Οι Ουκρανοί, εμείς και το «γαμώτο»

Μετά το 1945 δεν είχε συμβεί αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη, με εξαίρεση τη διάλυση της Ενωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (τέσσερα ψέματα μαζεμένα σε ένα όνομα χώρας, όπως έλεγε και ο Καστοριάδης). Για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2022, έχουμε λοιπόν απόπειρα βίαιης αλλαγής συνόρων, με την απροκάλυπτη επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Μιας χώρας που, έστω και αν δεν ήταν υπόδειγμα λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, είχε ωστόσο αρχίσει να κάνει κάποια βήματα προς την κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού της και του εκδυτικισμού της. Πιθανότατα αυτός ήταν, άλλωστε, και ο κύριος λόγος της επιθετικής ενέργειας του Πούτιν. Τι να την κάνει την εδαφική επέκταση μια χώρα αχανούς έκτασης και περίπου 150.000.000 κατοίκων; Αυτό που ήθελε ο τσαρίσκος ήταν απλώς ένα καθεστώς υποχείριό του στα δυτικά του σύνορα, ένα καθεστώς τύπου Λουκασένκο. Οσο για την απρόσμενη (;) αντίσταση που συνάντησε, θυμίζει σε μεγάλο βαθμό όσα συνέβησαν το 1940-41 με την επίθεση της Ιταλίας κατά της Ελλάδας. Ενώ οι ιταλοί στρατιώτες τότε και οι ρώσοι στρατιώτες σήμερα δεν ξέρουν καν για ποιον ακριβώς σκοπό και λόγο καλούνται να πολεμήσουν, οι Ελληνες τότε και οι Ουκρανοί σήμερα αισθάνονται ότι κάποιος «τους πάτησε τον κάλο». Πολεμάνε λοιπόν οι Ουκρανοί σήμερα, όπως και οι Ελληνες τότε, και για το «γαμώτο» του πράγματος. Και, είτε πρόκειται για τον πόλεμο είτε ακόμα και για το ποδόσφαιρο, όποιος υποτιμήσει το «γαμώτο» του αντιπάλου του είναι πολύ πιθανό να βρεθεί προ εκπλήξεων.

Αλλά και των πολιτών και των αξιωματούχων της Δύσης «τους πάτησε τον κάλο» κατά κάποιον τρόπο ο Πούτιν. Μπορεί συχνά να μεμψιμοιρούμε (όχι πάντα άδικα) ότι η Δύση δείχνει βουτηγμένη στον ευδαιμονισμό και στον καταναλωτισμό, στην τρυφηλότητα και στη νωχελικότητα. Με το Ουκρανικό, ωστόσο, έδειξε ότι δεν έχει χάσει εντελώς τα αντανακλαστικά της σε ό,τι αφορά την υπεράσπιση των δημοκρατικών κατακτήσεων και θεσμών της απέναντι στις κάθε είδους αυταρχικές προκλήσεις και ολοκληρωτικές επιβουλές. Σε κανέναν προφανώς δεν αρέσει να ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου ή του φυσικού αερίου, είτε αυτός είναι πολιτικός είτε απλός πολίτης. Ωστόσο, έστω και με κόστος, πολιτικό, κοινωνικό ή άλλο, η απόφαση να στηριχθεί ποικιλοτρόπως η Ουκρανία απέναντι στον εισβολέα υπήρξε σχεδόν ομόθυμη, με τις αναπόφευκτες βέβαια διαφοροποιήσεις και αποχρώσεις ως προς τον χαρακτήρα και την ένταση των αντιδράσεων. Τα κάθε λογής πουτινάκια και οι κάθε λογής πουτινότροφοι (κατά το οικότροφοι) σύντομα απομονώθηκαν σχεδόν παντού, και βέβαια και στη χώρα μας.

Πώς θα συνεχίσει ο Πούτιν τον πόλεμο δεν μπορώ να το ξέρω, όπως και κανένας από εμάς άλλωστε. Δεν πρόκειται πάντως να ξεμπλέξουμε από αυτήν την ιστορία, ούτε σύντομα, ούτε εύκολα, ούτε ανώδυνα. Προφανώς και όλοι απευχόμαστε τα χειρότερα, με δεδομένο και το οπλοστάσιο που έχει στη διάθεσή της η Ρωσία. Οσο για τα περί ανατροπής ή παραμερισμού του Πούτιν, ας μου συγχωρηθεί αλλά τα ακούω με μεγάλη επιφύλαξη. Επειτα από είκοσι πέντε χρόνια παντοκρατορίας του, αλίμονο αν ο τσάρος Βλαντίμιρ δεν έχει φροντίσει να ελέγχει και τον παραμικρό αρμό της εξουσίας, και το παραμικρό γρανάζι του κρατικού μηχανισμού. Αδίστακτος είναι ο πρώην καγκεμπίτης, όχι αφελής.

Ο Ανδρέας Παππάς είναι επιμελητής εκδόσεων και μεταφραστής