Σε κατάσταση επιφυλακής βρίσκονται οι αεροδιαστημικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και της Ρωσίας (NASA και Roscosmos), καθώς η χρόνια διαφωνία τους για τις τεχνικές αστοχίες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) έρχεται ξανά στο προσκήνιο μετά από απότομη επιδείνωση διαρροής αέρα στο ρωσικό τμήμα του τροχιακού εργαστηρίου.
Οι δύο βασικοί διαχειριστές του σταθμού βρίσκονται εδώ και μήνες σε έντονη αντιπαράθεση σχετικά με τα αίτια και τους τρόπους αποκατάστασης μικροδιαρροών που εντοπίζονται στη ρωσική μονάδα υποστήριξης «Zvezda» — μια δομή ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία του συμπλέγματος, το οποίο έχει μέγεθος γηπέδου ποδοσφαίρου.
Ωστόσο, η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία τη Δευτέρα.
Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο της NASA, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ο ρυθμός απώλειας αέρα, που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ελεγχόμενος, διπλασιάστηκε ακαριαία, αυξανόμενος από τη μία λίβρα (περίπου 450 γραμμάρια) στις δύο λίβρες ημερησίως.
Φωτογραφία NASA
Η ξαφνική αυτή κλιμάκωση ανάγκασε το κέντρο ελέγχου της NASA να θέσει το πλήρωμα σε κατάσταση προληπτικής εκκένωσης, υπογραμμίζοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η γηρασμένη υποδομή του ISS, αλλά και το χάσμα στις εκτιμήσεις μεταξύ των Αμερικανών και Ρώσων ειδικών για την ασφάλεια του σταθμού.
Οι προσπάθειες στεγανοποίησης του τμήματος από τους Ρώσους κοσμοναύτες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με την εξέλιξη της πίεσης στο εσωτερικό του σταθμού να παρακολουθείται λεπτό προς λεπτό.
Καθησυχάζουν NASA και Roscosmos
Αργά το απόγευμα της Παρασκευής (ώρα Ελλάδας) η NASA έδωσε τελικά εντολή στα μέλη του πληρώματος που είχαν καταφύγει στο σκάφος Crew Dragon να εξέλθουν από αυτό και να επιστρέψουν στα προγραμματισμένα καθήκοντά τους.
Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο της NASA, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ο ρυθμός απώλειας αέρα διπλασιάστηκε ακαριαία, αυξανόμενος από τη μία λίβρα (περίπου 450 γραμμάρια) στις δύο λίβρες ημερησίως. Η ξαφνική αυτή κλιμάκωση ανάγκασε το κέντρο ελέγχου να θέσει το πλήρωμα της αποστολής Crew-12 σε κατάσταση προληπτικής εκκένωσης, υπογραμμίζοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η γηρασμένη υποδομή του ISS.
Φωτογραφία NASA
Η κατάσταση εξομαλύνθηκε όταν η ρωσική διαστημική υπηρεσία (Roscosmos) αποφάσισε να παγώσει προσωρινά τις εκτεταμένες εργασίες επισκευής που είχαν προγραμματιστεί, προκειμένου να αξιολογηθούν εκ νέου τα δεδομένα. Σε επίσημη δήλωσή της, η εκπρόσωπος της NASA, Μπέθανι Στίβενς, ανέφερε:
«Η Roscosmos διέκοψε τις προγραμματισμένες εργασίες δομικής αποκατάστασης στο εσωτερικό της σήραγγας μεταφοράς της μονάδας Zvezda, καθώς εκκρεμεί η αξιολόγηση περισσότερων μετρήσεων. Δεδομένης αυτής της εξέλιξης, η NASA καθοδήγησε τα μέλη του πληρώματος να τερματίσουν τις διαδικασίες διαφυγής και να επιστρέψουν στις δραστηριότητές τους. Προσβλέπουμε στη συνεργασία μας με τη Roscosmos για μια κοινή προσέγγιση στην αντιμετώπιση των διαρροών».
Σχεδόν ταυτόχρονα, η Roscosmos εμφανίστηκε καθησυχαστική, ξεκαθαρίζοντας μέσω του ειδησεογραφικού πρακτορείου Interfax ότι δεν υπήρξε άμεση απειλή για τη ζωή του πληρώματος. Όπως ανακοίνωσε η ρωσική πλευρά, οι ειδικοί εντόπισαν συνολικά δύο διαρροές οξυγόνου· η πρώτη σφραγίστηκε άμεσα, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για την ασφαλή αποκατάσταση και της δεύτερης.
