Μια από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών καλείται να διαχειριστεί το Βατικανό, καθώς μια ισχυρή ομάδα παραδοσιακών καθολικών ετοιμάζεται να αψηφήσει ευθέως την εξουσία του Πάπα Λέοντα ΙΔ’. Η Αδελφότητα του Αγίου Πίου Ι’ (SSPX), η οποία εδώ και χρόνια βρίσκεται σε σύγκρουση με την Αγία Έδρα για θεολογικά και δογματικά ζητήματα, προχωρά στη χειροτονία τεσσάρων νέων επισκόπων χωρίς την έγκριση του Ποντίφικα, μια ενέργεια που το Βατικανό χαρακτηρίζει σχισματική.
Παρά τις δραματικές εκκλήσεις του Πάπα να αναθεωρήσουν, οι παραδοσιακοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν, επαναφέροντας μνήμες από το μεγάλο σχίσμα του 1988 και απειλώντας να βαθύνουν ακόμη περισσότερο τις ήδη υπαρκτές διαιρέσεις στο εσωτερικό της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Το χρονικό της ρήξης
Η Αδελφότητα του Αγίου Πίου Ι’ (Society of Saint Pius X – SSPX), η οποία βρίσκεται σε αντιπαράθεση με την Αγία Έδρα, αναμένεται να συγκεντρωθεί στην ελβετική πόλη Εκόν (Écône) για μια τελετή που θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου.
Η αντικανονική αυτή χειροτονία αναμένεται να οδηγήσει στον άμεσο αφορισμό των επισκόπων.
Η αδελφότητα ιδρύθηκε το 1970 από έναν συντηρητικό Γάλλο επίσκοπο. Η βαθιά συντηρητική αυτή ομάδα βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση με το Βατικανό εδώ και δεκαετίες.
REUTERS/Yara Nardi
Αντιτίθεται σθεναρά στις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε η Δεύτερη Σύνοδος του Βατικανού τη δεκαετία του 1960. Η αδελφότητα, μεταξύ άλλων, επιμένει στην τέλεση της παραδοσιακής λατινικής λειτουργίας, αντί της χρήσης των σύγχρονων τοπικών γλωσσών.
«Πρόκειται για έναν σεισμό για την Εκκλησία – αλλά όχι για έκπληξη. Ήταν κάτι αναμενόμενο», δήλωσε στην The Telegraph ο Μάσιμο Φατζιόλι, ειδικός σε θέματα Βατικανού και καθηγητής Θεολογίας στο Trinity College του Δουβλίνου.
«Όλοι γνώριζαν ότι δεν είχαν ποτέ πρόθεση να αλλάξουν τις απόψεις τους για τη Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού, την οποία θεωρούν αίρεση. Η εξέλιξη αυτή παγιώνει μια ρήξη που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες» συνεχίζει μιλώντας στον ιστότοπο.
Η Τελετή
Η εκδήλωση φαίνεται να θυμίζει περισσότερο εταιρικό συνέδριο παρά εξέγερση εναντίον του Πάπα, του ηγέτη των 1,4 δισεκατομμυρίων καθολικών παγκοσμίως. Διαθέτει δική της ειδική ιστοσελίδα, η οποία ενημερώνει τους συμμετέχοντες ότι μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλές επιλογές διαμονής, από φιλοξενία σε σπίτια έως ξενοδοχεία, ενώ τους πληροφορεί ότι τα γεύματα μπορούν να προπληρωθούν μέσω ειδικών βραχιολιών, όπως συμβαίνει σε φεστιβάλ.
Για όσους επιθυμούν να κρατήσουν ένα αναμνηστικό από την εκδήλωση, διατίθεται συλλεκτικό κουτί δώρου αξίας 75 ελβετικών φράγκων (~81 ευρώ), το οποίο περιλαμβάνει τέσσερα μπουκάλια κρασί, ένα για κάθε έναν από τους τέσσερις επισκόπους που θα χειροτονηθούν.
Τα μπουκάλια Syrah και Pinot Noir φέρουν διακοσμητικά σύμβολα της επισκοπικής εξουσίας: ένα δαχτυλίδι, έναν σταυρό, μια ποιμαντορική ράβδο και τη χαρακτηριστική λευκή επισκοπική μίτρα.
