Όλο και συχνότερα, η ανάγκη των επισκεπτών να καταγράψουν και να μοιραστούν την εμπειρία τους μετατρέπεται σε πραγματικό κίνδυνο για μνημεία, μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το πιο πρόσφατο περιστατικό που σημειώθηκε στο Μιλάνο, στη φημισμένη Galleria Vittorio Emanuele II, έρχεται να προστεθεί σε δεκάδες άλλα που δημιουργούν ερωτήματα για το είδος των τουριστών και τις εμπειρίες που αποζητούν.
Στη φημισμένη Galleria Vittorio Emanuele II βρίσκεται το διάσημο ψηφιδωτό του ταύρου, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της πόλης. Σύμφωνα με μια παλιά τοπική παράδοση, οι επισκέπτες περιστρέφονται πάνω στους όρχεις του ταύρου για καλή τύχη. Χιλιάδες τουρίστες επαναλαμβάνουν καθημερινά το ίδιο τελετουργικό, με αποτέλεσμα το μωσαϊκό να έχει υποστεί τόσο μεγάλη φθορά ώστε να δημιουργηθεί κυριολεκτικά κρατήρας στο σημείο. Το εμβληματικό μωσαϊκό, που αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά αξιοθέατα του Μιλάνου, βρίσκεται στο δάπεδο της επιβλητικής εμπορικής στοάς του 19ου αιώνα στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Η φθορά λοιπόν είναι πια τόσο μεγάλη που οι αρχές αναγκάστηκαν να αποκαταστήσουν τη ζημιά.
Ωστόσο, η περίπτωση του Μιλάνου δεν είναι η μοναδική. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια ανησυχητική αύξηση περιστατικών στα οποία επισκέπτες προκαλούν ζημιές σε έργα τέχνης και ιστορικά μνημεία, συχνά στην προσπάθειά τους να τραβήξουν μια εντυπωσιακή φωτογραφία.
Η λίστα με τις «καταστροφικές» selfies
Ας θυμηθούμε κάποια από τα πιο σοβαρά περιστατικά
1. Η «καταραμένη selfie» των 200.000 δολαρίων
Ήταν 2017 όταν μια επισκέπτρια προσπάθησε να βγάλει selfie στην έκθεση τέχνης «The 14th Factory στο Λος Άντζελες.». Στο βίντεο της κάμερας ασφαλείας η επισκέπτρια φαίνεται να σκύβει για να βγάλει selfie μπροστά από την εγκατάσταση «Hypercaine» του Simon Birch. Χάνει την ισορροπία της, πέφτει πάνω σε ένα βάθρο και δημιουργείται ένα φαινόμενο ντόμινο που ρίχνει διαδοχικά περίπου δέκα βάθρα με γλυπτά-στέμματα. Οι διοργανωτές εκτίμησαν τη ζημιά σε περίπου 200.000 δολάρια, ενώ τρία έργα υπέστησαν ανεπανόρθωτες βλάβες.
2. Ο, 50 εκατομμυρίων, πίνακας του Rothko
Εδώ αιτία είναι ένα παιδί που μπορεί να μην ήθελε να βγάλει φωτογραφία, αλλά την καταστροφή του την έκανε. Το μουσείο δεν δημοσιοποίησε βίντεο ασφαλείας ούτε φωτογραφίες των γρατζουνιών που προκάλεσε το παιδί στον πίνακα «Grey, Orange on Maroon, No. 8» του Mark Rothko. Σύμφωνα με τα μέσα το παιδί άγγιξε το κάτω μέρος του καμβά σε μια «αφύλακτη στιγμή». Το περιστατικό έλαβε χώρα το 2025. Στην ουσία η επαφή του παιδιού με τον πίνακα δημιούργησε ορατές γρατζουνιές στο μη βερνικωμένο στρώμα χρώματος.