Πώς φθάνουν οπι αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Οι αστροναύτες ταξιδεύουν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό χρησιμοποιώντας κυρίως δύο επιχειρησιακά διαστημικά σκάφη, τα οποία εκτοξεύονται από διαφορετικά σημεία του πλανήτη.
Η αμερικανική πλευρά χρησιμοποιεί το σκάφος Crew Dragon της εταιρείας SpaceX, το οποίο μεταφέρει πληρώματα από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, τοποθετημένο στην κορυφή ενός πυραύλου Falcon 9.
Από την άλλη πλευρά, η ρωσική διαστημική υπηρεσία Roscosmos βασίζεται στο ιστορικό σκάφος Soyuz, το οποίο εκτοξεύεται με τη βοήθεια πυραύλων Soyuz-2.1a από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν.
Φωτογραφία NASA
Το ταξίδι των πληρωμάτων μέχρι τη σύνδεσή τους με τον σταθμό μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως και μία ημέρα, ανάλογα με την τροχιακή θέση του ISS.
Παράλληλα, στο επίσημο πρόγραμμα εναλλαγής πληρωμάτων έχει εγκριθεί και το σκάφος Starliner της Boeing, το οποίο προσθέτει μία επιπλέον επιλογή για τις μελλοντικές αποστολές.
Η εκτόξευση και τα προβλήματα
Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS) εκτοξεύτηκε για πρώτη φορά το 1998 με αρχικό προσδόκιμο ζωής τα 15 έτη. Από το 2000 μέχρι σήμερα είναι συνεχώς επανδρωμένος.
Σήμερα, έχοντας ξεπεράσει κατά πολύ τον αρχικό του σχεδιασμό, συμπληρώνει σχεδόν τρεις δεκαετίες στο διάστημα, με τα σημάδια της κόπωσης των υλικών του να γίνονται πλέον εμφανή.
Θεωρητικά, ο ISS πλησιάζει στο τέλος της διαδρομής του, καθώς το τρέχον χρονοδιάγραμμα προβλέπει την απόσυρσή του το 2030. Βάσει του σχεδιασμού αυτού, ορισμένα τμήματά του πρόκειται να επαναχρησιμοποιηθούν σε νέους διαστημικούς σταθμούς, ενώ το υπόλοιπο σύμπλεγμα θα οδηγηθεί σε ελεγχόμενη τροχιά αυτοκαταστροφής στην ατμόσφαιρα της Γης.
Φωτογραφία: NASA
Καθώς όμως η ημερομηνία συνταξιοδότησης πλησιάζει, οι επιπτώσεις της μακράς και αδιάλειπτης λειτουργίας του έρχονται στο φως με πιο έντονο τρόπο. Το κυριότερο πρόβλημα εστιάζεται στις συνεχείς διαρροές αέρα —ένα ζήτημα που ταλανίζει τον σταθμό εδώ και χρόνια— με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πρόσφατη απώλεια πίεσης που προσπαθούν αυτή τη στιγμή να επιδιορθώσουν οι Ρώσοι κοσμοναύτες.
Φωτογραφία: NASA
Μέχρι πρότινος, η ρωσική διαστημική υπηρεσία επιχειρούσε να περιορίσει το πρόβλημα κρατώντας ερμητικά κλειστή τη θυρίδα της μονάδας υποστήριξης. Η Μόσχα ήλπιζε ότι αυτή η προσωρινή λύση θα ήταν αρκετή για να κρατήσει τον σταθμό σε λειτουργία μέχρι το ορόσημο του 2030.
Ωστόσο, η πρόσφατη πρόταση της αμερικανικής πλευράς για παράταση της λειτουργίας του ISS για τουλάχιστον δύο επιπλέον χρόνια αλλάζει τα δεδομένα. Η εξέλιξη αυτή πυροδοτεί έντονο προβληματισμό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, εγείροντας κρίσιμα ερωτήματα για το αν ο γηρασμένος σταθμός παραμένει ασφαλής για μια τέτοια χρονική επέκταση, με τους φόβους για την αντοχή του να εντείνονται
