Εξέλιξη κι όχι επανάσταση στα οικονομικά

Αλλάζουν πολλά στα οικονομικά. Πριν από ένα χρόνο, ο βραβευμένος με Νομπέλ οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς ανακοίνωσε ότι ο καπιταλισμός βρισκόταν υπό μια «ακόμη υπαρξιακή κρίση», με φταίχτη τη «νεοφιλελεύθερη ιδεολογία». Τώρα ο Ρόμπερτ Σκιντέλσκι ανακοίνωσε την άφιξη μιας «σιωπηλής επανάστασης στη μακροοικονομική». Η αυξανόμενη αποδοχή της επιθετικής δημοσιονομικής πολιτικής υποτίθεται ότι είναι η πρώτη αρχή του νέου, μετα-επαναστατικού καθεστώτος. Ακόμη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο που κάποτε ήθελε να επιβάλει λιτότητα παντού ζητά τώρα περισσότερα δημοσιονομικά κίνητρα για την καταπολέμηση της κρίσης. Επομένως, εάν βρίσκεται σε εξέλιξη μια επανάσταση, τι είδους είναι;

Πράγματι, συμβαίνει μια πρακτική αλλαγή. Σύμφωνα με το ΔΝΤ τον Ιανουάριο, τα δημοσιονομικά ελλείμματα του 2020 ήταν κατά μέσο όρο στο 13,3% του ΑΕΠ στις προηγμένες οικονομίες και στο 10,3% μεταξύ των αναδυόμενων αγορών και θα υπερβούν το 8% και για τις δύο ομάδες χωρών το 2021. Το Ταμείο αναμένει να φτάσει το ακαθάριστο δημόσιο χρέος στο 99,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ έως το τέλος του έτους.

Αλλά δεν υπάρχει εννοιολογική επανάσταση εδώ. Η ιδέα ότι σε μια παγίδα ρευστότητας – όταν τα επιτόκια δεν μπορούν να μειωθούν – η δημοσιονομική πολιτική είναι η μόνη λύση. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι ζήτησαν μια ισχυρή δημοσιονομική απάντηση στην οικονομική κρίση το 2007-09 και πάλι όταν έπληξε την οικονομία ο Covid-19.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι η πολιτική. Στα τέλη του 2008, οι σύμβουλοι του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα ήθελαν δημοσιονομικά κίνητρα ύψους 1,8 τρισ. δολαρίων. Το Κογκρέσο πέρασε ένα πακέτο κάτω των 800 δισ. δολαρίων λόγω της αντίδρασης της αντιπολίτευσης. Τον Μάρτιο του 2020 το Κογκρέσο ενέκρινε ένα πακέτο τόνωσης αξίας 2,2 τρισ. δολαρίων. Κάθε γερουσιαστής των Ρεπουμπλικανών ψήφισε ναι. Τι άλλαξε; Αλλαξε το ότι ένας Ρεπουμπλικανός, ο Ντόναλντ Τραμπ, ήταν πρόεδρος. Στη Γερμανία, η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ ανέτρεψε επίσης την πολιτική της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής. Το υπερ-συντηρητικό οικονομικό σύστημα της Γερμανίας πείστηκε όχι μόνο να παρουσιάσει έλλειμμα το 2020, αλλά και να εκδώσει ομόλογα από κοινού με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης – παλαιότερα αυτό ήταν ταμπού – για να χρηματοδοτήσει το ταμείο αντιμετώπισης της πανδημίας 750 δισ. ευρώ. Για τη μακροοικονομία, τα πρόσφατα γεγονότα υποδηλώνουν εξέλιξη και όχι επανάσταση. Και είναι η εξέλιξη – προσαρμογή σε νέα γεγονότα – που φέρνει διαρκή αλλαγή στον κόσμο.

Ο Αντρέ Βελάσκο είναι πρώην υποψήφιος για την προεδρία και πρώην υπουργός Οικονομικών της Χιλής. Είναι πρύτανης του School of Public Policy στο London School of Economics and Political Science.