Αυξανόμενη ανησυχία προκαλούν στη διεθνή επιστημονική κοινότητα τα τελευταία δεδομένα για την εξέλιξη του φαινομένου El Niño, καθώς κορυφαία μετεωρολογικά κέντρα προειδοποιούν ότι ο πλανήτης ενδέχεται να εισέρχεται σε μία από τις ισχυρότερες θερμές φάσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Οι New York Times, επικαλούμενοι αναλύσεις διεθνών οργανισμών, κάνουν λόγο για πιθανό «super El Niño», με επιπτώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το κλίμα, τη γεωργία, την ενέργεια και τη δημόσια υγεία σε παγκόσμια κλίμακα.
Το El Niño αποτελεί τη θερμή φάση του φαινομένου ENSO (El Niño Southern Oscillation) και συνδέεται με την ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό. Παρότι το φαινόμενο εκδηλώνεται στον Ειρηνικό, επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη, μεταβάλλοντας τα μοτίβα βροχοπτώσεων, καυσώνων, ξηρασιών και καταιγίδων.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της NOAA και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), η πιθανότητα πλήρους εγκατάστασης ενός ισχυρού El Niño μέσα στο 2026 ξεπερνά πλέον το 80%, ενώ αρκετά κλιματικά μοντέλα προβλέπουν κορύφωση του φαινομένου από το φθινόπωρο του 2026 έως τις αρχές του 2027.
Οι επιστήμονες θεωρούν ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι το νέο El Niño αναπτύσσεται σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Η μέση θερμοκρασία των ωκεανών βρίσκεται ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Ιστορικά, τα ισχυρά επεισόδια El Niño έχουν συνδεθεί με παγκόσμιες φυσικές καταστροφές. Το φαινόμενο του 1997–1998 προκάλεσε πλημμύρες στη Νότια Αμερική, καταστροφικές πυρκαγιές στην Ινδονησία, παρατεταμένες ξηρασίες στην Αυστραλία και οικονομικές ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αντίστοιχα, το El Niño του 2015–2016 συνέβαλε σε νέα ρεκόρ παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Για την Ευρώπη και ειδικότερα τη Μεσόγειο, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα έντονες. Τα επιστημονικά μοντέλα δείχνουν αυξημένη πιθανότητα παρατεταμένων καυσώνων, μειωμένων βροχοπτώσεων και ενίσχυσης των φαινομένων ξηρασίας.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι θερμές αέριες μάζες θα παραμένουν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα πάνω από τη νότια Ευρώπη, δημιουργώντας συνθήκες αυξημένου θερμικού στρες.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις περιοχές που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες.
Μετά τα ακραία καλοκαίρια των τελευταίων ετών, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη υψηλές θερμοκρασίες στη χώρα, να αυξήσει τη διάρκεια και την ένταση των καυσώνων και να ενισχύσει τον κίνδυνο μεγάλων δασικών πυρκαγιών.
Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για τις επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους, τη γεωργική παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας, καθώς η αυξημένη χρήση κλιματισμού αναμένεται να ασκήσει επιπλέον πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να προβλεφθεί με ακρίβεια η ένταση των επιπτώσεων σε κάθε χώρα, ωστόσο συμφωνούν ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την παρακολούθηση της εξέλιξης του φαινομένου.
Το μόνο βέβαιο, σημειώνουν, είναι ότι ο συνδυασμός ενός ισχυρού El Niño με την επιταχυνόμενη κλιματική αλλαγή δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένου κινδύνου για ακραία καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
