Όταν το Airbnb εμφανίστηκε πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, παρουσιάστηκε ως η ιδανική και εύκολη μορφή για ένα έξτρα εισόδημα για τους ιδιοκτήτες δίνοντας παράλληλα περισσότερες επιλογές για τους ταξιδιώτες και μια νέα πηγή ανάπτυξης για τον τουρισμό.
Σήμερα, όμως, και μετά από την τεράστια αύξηση των ακινήτων που χρησιμοποιούνται με αυτόν τον τρόπο πολλές πόλεις αντιμετωπίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ως μέρος του προβλήματος της στεγαστικής κρίσης και όχι ως λύση. Από τη Βαρκελώνη μέχρι τη Νέα Υόρκη, οι τοπικές αρχές υιοθετούν ολοένα και πιο αυστηρά μέτρα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και σε ουσιαστικές απαγορεύσεις.
Αιτία; Ότι χιλιάδες διαμερίσματα αποσύρθηκαν από τη μακροχρόνια αγορά και μετατράπηκαν σε τουριστικά καταλύματα, συμβάλλοντας στην αύξηση των ενοικίων και στην εκτόπιση των μόνιμων κατοίκων από τα κέντρα των πόλεων όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην αναφορά του.
Από την Βαρκελώνη στην Νέα Υόρκη
Η πιο εμβληματική περίπτωση είναι η αυτή της Βαρκελώνης. Η δημοτική αρχή ανακοίνωσε ότι έως το 2028 θα καταργηθούν περίπου 10.000 τουριστικά διαμερίσματα, καθώς δεν θα ανανεωθούν οι σχετικές άδειες. Το σχέδιο επικυρώθηκε δικαστικά και θεωρείται η πιο επιθετική παρέμβαση που έχει γίνει στην Ευρώπη απέναντι στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Όπως γράφει και το RSU by Pricelabs, εξειδικευμένο μέσο για την βραχυχρόνια μίσθωση, η πόλη υποστηρίζει ότι η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στους κατοίκους που αδυνατούν πλέον να βρουν προσιτή κατοικία. Ωστόσο, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή για το κατά πόσο οι περιορισμοί αρκούν από μόνοι τους για να μειώσουν τις τιμές των ενοικίων.
Φεύγοντας από την Βαρκελώνη πάμε στο Άμστερνταμ. Η πρωτεύουσα της Ολλανδίας είχε προνοήσει και είχε εδώ και χρόνια επιβάλει περιορισμούς όμως τώρα προχωρά ακόμα περισσότερο. Από το 2026 εξετάζεται η μείωση του ανώτατου ορίου βραχυχρόνιας μίσθωσης στις 15 νύχτες τον χρόνο, από 30 που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Όπως αναφέρεται στο Centrarium, διεθνής πλατφόρμα (real estate marketplace) για αγορά, πώληση και ενοικίαση ακινήτων στο εξωτερικό, ο στόχος είναι να περιοριστεί η μετατροπή ολόκληρων γειτονιών σε τουριστικές ζώνες και να προστατευθεί ο μόνιμος πληθυσμός από το φαινόμενο του υπερτουρισμού.
Πηγαίνοντας και μέχρι το Παρίσι, η πόλη εφαρμόζει έναν από τους αυστηρότερους κανονισμούς στην Ευρώπη. Οι ιδιοκτήτες μπορούν να ενοικιάζουν την κύρια κατοικία τους για έως 120 ημέρες τον χρόνο μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης. Για οποιαδήποτε υπέρβαση απαιτούνται ειδικές άδειες, ενώ οι παραβάτες αντιμετωπίζουν πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ.
