Χανταϊός: Πώς κόλλησαν οι επιβάτες του κρουαζιερόπλοιου, 170 άτομα εγκλωβισμένα ανοικτά του Πράσινου Ακρωτηρίου

Συνεχίζεται το θρίλερ με το κρουαζιερόπλοιο MV Hondius που παραμένει ακινητοποιημένο στον Ατλαντικό Ωκεανό, μετά τον θάνατο τριών ανθρώπων από ύποπτη επιδημία του ιού χανταϊού. Το πλοίο εκτελούσε δρομολόγιο από την Αργεντινή προς το Πράσινο Ακρωτήριο και βρίσκεται στα ανοικτά των ακτών του για περισσότερες από 24 ώρες. Ο χειριστής του αναφέρει ότι «δεν έχει δοθεί άδεια» για την αποβίβαση των ασθενών, ενώ στο σκάφος παραμένουν εγκλωβισμένοι 170 επιβάτες, 57 μέλη πληρώματος, 13 ξεναγοί και ένας γιατρός.

Ένας 69χρονος Βρετανός νοσηλεύεται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής, αποτελώντας το μοναδικό επιβεβαιωμένο κρούσμα μέχρι στιγμής. Η εταιρεία Oceanwide Expeditions ανακοίνωσε ότι δύο ακόμη μέλη του πληρώματος έχουν παρουσιάσει συμπτώματα και χρειάζονται επείγουσα ιατρική φροντίδα.

Πέντε ακόμα ύποπτα περιστατικά

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επιβεβαιώνει ότι τουλάχιστον ένα κρούσμα χανταϊού έχει διαγνωστεί εργαστηριακά. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη πλήρης επιδημιολογική έρευνα, εργαστηριακοί έλεγχοι και γενετική ανάλυση του ιού, ενώ πέντε ακόμη ύποπτα περιστατικά διερευνώνται, σύμφωνα με δηλώσεις του ΠΟΥ στο BBC.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Μεταδοτικών Νοσημάτων της Νότιας Αφρικής πραγματοποιεί ιχνηλάτηση επαφών στην περιοχή του Γιοχάνεσμπουργκ, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών δευτερογενών κρουσμάτων και τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού.

Τι είναι ο χανταϊός και πώς μεταδίδεται

Ο χανταϊός ανήκει σε ομάδα ιών που μεταδίδονται από τρωκτικά και προσβάλλουν τον άνθρωπο κυρίως μέσω εισπνοής αερομεταφερόμενων σωματιδίων από αποξηραμένα περιττώματα. Οι λοιμώξεις προκαλούνται όταν ο ιός μεταδίδεται από τα ούρα, τα περιττώματα ή το σάλιο των τρωκτικών, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ.

Αν και σπάνιος, ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω δαγκωμάτων ή γρατσουνιών. Μπορεί να προκαλέσει δύο σοβαρές ασθένειες: το Πνευμονικό Σύνδρομο Χανταϊού (HPS) και τον Αιμορραγικό Πυρετό με Νεφρικό Σύνδρομο (HFRS).

Το HPS ξεκινά με κόπωση, πυρετό και μυϊκούς πόνους, ενώ στη συνέχεια εμφανίζονται πονοκέφαλος, ζάλη και κοιλιακά προβλήματα. Όταν εκδηλωθούν αναπνευστικά συμπτώματα, το ποσοστό θνησιμότητας φθάνει το 38%, σύμφωνα με το CDC. Το HFRS επηρεάζει κυρίως τα νεφρά και μπορεί να προκαλέσει χαμηλή αρτηριακή πίεση, εσωτερική αιμορραγία και οξεία νεφρική ανεπάρκεια.

«Εξαιρετικά ασυνήθιστη» η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο

Η παρουσία χανταϊού (hantavirus) σε κρουαζιερόπλοιο χαρακτηρίζεται «εξαιρετικά ασυνήθιστη» από ειδικούς. Ο καθηγητής Λοιμωδών Νοσημάτων Πολ Γκρίφιν δήλωσε στο BBC ότι πρόκειται για έναν σπάνιο αλλά δυνητικά σοβαρό ιό, με περίπου 150.000 έως 200.000 κρούσματα παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο θεωρείται εξαιρετικά σπάνια και συνδέεται συνήθως με κοινή πηγή μόλυνσης, όπως περιττώματα ή ούρα τρωκτικών. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο πλοίο εγείρει ερωτήματα, καθώς –όπως σημειώνει ο καθηγητής– «είναι κάπως ύποπτο ότι μπορεί να υπάρχει κάποια μορφή μετάδοσης».

