Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν αντάλλαξαν σφοδρές επιθέσεις με πυραύλους και drones το Σαββατοκύριακο και τη Δευτέρα, με την Τεχεράνη να πλήττει αμερικανικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο και να ανακοινώνει εκ νέου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που οδήγησε σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Το Ιράν προειδοποίησε μάλιστα ότι θα θεωρήσει ότι δεν δεσμεύεται πλέον με το πρωτόκολλο συμφωνίας, στην οποία κατέληξε τον Ιούνιο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον αυτές οι τελευταίες δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος, δήλωσε ωστόσο ότι θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με τις μεσολαβήτριες χώρες ώστε να «αποτραπεί μια κλιμάκωση» με τις ΗΠΑ.
«Κάθε φορά που η άλλη πλευρά αποτυγχάνει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, εμείς δεν (θα) τηρούμε τις δικές μας (…) Θα συνεχίσουμε να ενεργούμε με τον ίδιο τρόπο», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmaeil Baghaei σε συνέντευξη Τύπου στην Τεχεράνη, μετά την επανάληψη των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο εμπολέμων χωρών.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ είπε ωστόσο ότι το Ιράν θα συνεχίσει τις διπλωματικές διαβουλεύσεις με τις μεσολαβήτριες χώρες Κατάρ, Πακιστάν και Ομάν, προκειμένου να «αποτραπεί μία κλιμάκωση» με τις ΗΠΑ.
«Ο ρόλος των μεσολαβητών είναι να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να αποτρέψουν μια κλιμάκωση των εντάσεων», είπε ο Baghaei, προσθέτοντας πως η χώρα του είναι σε επαφή «τις τελευταίες ημέρες» με το Κατάρ και το Ομάν, δύο χώρες που έχουν τεθεί στο στόχαστρο στρατιωτικά από την Τεχεράνη, καθώς και με το Πακιστάν.
«Μια κατάσταση ελεγχόμενης κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ»
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, η διαμάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει εμποδίσει την πρόοδο προς τον τερματισμό της ευρύτερης σύγκρουσης.
Κατά το βρετανικό μέσο: Το Ιράν δεσμεύτηκε να ανοίξει το στενό, σύμφωνα με τους όρους της προσωρινής συμφωνίας του με την Ουάσινγκτον, αλλά συνεχίζει να πυροβολεί εμπορικά πλοία τα οποία, όπως ισχυρίζεται, χρησιμοποιούν μη εγκεκριμένη διαδρομή. Ο αμερικανικός στρατός δηλώνει ότι η τελευταία σειρά επιθέσεών του συνέχισε να υποβαθμίζει την ικανότητα του Ιράν να επιτεθεί στη διεθνή ναυτιλία. Και επιμένει ότι η κυκλοφορία εξακολουθεί να μπορεί να διέρχεται από το στενό.
Η κυβέρνηση Τραμπ χρειάζεται να συμβεί αυτό για να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Οι προσπάθειες των μεσολαβητών να επιλύσουν τη διαμάχη το Σαββατοκύριακο απέτυχαν – και είναι σαφές πόσο σημαντικός είναι ο έλεγχος του στενού για το Ιράν: πιο σημαντικός από δεκάδες ατομικές βόμβες, όπως έχουν δηλώσει υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι.
Πιστεύεται ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά οι αναλυτές αναφέρουν ότι βρίσκονται σε κατάσταση ελεγχόμενης κλιμάκωσης.
«Δεν εντοπίστηκαν πλοία που να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ»
Σύμφωνα με τον ιστότοπο παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, από χθες το βράδυ κανένα εμπορικό πλοίο δεν έχει διασχίσει το Στενό του Ορμούζ μεταδίδοντας τη θέση του. Ενδέχεται άλλα πλοία να έχουν διασχίσει το Στενό με τους πομπούς τους απενεργοποιημένους.
Την Κυριακή, η Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) της ιρανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι η διέλευση μέσω της πλωτής οδού «δεν είναι προς το παρόν δυνατή» λόγω «παράνομων κινήσεων των στρατιωτικών δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή».
Οκτώ εμπορικά πλοία, συμπεριλαμβανομένων δεξαμενόπλοιων, φορτηγών πλοίων μεταφοράς φορτίου χύδην και φορτηγών πλοίων, διέσχισαν το στενό την Κυριακή – μειωμένα από 21 το Σάββατο και 14 την Παρασκευή, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της ναυτιλιακής εταιρείας πληροφοριών Kpler.
Από τα οκτώ πλοία που διέσχισαν χθες το στενό, δύο μετέδωσαν τη θέση τους κατά τη διάρκεια της διέλευσης και τα δύο είχαν ήδη περάσει πριν από την ανακοίνωση της PGSA.
Οι άλλες έξι διελεύσεις που καταγράφηκαν από την Kpler ήταν «σκοτεινές», δηλαδή τα πλοία δεν μετέδωσαν τη θέση τους ενώ διέσχιζαν το Στενό.
«Η εποχή των μονόπλευρων συμφωνιών έχει τελειώσει»
Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν δήλωσαν τη Δευτέρα ότι στόχευσαν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, κατέστρεψαν ραντάρ στο Ομάν και έπληξαν δεξαμενές καυσίμων και αποθήκες πυρομαχικών στη Βάση Πρίγκιπας Χασάν στην Ιορδανία, σε απάντηση των αμερικανικών επιθέσεων.