3. Βερόνα– Τουρίστας κατέστρεψε έργο τέχνης για μια φωτογραφία
Την ίδια χρονιά το 2025 στο μουσείο Palazzo Maffei, ζευγάρι τουριστών φωτογραφιζόταν με την κρυστάλλινη «Van Gogh Chair» του Nicola Bolla. Ο άνδρας κάθισε πάνω στο εύθραυστο έργο καλυμμένο με χιλιάδες κρυστάλλους Swarovski, με αποτέλεσμα να σπάσει. Οι δύο επισκέπτες αποχώρησαν χωρίς να ενημερώσουν κανέναν. Το περιστατικό καταγράφηκε από κάμερες ασφαλείας και φυσικά έκανε τον γύρο του διαδικτύου
🇮🇹 | Un turista de una galería de arte en el Palazzo Maffei de Verona, Italia, rompió la silla “Van Gogh” incrustada con cristales Swarovski, diseñada por el artista Nicola Bolla. pic.twitter.com/3PvuOF2qaB
— Alerta Mundial (@AlertaMundoNews) June 14, 2025
Αρκετά διεθνή μέσα και αναρτήσεις στα social media αναφέρουν ότι το έργο αποτιμάται περίπου στις 50.000 δολάρια
1. Φλωρεντία (2025) – Selfie που κατέληξε σε σκίσιμο πίνακα
Λίγες ημέρες αργότερα, ένα ακόμη περιστατικό στην Ιταλία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Στην περίφημη Πινακοθήκη Uffizi της Φλωρεντίας, ένας τουρίστας προσπάθησε να μιμηθεί τη στάση ενός πρίγκιπα που απεικονιζόταν σε πορτρέτο του 18ου αιώνα προκειμένου να δημιουργήσει μια φωτογραφία για τα κοινωνικά δίκτυα. Κατά τη διάρκεια της πόζας έχασε την ισορροπία του και έπεσε πάνω στον πίνακα, προκαλώντας σκίσιμο στον καμβά.
2. Ρώμη (2023) – Χάραξε το όνομά του στο Κολοσσαίο
Ένας τουρίστας από τη Βρετανία χάραξε τα ονόματα του ίδιου και της συντρόφου του σε τοίχο του Κολοσσαίο. Το βίντεο έγινε viral και προκάλεσε διεθνή κατακραυγή. Ο ίδιος αργότερα ζήτησε συγγνώμη, υποστηρίζοντας ότι δεν γνώριζε την ιστορική σημασία του μνημείου.
3. Μουσείο Τερακότας – Κίνα (2025)
Στην Κίνα, το 2025, ένας επισκέπτης του μουσείου που φιλοξενεί τον περίφημο Πήλινο Στρατό της δυναστείας Τσιν πήδηξε μέσα στον προστατευμένο χώρο των εκθεμάτων. Σύμφωνα με τις αρχές, άρχισε να σπρώχνει και να τραβά τα αρχαία αγάλματα, προκαλώντας ζημιές σε δύο
πολεμιστές ηλικίας άνω των 2.000 ετών. Το περιστατικό προκάλεσε διεθνή προβληματισμό για τα μέτρα ασφαλείας σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς που δέχονται εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο.
4. Ιταλία (2020) – Έσπασε δάχτυλα γλυπτού για μια selfie
Στο Museo Antonio Canova επισκέπτης κάθισε πάνω σε γύψινο αντίγραφο γλυπτού του Antonio Canova για να φωτογραφηθεί. Το αποτέλεσμα ήταν να αποκοπούν δύο δάχτυλα του έργου.
Ο Ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την εκρηκτική ανάπτυξη των κοινωνικών δικτύων. Πολλοί επισκέπτες αντιμετωπίζουν πλέον τα μουσεία και τα μνημεία όχι ως χώρους ιστορικής γνώσης και πολιτισμού, αλλά ως σκηνικά παραγωγής περιεχομένου. Οι ειδικοί μιλούν για το φαινόμενο της «τουριστικής επιτέλεσης», κατά το οποίο η εμπειρία αποκτά αξία μόνο όταν φωτογραφηθεί, βιντεοσκοπηθεί και δημοσιευθεί στο διαδίκτυο.
Το πρόβλημα επιτείνεται από τον υπερτουρισμό με αποτέλεσμα δημοφιλείς χώροι όπως το Λούβρο, τα Uffizi, το Κολοσσαίο ή η Galleria Vittorio Emanuele να υποδέχονται εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, γεγονός που δυσκολεύει τον έλεγχο των συμπεριφορών και αυξάνει την πιθανότητα ατυχημάτων. Μελέτες για μεγάλα μουσεία έχουν δείξει ότι η υπερσυγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένα σημεία σε συνδυασμό με το ολιγάριθμο προσωπικό δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τόσο τις φθορές όσο και τις παραβιάσεις των κανόνων προστασίας.
Καθώς ο παγκόσμιος τουρισμός συνεχίζει να αναπτύσσεται, οι διαχειριστές πολιτιστικών χώρων καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προσβασιμότητα και την προστασία. Κάμερες, αυστηρότεροι κανόνες, περιορισμοί στις φωτογραφίες και αυξημένη επιτήρηση αποτελούν ήδη μέρος της νέας πραγματικότητας.
Είτε τα μέτρα αυξηθούν είτε μειωθεί ο αριθμός των επισκεπτών που μπορούν την ίδια στιγμή να βρίσκονται σε έναν αρχαιολογικό χώρο ή μουσείο, το ερώτημα παραμένει: μπορεί η ανάγκη για ένα ακόμη like να αξίζει περισσότερο από τη διατήρηση μιας πολιτιστικής κληρονομιάς που άντεξε αιώνες ή και χιλιετίες;
