Στην καρδιά της Αθήνας, ανάμεσα στα στενά δρομάκια και τα αρχαιολογικά μνημεία, ομάδες επισκεπτών ξεπροβάλλουν παντού, ακολουθώντας τους ξεναγούς τους σε ατελείωτες πορείες. Κάποτε, οι εικόνες αυτές θα θεωρούνταν ευπρόσδεκτες. Ωστόσο, για τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, που έχει θέσει στόχο να επαναφέρει το κέντρο της πρωτεύουσας στους κατοίκους του, η έναρξη της τουριστικής περιόδου σηματοδοτεί τον κίνδυνο «υπερκορεσμού».

Ο σοσιαλιστής δήμαρχος προειδοποιεί ότι ολόκληρες γειτονιές κινδυνεύουν να χάσουν την αυθεντικότητά τους εξαιτίας της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης. «Η Αθήνα δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να είναι ένα τεράστιο ξενοδοχείο», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά. «Χρειάζονται κανόνες και περιορισμοί. Οι πόλεις πρέπει να έχουν λόγο στον τρόπο που αναπτύσσονται».

Το 2023, περισσότεροι από 8 εκατομμύρια επισκέπτες βρέθηκαν στην ελληνική πρωτεύουσα  αριθμός-ρεκόρ για μια πόλη που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απλώς ενδιάμεσος σταθμός προς τα νησιά. Μόνο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι διανυκτερεύσεις στην Πλάκα κάτω από την Ακρόπολη έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2018, σύμφωνα με μελέτη που ανέθεσε ο Δήμος Αθηναίων.

Στο νεοκλασικό δημαρχείο της πόλης, οι συνεργάτες του δημάρχου τονίζουν ότι ο χρόνος πιέζει, αν η Αθήνα θέλει να αποφύγει τις παγίδες της ίδιας της επιτυχίας της. Τα σημάδια είναι εμφανή: εκτίναξη των ενοικίων, εκτόπιση των κατοίκων και υποδομές που δοκιμάζονται από την υπερφόρτωση.

«Όλη η Αθήνα σκάβεται για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε», λέει ο Δούκας, ο οποίος πριν ασχοληθεί με την τοπική αυτοδιοίκηση ήταν καθηγητής ενέργειας και κλίματος. «Χτίζουμε ηλεκτρικές και υδρευτικές υποδομές, νέα δίκτυα αποχέτευσης και 5G. Όταν έχεις περίπου 700.000 κατοίκους και 8 εκατομμύρια επισκέπτες, η πίεση είναι τεράστια». Κάθε μήνα, όπως επισημαίνει, προσλαμβάνεται νέο προσωπικό και ενισχύεται ο εξοπλισμός για να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες ανάγκες.

Αντιπαράθεση για την τουριστική ανάπτυξη

Ο Δούκας ανέλαβε καθήκοντα το 2024, μετά από μια απρόσμενη εκλογική νίκη με τη στήριξη από το ΠΑΣΟΚ, έχοντας δεσμευθεί να «πρασινίσει» την πόλη που θεωρείται η πιο θερμή της Ευρώπης. Μέχρι σήμερα έχουν φυτευτεί περίπου 3.855 δέντρα σε όλη την επικράτεια του δήμου.

Καθώς όμως η ελκυστικότητα της Αθήνας αυξάνεται, ο δήμαρχος έρχεται αντιμέτωπος με δυνάμεις που, όπως υποστηρίζει, ευθύνονται για την «ανεξέλεγκτη ανάπτυξη» σε τουριστικές ζώνες. Στο στόχαστρό του βρίσκονται κατασκευαστικές εταιρείες που σχεδιάζουν πολυώροφα κτίρια στους πρόποδες της Ακρόπολης, καθώς και επενδυτές και επιχειρηματίες του τουρισμού. Παράλληλα, στρέφεται κατά της ανεξέλεγκτης εξάπλωσης οροφών-μπαρ και εστιατορίων χωρίς άδεια.

Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε αυτή την εβδομάδα, καθώς ο δήμαρχος δήλωσε στην εφημερίδα Guardian ότι θα αξιοποιήσει το υπό συζήτηση νομοσχέδιο για τη χρήση γης στον τουρισμό, προκειμένου να ζητήσει καθολική απαγόρευση νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας στο ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας.

Χαρακτηριστικά δήλωσε: «Θα σταματήσουμε κάθε τουριστική επένδυση στην Πλάκα, που θέλω να διασώσω. Δεν υπάρχει πλέον χώρος ούτε για βραχυχρόνιες μισθώσεις, ούτε για διαμερίσματα εξυπηρετούμενα, ούτε για ξενοδοχεία ή άλλες τουριστικές χρήσεις. Η περιοχή είναι υπερκορεσμένη» και πρόσθσε ότι:«Θέλουμε να πούμε “ως εδώ” μέσα από έναν νόμο που θα θεσπιστεί». Οι επενδυτές, προσθέτει, θα πρέπει να στραφούν σε λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές της πόλης.

Συμμαχίες και κοινωνική πολιτική

Ο δήμαρχος εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο «παγώματος» νέων οικοδομικών αδειών για ξενοδοχεία, σε συνέχεια της απαγόρευσης που έχει ήδη επιβάλει η κυβέρνηση για βραχυχρόνιες μισθώσεις κοντά στην Ακρόπολη. Προς έκπληξή του, βρήκε σύμμαχο τον πρόεδρο της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών, Ευγένιο Βασιλικό, ο οποίος υποστήριξε την ανάγκη ορίου στην ανέγερση νέων ξενοδοχείων, επικαλούμενος το παράδειγμα της Βαρκελώνης, όπου δεν έχουν εκδοθεί νέες άδειες από το 2017.

«Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε ξανά τον τροχό», ανέφερε ο κ. Βασιλικός, σημειώνοντας ότι ήρθε η στιγμή ο τουριστικός κλάδος της πρωτεύουσας να σκεφτεί σοβαρά πού θέλει να βρίσκεται σε 10 ή 15 χρόνια. Ο Δούκας είπε ότι: «Όταν όλο το κέντρο της Αθήνας μετατρέπεται σε ζώνη ξενοδοχείων, δεν μπορώ να είμαι ο μόνος που το επισημαίνει. Τώρα που και ο πρόεδρος των ξενοδόχων πήρε θέση, η συζήτηση άνοιξε επίσημα. Η Αθήνα δεν πρέπει να γίνει μια ακόμη Βαρκελώνη».

Η πρόκληση της στέγασης

Ο δήμαρχος αντλεί έμπνευση από τον Ζάουμ Κολμπόνι, τον ομόλογό του στη Βαρκελώνη, ο οποίος ανακοίνωσε πλήρη απαγόρευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων από το 2028, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Οι δύο πόλεις, μαζί με άλλες 13 ευρωπαϊκές, συμμετέχουν σε κοινό σχέδιο δράσης για τη στέγαση, καλώντας την Ε.Ε. να αναλάβει πρωτοβουλίες για την κρίση.

Όπως και ο Κολμπόνι, ο Δούκας θεωρεί την πρόσβαση σε προσιτή στέγη το μεγαλύτερο πρόβλημα του δήμου. «Δημιουργήσαμε γραφείο κοινωνικής κατοικίας για να εντοπίσουμε κτίρια και διαμερίσματα που μπορούμε να ανακαινίσουμε με ευρωπαϊκά κονδύλια», εξηγεί. «Θέλουμε να δώσουμε κίνητρα σε νέα ζευγάρια να παραμείνουν στο κέντρο. Ενώ άλλες πόλεις κινούνται προς το τσιμέντο και τους ουρανοξύστες, εμείς πάμε στην αντίθετη κατεύθυνση  ακόμη και κατεδαφίζοντας κτίρια για να δημιουργήσουμε πάρκα και παιδικές χαρές. Η Αθήνα είναι για τους ανθρώπους της, όχι μόνο για όσους θέλουν να την εκμεταλλευτούν».

Πηγή: Guardian