Από την πλευρά τους, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν ότι την Κυριακή έπληξαν ιρανικά συστήματα αεράμυνας, παράκτια ραντάρ, δυνατότητες πυραύλων και drones, καθώς και μικρά σκάφη, χρησιμοποιώντας αεροσκάφη, ναυτικές μονάδες και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Οι ανταλλαγές αυτές σηματοδοτούν κλιμάκωση τόσο στον ρυθμό όσο και στη γεωγραφική έκταση των επιθέσεων της τελευταίας εβδομάδας, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν που υπεγράφη τον περασμένο μήνα για την επαναλειτουργία των Στενών και τον τερματισμό του πολέμου ύστερα από 60 ημέρες διαπραγματεύσεων.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Reuters την Κυριακή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε στις επιθέσεις εναντίον του Ιράν, δηλώνοντας: «Τους διαλύουμε».
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θεωρεί τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός λήξασα, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων συνομιλιών.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Mohammad Baqer Qalibaf, υιοθέτησε ανάλογα προκλητικό τόνο, γράφοντας στην πλατφόρμα X: «Η εποχή των μονόπλευρων συμφωνιών έχει ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ. Σας το είπαμε: κρατήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα. Η πραγματικότητα χτυπά την πόρτα».
Ο πόλεμος που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου έχει αποσταθεροποιήσει τον Περσικό Κόλπο και εξαπλωθεί σε ολόκληρη την περιοχή, με το Ιράν να επιτίθεται σε αμερικανικές βάσεις σε πολλές χώρες. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο.
Ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας και ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων διεθνώς.
Άνοδος στις τιμές του πετρελαίου
Σε ανακοίνωσή τους τη Δευτέρα, οι Φρουροί της Επανάστασης επισήμαναν ότι ο μόνος τρόπος για την αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας στα Στενά είναι ο τερματισμός των αμερικανικών στρατιωτικών παρεμβάσεων στη θαλάσσια οδό, προειδοποιώντας πως «η συνεχιζόμενη ανάμειξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρότερα περιστατικά στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα».
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baghaei, δήλωσε ότι η Τεχεράνη επιδιώκει τη δημιουργία κοινού μηχανισμού με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά, προσθέτοντας πως οι πιέσεις των ΗΠΑ προς το Ομάν έχουν εμποδίσει τις διαβουλεύσεις αυτές.
Η τιμή του Brent αυξήθηκε πάνω από 3% τη Δευτέρα, αν και παραμένει χαμηλότερη από τα υψηλά επίπεδα που είχαν καταγραφεί νωρίτερα στη σύγκρουση. Οι αυξημένες τιμές ενέργειας, ιδίως της βενζίνης, θεωρούνται πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα για τον Τραμπ ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Κλιμάκωση στη διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ
Η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε κεντρικό θέμα της σύγκρουσης. Το Ιράν επιδιώκει να θεσπίσει μόνιμο σύστημα τελών και αδειών για τα πλοία που διέρχονται από το πέρασμα, το οποίο πριν από τον πόλεμο μετέφερε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Μετά την ανακοίνωση του Σαββάτου για το κλείσιμο των Στενών λόγω μη εξουσιοδοτημένης διέλευσης, η Τεχεράνη επανέλαβε την Κυριακή ότι η διέλευση παραμένει ανασταλμένη και ότι οι άδειες θα εκδοθούν μόνον όταν «επανέλθει η σταθερότητα και η ηρεμία».
Οι ΗΠΑ, που την περασμένη εβδομάδα ανακάλεσαν άδεια εξαίρεσης από τις κυρώσεις για τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου μετά από προηγούμενες επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα, τόνισαν ότι οι δυνάμεις τους είναι έτοιμες να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας παρά την «επιθετικότητα, παρενόχληση, απειλές και αυθαίρετες δηλώσεις» του Ιράν.
«Το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά. Η κυκλοφορία συνεχίζεται», ανέφερε η Ουάσιγκτον. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι περίπου 20 πλοία συνοδεύτηκαν μέσω των Στενών το τελευταίο 24ωρο, αν και τα δεδομένα παρακολούθησης έδειχναν περιορισμένη δραστηριότητα.
Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών υπό την ηγεσία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού επανέλαβε ότι, παρά τη σοβαρή απειλή ασφαλείας, παραμένει διαθέσιμη μια «διευρυμένη» νότια διαδρομή κοντά στο Ομάν για αμφίδρομη ναυσιπλοΐα.
Το Σάββατο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν 140 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους και πάνω από 300 μέσα σε τρεις νύχτες, «για να αποδυναμώσουν την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία και πολιτικούς ναυτικούς που διέρχονται ελεύθερα από τα Στενά».
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν το Σαββατοκύριακο ότι κατέστρεψαν κέντρο διοίκησης και υπόστεγα drones στην Ιορδανία, στόχευσαν αμερικανικό ραντάρ και συστήματα εκτόξευσης πυραύλων στο Κουβέιτ, επιτέθηκαν σε πλατφόρμες υποστήριξης αεροπλανοφόρου στο Ομάν και κατέστρεψαν κέντρο συντήρησης αεροσκαφών και εγκαταστάσεις διοίκησης στο Κατάρ.
Πηγές: Reuters, BBC
