Στην Ορεστιάδα το όνομά του προηγείται συχνά της γνωριμίας. Σε μια ακριτική πόλη που έχει συνηθίσει να αποχαιρετά νέους ανθρώπους με προορισμό τα μεγάλα αστικά κέντρα, η δική του διαδρομή κινήθηκε αντίθετα. Ο 30χρονος Κωνσταντίνος Δρακούδης, άφησε πίσω του την Αθήνα, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, και εγκαταστάθηκε στον Έβρο, μετατρέποντας μια προσωπική απόφαση σε αφορμή για συζητήσεις γύρω από το τι σημαίνει, τελικά, ποιότητα ζωής και ποια κριτήρια καθορίζουν τον τόπο όπου επιλέγει κανείς να ζήσει.
Ο ίδιος συνοψίζει το δίλημμα σε μία φράση. «Το θέμα είναι πού θέλεις να ποντάρεις. Αν ποντάρεις αποκλειστικά στη δουλειά, δεν υπάρχει λόγος να μείνεις στην Ορεστιάδα. Αν ποντάρεις στην ηρεμία σου, ο Έβρος είναι ιδανικός». Για εκείνον, η απόφασή του δεν αφορούσε μόνο μία επαγγελματική αλλαγή, αλλά μια διαφορετική ιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Η καθημερινότητα χωρίς πολύωρες μετακινήσεις, οι πιο αργοί ρυθμοί και η αίσθηση ότι ο προσωπικός χρόνος ξανακερδίζει χώρο στη ζωή του αποδείχθηκαν ισχυρότερα κίνητρα από τις ευκαιρίες που προσφέρει μια μεγάλη πόλη.
Γιατί είχαν απορριφθεί αιτήσεις
Πρόκειται για τον έναν από τους 5 δικαιούχους που εγκρίθηκε η αίτησή του στο πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, που ξεκίνησε πιλοτικά πριν από περίπου έναν χρόνο. Όπως είχαν γράψει τα «ΝΕΑ» σε σχετικό ρεπορτάζ τον Ιανουάριο, από τις 600 αιτήσεις για ένταξη στο πρόγραμμα, μόλις δύο είχαν εγκριθεί -τότε-, με αποτέλεσμα να προκύψει το ερώτημα για τους βασικούς λόγους απόρριψης της πλειονότητας των αιτούντων.
Όπως είχαν εξηγήσει στελέχη του υπουργείου, δεν επιβεβαιωνόταν η μεταφορά της κύριας κατοικίας του νοικοκυριού στις περιοχές του Εβρου. «Πιστεύουν, δηλαδή, ότι πρώτα εισπράττεις τα χρήματα και μετά μετακομίζεις. Αγνοούν ότι τα χρήματα δεν προκαταβάλλονται». Παράλληλα, κάποιοι, που υπέβαλαν αίτηση είχαν ήδη εγκατασταθεί σε περιοχές του Εβρου ή είχαν ήδη προβεί σε έναρξη επιτηδεύματος/επιχειρηματικής δραστηριότητας πριν από την ημερομηνία που ορίζει η ΚΥΑ, δηλαδή πριν από την 1η/1/2025. Προκειμένου να μην υπάρχει η ίδια αστοχία, το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας προχώρησε σε ορισμένες ρυθμίσεις.
«Η ζωή μου στην Αθήνα ήταν σε ένα αυτοκίνητο»
Η Ορεστιάδα δεν ήταν ένας άγνωστος τόπος για τον Κωνσταντίνο, αφού είχε φοιτήσει στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο λόγω της εργασίας του πατέρα του, που κατάγεται από το χωριό Σπήλαιο, -μία περιοχή 70 κατοίκων-. Ο Κωνσταντίνος έφυγε για σπουδές στην Αθήνα, και επισκεπτόταν την επαρχία μόνο για διακοπές.
