Μια νέα πρωτοποριακή μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ρίχνει φως σε ένα από τα πιο παράξενα παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης, προτείνοντας ότι η καθολική επικράτηση των δεξιόχειρων στον πλανήτη οφείλεται σε δύο καθοριστικά χαρακτηριστικά του είδους μας: την όρθια στάση και τη δραματική επέκταση του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Περίπου το 90% των ανθρώπων σε κάθε πολιτισμό προτιμά το δεξί του χέρι, ένα ποσοστό μοναδικό στο ζωικό βασίλειο, καθώς οι μεγάλοι πίθηκοι παρουσιάζουν μόνο μια ήπια τάση χωρίς καθολική κυριαρχία.
Αναλύοντας δεδομένα από περισσότερα από 2.000 άτομα σε 41 διαφορετικά είδη πρωτευόντων, οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες υποθέσεις, όπως τη χρήση εργαλείων, τη διατροφή και το περιβάλλον, όμως ο άνθρωπος παρέμενε μια εξελικτική παραφωνία μέχρι τη στιγμή που εισήχθησαν στο μοντέλο η δίποδη βάδιση και το μέγεθος του εγκεφάλου.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Τόμας Πούσελ, ανακάλυψε ότι η ανάπτυξη της δεξιοχειρίας πραγματοποιήθηκε σε μια διαδικασία δύο σταδίων κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.
Σε πρώτο στάδιο, η υιοθέτηση της όρθιας στάσης και το περπάτημα στα δύο πόδια απελευθέρωσαν τα χέρια των προγόνων μας από την ανάγκη της μετακίνησης.
Νέες εξελικτικές πιέσεις
Αυτή η ανατομική αλλαγή, η οποία αποτυπώνεται στη σχέση του μήκους των χεριών σε σύγκριση με τα πόδια, δημιούργησε νέες εξελικτικές πιέσεις που ευνόησαν την εξειδίκευση και την ασύμμετρη χρήση των άνω άκρων για λεπτές χειρωνακτικές εργασίες.
Σε δεύτερο στάδιο, καθώς ο εγκέφαλος του γένους Homo μεγάλωνε και αναδιοργανωνόταν, η προτίμηση προς τη δεξιά πλευρά σταθεροποιήθηκε και ενισχύθηκε, οδηγώντας στο σημερινό ακραίο ποσοστό.
Εξετάζοντας εξαφανισμένα είδη ανθρωπίνων ειδών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πρώιμοι πρόγονοι όπως ο Αρδιπίθηκος και ο Αυστραλοπίθηκος είχαν μάλλον ασθενή προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή των σημερινών χιμπαντζήδων.
Ωστόσο, η τάση αυτή εντάθηκε σημαντικά με την εμφάνιση ειδών όπως ο Homo erectus και οι Νεάντερταλ.
Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί ο Homo floresiensis, ο λεγόμενος «Χόμπιτ» της Ινδονησίας, ο οποίος λόγω του μικρού του εγκεφάλου και του σώματος που ήταν προσαρμοσμένο τόσο για περπάτημα όσο και για σκαρφάλωμα, παρουσίαζε πολύ ασθενέστερη προτίμηση στο δεξί χέρι, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία των επιστημόνων.
Παρά τη σημαντική αυτή ανακάλυψη, η μελέτη αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον, όπως τον ρόλο που έπαιξε η ανθρώπινη κουλτούρα στη διατήρηση αυτής της τάσης, αλλά και τον λόγο για τον οποίο οι αριστερόχειρες συνεχίζουν να υπάρχουν διαχρονικά στον πληθυσμό.
