέρους τομείς. Συμπεραίνω ύστερα από όλα αυτά ότι η ελληνική γλώσσα ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο δημιουργώντας μια πλούσια παρακαταθήκη, πραγματικά «παγκόσμια».

Ο Roderick Beaton είναι ομότιμος καθηγητής Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας στην έδρα Κοραή του Τμήματος Κλασικών Σπουδών στο King’s College
του Λονδίνου