Η απόφασή του δεν ήταν παρορμητική, αλλά το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής ζύγισης που ωρίμαζε εδώ και χρόνια. «Το σκεφτόμουν τουλάχιστον 2-3 χρόνια να γυρίσω στην Ορεστιάδα» αναφέρει στο tanea.gr, προσθέτοντας πως η καθημερινότητα της πρωτεύουσας, με τις ατελείωτες ώρες στις μετακινήσεις και τον περιορισμένο προσωπικό χρόνο, τον έκανε να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές του. «Ήμουν από το 2013 στην Αθήνα, σπούδασα, έκανα διάφορες δουλειές, και η ζωή μου ουσιαστικά ήταν στον δρόμο, σε ένα αυτοκίνητο. Αυτό ήταν που με κούρασε περισσότερο».
Τι σημαίνει, όμως, εν τέλει, στην πράξη να αφήνεις πίσω τη ζωή της πρωτεύουσας; Ο Κωνσταντίνος κατοικεί στην Ορεστιάδα, πλέον, περίπου 1 χρόνο και 5 μήνες. Τον ρωτάω εάν το έχει μετανιώσει, και μου απαντά απευθείας αρνητικά. «Θεωρώ πως τον χειμώνα θα καταλάβω πλήρως εάν ήταν μία σωστή ή λάθος επιλογή. Η αλήθεια είναι ότι ήθελα να γυρίσω κάποια στιγμή, όμως, κάποιος νέος που δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τον Έβρο, δεν θα έρθει εύκολα. Είμαι της άποψης ότι κάτι κερδίζεις και κάτι χάνεις σε κάθε αλλαγή. Από την Ορεστιάδα νοστάλγησα την ηρεμία που μου προσφέρει, και τις μικρές αποστάσεις. Νιώθω ξεκούραστος. Ωστόσο, αυτό που μου λείπει από την Αθήνα είναι οι ευκαιρίες που υπάρχουν σε επαγγελματικό επίπεδο».
«Δεν υπάρχουν πολλές επαγγελματικές επιλογές»
Ο Κωνσταντίνος εργάζεται ως γεωπόνος στον Έβρο. Όπως λέει, βρήκε εύκολα την συγκεκριμένη δουλειά σε αγροτικό συνεταιρισμό, λόγω των επαφών που είχε διατηρήσει όσο κατοικούσε στην Ορεστιάδα και ήταν μαθητής. «Πιστεύω πως είναι δύσκολο να βρει κάποιος δουλειά, πέρα από τον πρωτογενή τομέα και το Δημόσιο. Γενικότερα για κάποιον νέο, που δεν έχει συνδέσεις, δεν υπάρχουν πολλές επιλογές. Εάν έχει σπίτι, θα του πρότεινα να έρθει, γιατί και εγώ εάν είχα, θα γυρνούσα πιο νωρίς. Σε περίπτωση όμως που δεν έχεις μία βάση για να ξεκινήσεις, είναι δύσκολη η κατάσταση, εκτός άμα έχεις χρήματα να επενδύσεις κάπου».
«Δεν ήμουν από τα παιδιά που ανυπομονούσαν να φύγουν από την Ορεστιάδα» λέει, και συνεχίζοντας την συζήτηση σε επαγγελματικό επίπεδο, επισημαίνει πως «ενδεχομένως να γυρνούσα στην Αθήνα για 5 χρόνια, γιατί ξέρω πως θα έβγαζα περισσότερα χρήματα. Όμως, σχετικά με την ποιότητα ζωής, πάντα θα επέλεγα τον Έβρο, άμα σκεφτώ και την καθημερινότητά μου. Η ψυχολογία μου είναι καλύτερη, και αυτός ο τόπος με βοήθησε να καταλάβω με τι θέλω να ασχοληθώ, γιατί στην Αθήνα, δεν είχα τον χρόνο να το κάνω».