Πέρα από τον οργανωμένο και επαγγελματικό χαρακτήρα της εκδήλωσης, η χειροτονία των τεσσάρων επισκόπων αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της εξουσίας του Πάπα Λέοντα ΙΔ’, καθώς σύμφωνα με το καθολικό δόγμα η τέλεση μιας τέτοιας πράξης αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του Ποντίφικα.
Σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτρέψει τη ρήξη, ο Πάπας Λέων δημοσίευσε την Τρίτη μια ανοιχτή επιστολή, με την οποία εκλιπαρούσε την αδελφότητα να μην προχωρήσει στη χειροτονία των νέων επισκόπων. Προειδοποιώντας τους παραδοσιακούς καθολικούς ότι επρόκειτο να διαπράξουν μια «σχισματική πράξη», χαρακτήρισε την κίνηση αυτή «αμάρτημα εξαιρετικής βαρύτητας».
«Σας ικετεύω και σας παρακαλώ από τα βάθη της καρδιάς μου: κάντε πίσω!», έγραψε ο Πάπας Λέων σε επιστολή του προς τον πατέρα Νταβίντε Παλιαρίνι, τον Ιταλό επικεφαλής της Αδελφότητας του Αγίου Πίου Ι΄ (SSPX).
Παρά τις εκκλήσεις, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι η SSPX θα συνεχίσει την ανταρσία της. Σε κείμενο που δημοσιεύθηκε τον Μάιο με τίτλο «Διακήρυξη της Καθολικής Πίστης προς τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’», ο πατέρας Παλιαρίνι ανέπτυξε τις αντιρρήσεις της αδελφότητας απέναντι στις διδασκαλίες της Εκκλησίας.
Τα μέλη της ομάδας γνωρίζουν καλά τις συνέπειες των ενεργειών τους καθώς και το 1988, ο ιδρυτής της SSPX, ο Γάλλος επίσκοπος Μαρσέλ Λεφέβρ, χειροτόνησε τέσσερις επισκόπους χωρίς την έγκριση του Πάπα. Τόσο ο ίδιος όσο και οι επίσκοποι αφορίστηκαν άμεσα από την Αγία Έδρα.
Η ιστορία φαίνεται έτοιμη να επαναληφθεί – μόνο που αυτή τη φορά η αδελφότητα είναι πολύ ισχυρότερη απ’ ό,τι τη δεκαετία του 1980.
REUTERS/Yara Nardi
Σήμερα αριθμεί περισσότερους από 750 ιερείς, 250 μοναχές και περίπου 600.000 υποστηρικτές σε όλο τον κόσμο. Η αδελφότητα διαθέτει έξι ιερατικές σχολές για την εκπαίδευση κληρικών, ενώ διαχειρίζεται σχολεία, ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ιεραποστολές και φιλανθρωπικά έργα. Στην πράξη, η SSPX λειτουργεί ως μια παράλληλη, υπερσυντηρητική Καθολική Εκκλησία.
Σε μια προσπάθεια να επανεντάξουν τους αποσχισθέντες στους κόλπους της Εκκλησίας, διαδοχικοί Πάπες προχώρησαν σε συμβιβασμούς και παραχωρήσεις, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Η Επιδείνωση των τελευταίων ετών
«Θα είναι το πρώτο σχίσμα στην ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας που θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου», ανέφερε η ιταλική εφημερίδα La Repubblica.
Οι σχέσεις ανάμεσα στους παραδοσιακούς καθολικούς και το Βατικανό επιδεινώθηκαν επί της παποσύνης του Πάπα Φραγκίσκου, τον οποίο πολλοί συντηρητικοί θεωρούσαν υπερβολικά φιλελεύθερο. Ο Πάπας Λέων ήλπιζε ότι θα μπορούσε να εκτονώσει την κρίση. Ωστόσο, φαίνεται πως είναι πλέον αργά.
Για τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, η κρίση αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της παποσύνης του και ίσως καθορίσει τη σχέση του με το συντηρητικό στρατόπεδο των πιστών. Την ίδια ώρα, πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η ανοιχτή αμφισβήτηση της παπικής εξουσίας από την Αδελφότητα του Αγίου Πίου Ι’ θα μπορούσε να ενθαρρύνει και άλλες συντηρητικές ομάδες να υιοθετήσουν ακόμη πιο σκληρή στάση απέναντι στο Βατικανό, διευρύνοντας τις εσωτερικές διαιρέσεις σε μια Εκκλησία που αναζητά την ενότητά της σε μια εποχή βαθιών κοινωνικών και ιδεολογικών αλλαγών.