Ωστόσο, οι δημοτικές αρχές θεωρούν ότι τα μέτρα αυτά δεν αρκούν. Η κυβέρνηση της Γαλλίας έχει ήδη δώσει τη δυνατότητα στους δήμους να μειώσουν το ανώτατο όριο των 120 ημερών στις 90 ημέρες ετησίως, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο. Το Παρίσι εξετάζει σοβαρά αυτή την επιλογή, καθώς εκτιμά ότι θα επαναφέρει περισσότερα διαμερίσματα στη συμβατική αγορά κατοικίας.
Άλλο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της Νέας Υόρκης. Η πόλη εφαρμόζει από το 2023 ένα αυστηρό καθεστώς που απαγορεύει ουσιαστικά την ενοικίαση ολόκληρων διαμερισμάτων για λιγότερες από 30 ημέρες, εκτός εάν ο ιδιοκτήτης βρίσκεται στο ακίνητο κατά τη διάρκεια της διαμονής. Το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό: οι καταχωρίσεις μειώθηκαν δραστικά και χιλιάδες ακίνητα εξαφανίστηκαν από τις πλατφόρμες.
Ωστόσο, δύο χρόνια μετά, η μεγάλη υπόσχεση ότι θα αυξανόταν σημαντικά η διαθεσιμότητα κατοικιών δεν φαίνεται να έχει επιβεβαιωθεί πλήρως. Σύμφωνα με την Wall Street Journal σε πρόσφατο άρθρο με τίτλο «Ο περιορισμός του Airbnb στη Νέα Υόρκη, που ισχύει εδώ και δύο χρόνια, δεν έχει βελτιώσει την προσφορά στέγασης», τα ενοίκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά και η στεγαστική πίεση παραμένει έντονη.
Τα παραπάνω παραδείγματα έχουν φέρει και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μπροστά στην ανάγκη θέσπισης περιορισμών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μάλιστα προχωρά σε νέο πλαίσιο διαφάνειας και καταγραφής των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ενώ όλο και περισσότερες κυβερνήσεις εξετάζουν μητρώα, πλαφόν και περιορισμούς ανά γειτονιά.
Αλλα παραδείγματα
· Λισαβόνα – Οι αρχές έχουν παγώσει την έκδοση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης σε δεκάδες γειτονιές όπου το ποσοστό των Airbnb θεωρείται υπερβολικά υψηλό.
· Φλωρεντία – Ισχύει απαγόρευση βραχυχρόνιων μισθώσεων στο ιστορικό της κέντρο και σχεδιάζεται η επέκταση της απαγόρευσης.
· Μαδρίτη – επιβάλλει αυστηρές προϋποθέσεις αδειοδότησης για νέες τουριστικές κατοικίες.
· Λονδίνο – ισχύει όριο 90 ημερών τον χρόνο για βραχυχρόνιες μισθώσεις χωρίς ειδική άδεια.
· Βερολίνο – απαιτεί ειδικές άδειες για την ενοικίαση ολόκληρων κατοικιών και διατηρεί ένα από τα πιο αυστηρά συστήματα ελέγχου
· Σαν Φρανσίσκο – έχει επιβάλει κανόνες που απαιτούν από τον ιδιοκτήτη να κατοικεί στο ακίνητο για το μεγαλύτερο μέρος του έτους
Το ερώτημα που απασχολεί πλέον δημάρχους και κυβερνήσεις είναι πόσο αυστηρά πρέπει να είναι τα μέτρα γιατί ο κίνδυνος είναι διπλός. Να πληγεί ο τουρισμός και το οικονομικό εισόδημα που δίνει ζωή στις τοπικές κοινωνίες. Από την άλλη πλευρά βέβαια πρέπει να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στο δικαίωμα του κατοίκου να βρει σπίτι και στο δικαίωμα του επισκέπτη να βρει ένα μέρος για να μείνει.
Και επειδή ο περιορισμός γίνεται γιατί έχει ενταθεί το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης παγκοσμίως η βραχυχρόνια μίσθωση μπορεί να αποτελεί ένα μέρος της στεγαστικής κρίσης σίγουρα όμως δεν είναι η μοναδική αιτία.