Ο 30χρονος δεν θα μπορούσε να περιοριστεί στα όρια της πόλης. Ήταν δεδομένο για αυτόν πως θα επισκεπτόταν και τα μικρά χωριά του βορείου Έβρου, τα οποία δοκιμάζονται εδώ και χρόνια από τη δημογραφική συρρίκνωση. «Έκανα μία βόλτα και η κατάσταση ήταν απογοητευτική. Δυστυχώς, τα χωριά μας έχουν τελειώσει και σε 10 χρόνια, ίσως δεν θα υπάρχουν. Οι κάτοικοι είναι 60-65 ετών και άνω, και δεν υπάρχουν προοπτικές ακόμη και για όσους ασχολούνται με τα χωράφια. Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι πως δεν έχουν ούτε τα βασικά και πρέπει να πάνε στην Ορεστιάδα, ενώ οι δουλειές τους μπορεί να είναι στο χωριό. Για αυτό φεύγουν και πολλές οικογένειες, και αποφασίζουν να νοικιάσουν ένα διαμέρισμα στην Ορεστιάδα, όπου και εκεί ωστόσο υπάρχουν προβλήματα».
Όπως λέει ο Κωνσταντίνος, πέρασε από το μυαλό του φευγαλέα η σκέψη να μείνει στο χωριό του. «Σε δευτερόλεπτα όμως, σκέφτηκα τι να πάω να κάνω; Ακόμη και για ένα ποτό, πρέπει να οδηγήσω μέχρι την Ορεστιάδα. Όμως, αυτό που με στεναχωρεί είναι και ότι βλέπω κόσμο να φεύγει και από την πόλη, γιατί σκέφτονται πως δεν έχουν επαγγελματικές επιλογές, και ίσως αυτό είναι κάτι που πρέπει να εστιάσει και να διαχειριστεί η Πολιτεία. Τα χρήματα που προσφέρει το πρόγραμμα φυσικά αποτελούν μία βοήθεια, αλλά το οικονομικό κίνητρο, σε καμία περίπτωση δεν είναι αρκετό. Οι περισσότεροι φίλοι μου έχουν φύγει για τα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ όσοι έμειναν ασχολούνται με τα χωράφια της οικογένειάς τους, ή έχουν γίνει συνοριοφύλακες και αστυνομικοί».
«Πρέπει να δώσουμε περισσότερα κίνητρα»
Ο δήμαρχος Ορεστιάδας, κ. Διαμαντής Παπαδόπουλος επισημαίνει πως τα χρήματα που προσφέρονται μέσω του προγράμματος, αποτελούν απλά ένα κίνητρο για να σκεφτεί κάποιος εάν όντως θέλει να μετακινηθεί και να μείνει σε μία επαρχιακή πόλη.
«Δεν είναι κάτι μαγικό και τόσο σημαντικό, αλλά βοηθάει στο να κάνει κάποιος την αρχή του. Τα χρόνια της κρίσης παντού υπήρχε μεγάλο πρόβλημα εύρεσης εργασίας. Η Ορεστιάδα έχει ανάγκη από εργατικά χέρια και θεωρώ πως όποιος αποφασίσει να έρθει, μπορεί να τακτοποιηθεί, γιατί είναι πολύ μικρότερο το κόστος διαβίωσης από τα μεγάλα αστικά κέντρα».
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Διδυμοτείχου κ. Ρωμύλος Χατζηγιαννόγλου, ανέφερε πως είναι ικανοποιημένος όσον αφορά το πρόγραμμα, γιατί είναι ένα επιπλέον μέτρο που βοηθά τον τόπο. «Άλλοι το θεωρούν μικρό βοήθημα, άλλοι άσχετο, αλλά εγώ θεωρώ πως είναι κάτι καλό. Από εκει και πέρα, σίγουρα ένα νεαρό ζευγάρι θα χρειαστεί να το σκεφτεί περισσότερο, γιατί δεν αρκούν μόνο τα χρήματα για μία τόσο κρίσιμη απόφαση».
