Στο επίκεντρο της επικαιρότητας των μέσων ενημέρωσης επανέρχεται το ζήτημα της διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται για ακόμη μία φορά ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός, ο οποίος αποτελεί το βασικό εργαλείο ρύθμισης οφειλών, με τη λειτουργία του όμως να καταγράφει πλέον αρκετά χρόνια εφαρμογής.

Διαβάστε ακόμα: Το νέο «δίχτυ» προστασίας για το ιδιωτικό χρέος: Όλα όσα αλλάζουν από τον Ιούνιο

Παρά τη θεσμική του σταθεροποίηση, ο μηχανισμός εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις γύρω από την αποτελεσματικότητά του, με εκπροσώπους του νομικού κόσμου να αναδεικνύουν συγκεκριμένες ελλείψεις στη διαδικασία. Όπως επισημαίνει ο δικηγόρος και Πρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας Υπερχρεωμένων Νοικοκυριών & Επιχειρήσεων (ΣΥ.Π.Υ.Ν.Ε.), Ζαννής Σιδέρης, η εφαρμογή του συστήματος φέρνει στην επιφάνεια σοβαρές παθογένειες, οι οποίες τροχοπεδούν την επιτυχή έκβαση των ρυθμίσεων. Σύμφωνα με τον κ. Σιδέρη, οι δανειολήπτες βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με δυσανάλογες προτάσεις δόσεων σε σχέση με το εισόδημά τους, ακόμα και στην περίπτωση των ευάλωτων οφειλετών, με άκαμπτες προθεσμίες από την πλευρά του Δημοσίου για την έκδοση πιστοποιητικών, αλλά και με σύνθετες τεχνικές απαιτήσεις, όπως η λεγόμενη «μοναδικοποίηση» των ακινήτων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Ας δούμε αναλυτικά τις 3 μεγάλες «παγίδες» του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, σύμφωνα με τον κ. Σιδέρη:

1. Δόσεις μεγαλύτερες από το εισόδημα – Το νομικό κενό για τις Τράπεζες και τα Funds

«Συχνά παρατηρείται το παράδοξο φαινόμενο η πλατφόρμα να προτείνει συνολική μηνιαία δόση που ξεπερνά ακόμα και το συνολικό εισόδημα του δανειολήπτη. Το πρόβλημα αυτό αγγίζει ακόμα και την ευαίσθητη κατηγορία των ευάλωτων οφειλετών. Παρά την επικρατούσα πεποίθηση ότι η «Βεβαίωση Ευαλώτου» εξασφαλίζει μια ρύθμιση «στα μέτρα τους», στην πράξη προκύπτουν προτάσεις που κρίνονται εντελώς ασύμφορες.

Το «παράθυρο» του Νόμου: Από το γράμμα του νόμου δεν προκύπτει καμία υποχρέωση των funds ή των τραπεζών για την κατάρτιση μιας βιώσιμης ρύθμισης. Οι πιστωτές έχουν υποχρέωση μόνο για υποβολή πρότασης, χωρίς να δεσμεύονται νομικά για το περιεχόμενό της. Έτσι, ακόμα και αν προβούν σε μια προφανώς μη εφαρμόσιμη πρόταση, καλύπτονται πλήρως από το υφιστάμενο πλαίσιο», σχολίασε ο δικηγόρος.

2. Το «τορπίλισμα» των συμφωνιών από Εφορία και ΕΦΚΑ για ένα πιστοποιητικό

Ποια είναι όμως η στάση του Ελληνικού Δημοσίου (Εφορία) ή του ΕΦΚΑ; O Ζαννής Σιδέρης, αναφέρει ότι: «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το Δημόσιο εκπροσωπεί μόλις το 5% της συνολικής οφειλής, κι όμως καταφέρνει να «τορπιλίσει» μια γενική συμφωνία άκρως καταχρηστικά.

Η πρακτική αυτή εξελίσσεται ως εξής:

Οι υπηρεσίες στέλνουν μηνύματα ζητώντας περαιτέρω έγγραφα.

Τάσσουν μια εξαιρετικά σύντομη και αυστηρή προθεσμία 5 ημερών.

Η προθεσμία αυτή είναι αντικειμενικά ανέφικτο να τηρηθεί, καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν εκδίδουν τα έγγραφα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.

Συχνά, ο δανειολήπτης ή ο πληρεξούσιος δικηγόρος του δεν παραλαμβάνουν καν έγκαιρα τη σχετική ειδοποίηση.

Το αποτέλεσμα; Ακυρώνονται στο σύνολό τους συμφωνηθείσες ρυθμίσεις (ακόμα και προς τις τράπεζες ή τα funds) για ένα πιστοποιητικό άνευ πρακτικής σημασίας. Πρόκειται για τον ορισμό της γραφειοκρατίας, που επιμένει να υφίσταται σε μια υποτιθέμενα ψηφιακή διαδικασία εν έτει 2026».

3. Ο γολγοθάς της «μοναδικοποίησης» των ακινήτων

Το τρίτο μεγάλο αγκάθι αφορά τη διαδικασία της «μοναδικοποίησης» των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, των συνοφειλετών και των πιστωτών του, τονίζει ο πρόεδρος Συλλόγου Προστασίας Υπερχρεωμένων Νοικοκυριών & Επιχειρήσεων (ΣΥ.Π.Υ.Ν.Ε.).

«Στην πράξη, οι δανειολήπτες καλούνται να γνωρίζουν με ακρίβεια ποιο ακίνητο αφορά η κάθε προσημείωση και να προχωρήσουν στην αντίστοιχη ψηφιακή αντιστοίχιση μέσα στην πλατφόρμα. Η διαδικασία αυτή μετατρέπεται σε λαβύρινθο για όσους διαθέτουν περισσότερα από ένα ακίνητα και παράλληλα πολλαπλές οφειλές. Έτσι, ολόκληρες προσπάθειες διάσωσης της περιουσίας ματαιώνονται για στοιχεία που είναι εκ των προτέρων γνωστά στους ίδιους τους πιστωτές, αλλά απαιτούνται αυθαίρετα από τους πολίτες, οι οποίοι δεν είναι υποχρεωμένοι ούτε να τα γνωρίζουν σε βάθος, ούτε να προβαίνουν σε αχρείαστες τεχνικές αντιστοιχίσεις», είπε ο δικηγόρος, και κατέλειξε λέγοντας: «Σταχυολογώντας, επομένως, παρατηρούμε ότι υφίστανται ακόμα και στη διαδικασία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού «παράθυρα» για καταχρηστικές συμπεριφορές των funds, ενώ συχνά δανειολήπτες βλέπουν προσπάθειες ρύθμισης τους να «ναυαγούν», όχι γιατί αδυνατούν να πληρώσουν αλλά για ένα …….έγγραφο!!!».