Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί μία ακόμη προσπάθεια να ξεπεράσει τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών και να εγκρίνει το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, σε μια κρίσιμη συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων (Coreper) στις Βρυξέλλες. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, οι «27» εξετάζουν τουλάχιστον την παράταση του ισχύοντος πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, το οποίο λήγει στις 23 Ιουλίου.
Το νέο πακέτο κυρώσεων, που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 9 Ιουνίου, περιλαμβάνει μέτρα που στοχεύουν τους τομείς της ενέργειας, των τραπεζών, των κρυπτονομισμάτων, του εμπορίου και της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας, ενώ προβλέπει επίσης περιορισμούς για πρώην Ρώσους μαχητές που επιδιώκουν να εισέλθουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το μεγάλο αγκάθι: το ρωσικό πετρέλαιο
Το πιο δύσκολο ζήτημα παραμένει το αν η ΕΕ θα διατηρήσει το σημερινό πλαφόν των 44,10 δολαρίων ανά βαρέλι στο ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται διά θαλάσσης ή αν θα προχωρήσει σε ακόμη αυστηρότερα μέτρα, όπως η πλήρης απαγόρευση παροχής ευρωπαϊκών υπηρεσιών μεταφοράς, ασφάλισης και χρηματοδότησης για ρωσικά φορτία πετρελαίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι μια αυτόματη αύξηση του πλαφόν, σε μια περίοδο που οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή και των προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ, θα ενίσχυε τα έσοδα της Μόσχας από τις εξαγωγές πετρελαίου. Για τον λόγο αυτό είχε προτείνει την προσωρινή «παγιοποίηση» του ορίου έως τον Ιανουάριο του 2027.
Τι αλλάζει στο πακέτο κυρώσεων
Στην πορεία των διαπραγματεύσεων αρκετές αρχικές προτάσεις έχουν ήδη μετριαστεί ή αποσυρθεί, ώστε να επιτευχθεί συμβιβασμός.
Μεταξύ άλλων, περιορίζεται το εύρος της απαγόρευσης εισόδου στην ΕΕ για πρώην Ρώσους μαχητές, αφαιρούνται ορισμένα μέτρα που αφορούσαν τον ρωσικό αλιευτικό κλάδο και επανεξετάζονται οι κυρώσεις που σχετίζονται με το ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), μετά τις αντιδράσεις αρκετών κρατών-μελών.
Οι αλλαγές αυτές κρίθηκαν αναγκαίες καθώς αρκετές χώρες εξέφρασαν επιφυλάξεις τόσο για τις οικονομικές συνέπειες όσο και για τις πρακτικές δυσκολίες εφαρμογής των νέων περιορισμών.
Οι αντιδράσεις των κρατών-μελών
Οι διαπραγματεύσεις έχουν αναδείξει τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών της ΕΕ.
Η Βουλγαρία πέτυχε ήδη να αφαιρεθούν από τη λίστα κυρώσεων ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος, ο ιδρυτής της Lukoil Βαγκίτ Αλεκπέροφ και ο Ρώσος επιχειρηματίας Ισκαντάρ Μαχμούντοφ, επικαλούμενη λόγους ενεργειακής ασφάλειας και λειτουργίας κρίσιμων υποδομών.
Παράλληλα, χώρες με ισχυρή ναυτιλιακή δραστηριότητα, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Μάλτα, έχουν εκφράσει ανησυχίες για μέτρα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ναυτιλία και τις θαλάσσιες υπηρεσίες, ενώ άλλα κράτη ζητούν εξαιρέσεις για εθνικούς οικονομικούς λόγους.
Σχέδιο Β αν δεν υπάρξει συμφωνία
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, έχει προειδοποιήσει ότι, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η Ένωση θα αναγκαστεί να ενεργοποιήσει ένα «σχέδιο Β», προκειμένου να διατηρηθεί η πίεση προς τη Ρωσία χωρίς να τιναχθούν στον αέρα οι υφιστάμενοι περιορισμοί.
Ήδη οι υπουργοί Εξωτερικών έχουν εγκρίνει παράλληλες λίστες κυρώσεων στο πλαίσιο άλλων νομικών καθεστώτων, οι οποίες, μαζί με τα μέτρα του νέου πακέτου, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περίπου 250 νέες καταχωρίσεις φυσικών και νομικών προσώπων.
Η συνεδρίαση της Τετάρτης θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς είναι η τελευταία προγραμματισμένη συνάντηση των πρέσβεων της ΕΕ πριν από τις θερινές διακοπές των ευρωπαϊκών θεσμών. Αν και στόχος είναι να υπάρξει συμφωνία πριν από το τέλος Ιουλίου, διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν την πραγματοποίηση έκτακτων συνεδριάσεων ή ακόμη και τηλεδιάσκεψης των υπουργών Εξωτερικών, εφόσον το αδιέξοδο συνεχιστεί.