Όπως εξηγεί ο κ. Χατζηγιαννόγλου στην περιοχή δεν υπάρχουν εξιδεικευμένες θέσεις εργασίας, όπως ούτε και επενδύσεις. «Βέβαια δουλειά υπάρχει για κάποιον που θέλει να μείνει και να εργαστεί. Υποστηρίζω πως πρέπει να περάσουν 3-4 χρόνια προκειμένου να κρίνουμε εάν πέτυχε το πρόγραμμα ή όχι. Μέχρι στιγμής για το Διδυμότειχο έχει εγκριθεί μόνο μία περίπτωση, εάν δεν κάνω λάθος».
Ο δήμαρχος Σουφλίου, κ. Παναγιώτης Καλακίκος, ανέφερε πως το πρόγραμμα κινείται προς μία σωστή κατεύθυνση, ωστόσο επισημαίνει πως κανείς δεν θα μπορούσε να αφήσει τον τόπο διαμονής του, εάν δεν εχει βρει πρώτα εργασία. «Αυτό προηγείται και αυτό πρέπει να είναι προτεραιότητα. Θεωρώ ότι θα πρέπει να δώσουμε περισσότερα κίνητρα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πρόσφατες φωτιές και πλημμύρες που σημειώθηκαν στον Έβρο, έχουν επιδράσει αρνητικά στην ψυχολογία των πολιτών. «Όλοι αναζητούν μία σταθερότητα, μία ασφάλεια. Σε εμάς, γίνονται σημαντικά έργα για αυτόν τον λόγο. Οποιαδήποτε επιπλέον μέτρα ενδέχεται να ληφθούν, θα πρέπει να είναι έπειτα από διαβούλευση με την τοπική κοινωνία. Όταν δεν υπάρχουν σχολεία, υποδομές και συγκοινωνία, δεν είναι εύκολο να αποφασίσει κάποιος να μείνει εδώ».
Οι νέες ρυθμίσεις – «Θέλουμε να μειώσουμε τα εμπόδια για όσους θέλουν να κάνουν μία νέα αρχή»
«Θέλουμε να μειώσουμε τα εμπόδια για όσους θέλουν να κάνουν μία νέα αρχή» δηλώνει στο tanea.gr η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, προσθέτοντας πως «να κάνουμε πιο εύκολη την απόφαση να μείνουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν στον τόπο που επιλέγουν».
Σύμφωνα με την κα Μιχαηλίδου, με τις νέες ρυθμίσεις το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, γίνεται πιο ανοιχτό, πιο απλό και πιο λειτουργικό. «Διευρύνουμε τους δικαιούχους, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν και κάτοικοι κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και απόφοιτοι ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων των δήμων Μετεγκατάστασης. Προβλέπουμε δυνατότητα επέκτασης του προγράμματος σε περισσότερες περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη δημογραφική πίεση. Η ενίσχυση διαμορφώνεται οριζόντια στα 10.000 ευρώ, ανεξάρτητα από τον πληθυσμό του δήμου. Θεσπίζουμε προκαταβολή της πρώτης δόσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης και δεν θέτουμε πλέον την εργασία ως προϋπόθεση για την καταβολή του βοηθήματος.
Το δημογραφικό δεν είναι αριθμοί σε πίνακες. Είναι οι νέες και οι νέοι που θέλουν να μείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους. Είναι ένα ζευγάρι που θέλει να ξεκινήσει τη ζωή του σε μια περιοχή όπου μπορεί να βρει σπίτι και εργασία. Είναι οι γονείς που χρειάζονται στήριξη για τη φροντίδα των παιδιών τους και μια καθημερινότητα που τους επιτρέπει να οργανώσουν τη ζωή τους με ασφάλεια. Γι’ αυτό η δημογραφική πολιτική δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Πρέπει να συνδέει τη στέγαση, την εργασία, την οικογένεια, τη φροντίδα των παιδιών και την κοινωνική στήριξη».