Οι συνθήκες σε ένα κρουαζιερόπλοιο, με μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε περιορισμένο χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα, θεωρούνται ευνοϊκές για τη διασπορά λοιμώξεων. Παρά τα αυξημένα μέτρα υγιεινής μετά την πανδημία Covid-19, η εμφάνιση χανταϊού σε τέτοιο περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά σπάνια και ανησυχητική.

Πιθανή μόλυνση πριν την επιβίβαση

Σύμφωνα με τον επιδημιολόγο Μάικλ Μπέικερ, που επίσης μίλησε στο BBC, οι επιβάτες που εμφάνισαν συμπτώματα πιθανότατα είχαν μολυνθεί πριν επιβιβαστούν στο πλοίο, λόγω της μακράς περιόδου επώασης του ιού.

«Είναι το χειρότερο δυνατό περιβάλλον για να νοσήσει κάποιος σοβαρά», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι οι ασθενείς θα πρέπει να μεταφερθούν άμεσα σε νοσοκομείο με μονάδα εντατικής θεραπείας για να αυξηθούν οι πιθανότητες επιβίωσης.

Παράλληλα, ζητά ενδελεχή διερεύνηση της υπόθεσης, με έμφαση στα ταξιδιωτικά δρομολόγια των επιβατών, προκειμένου να εντοπιστεί πιθανή έκθεση σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου.

Ο κίνδυνος νέων κρουσμάτων

Η μικροβιολόγος Σιούξι Γουάιλς επισημαίνει ότι οι εστίες χανταΐού είναι συνήθως μικρές και τείνουν να υποχωρούν, ωστόσο στην παρούσα περίπτωση τα δεδομένα δεν είναι σαφή.

«Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για ομάδα ανθρώπων που εκτέθηκαν σε μολυσμένα τρωκτικά ή αν ένας φορέας μετέδωσε τον ιό σε άλλους», αναφέρει, προσθέτοντας ότι πιθανή πηγή θα μπορούσε να είναι και μολυσμένη τροφή.

Η περίοδος επώασης –που μπορεί να κυμαίνεται από μία έως οκτώ εβδομάδες– δημιουργεί επιπλέον ανησυχία, καθώς δεν αποκλείεται να εμφανιστούν νέα κρούσματα τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.

Αναμονή με αυξανόμενη πίεση

Καθώς το πλοίο παραμένει σε ακινησία και χωρίς σαφή ορίζοντα αποβίβασης για τους ασθενείς, η πίεση αυξάνεται τόσο για τις τοπικές αρχές όσο και για την εταιρεία. Το περιστατικό αναδεικνύει τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν ακόμη και σε περιβάλλοντα με αυστηρά πρωτόκολλα υγιεινής, όταν πρόκειται για σπάνιους αλλά σοβαρούς ιούς.

Η εξέλιξη της υπόθεσης αναμένεται να εξαρτηθεί από τις αποφάσεις των αρχών του Πράσινου Ακρωτηρίου, αλλά και από το εάν θα προκύψουν νέα περιστατικά εντός του πλοίου τις επόμενες ημέρες.

Αντιμετώπιση και πρόληψη

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τις λοιμώξεις από χανταϊό. Το CDC συνιστά υποστηρικτική φροντίδα, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει οξυγονοθεραπεία, μηχανικό αερισμό, αντιιικά φάρμακα ή αιμοκάθαρση. Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι ασθενείς χρειάζονται νοσηλεία σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και ενδεχομένως διασωλήνωση.

Για την πρόληψη της μόλυνσης, το CDC προτείνει την αποφυγή επαφής με τρωκτικά σε κατοικίες και χώρους εργασίας, τη σφράγιση πιθανών σημείων εισόδου και τη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού κατά τον καθαρισμό περιοχών με περιττώματα τρωκτικών, ώστε να αποτραπεί η εισπνοή μολυσμένου αέρα.

Τον Φεβρουάριο του 2025, η σύζυγος του βραβευμένου με Όσκαρ ηθοποιού Τζιν Χάκμαν πέθανε από αναπνευστική ασθένεια που σχετίζεται με τον ιό, γεγονός που είχε προκαλέσει τότε διεθνές ενδιαφέρον και ανησυχία για τη φύση του χανταϊού.