Bishoftu International: Το αεροδρόμιο-μαμούθ των 12,5 δισ. δολαρίων που αλλάζει τις πτήσεις

Οι πτήσεις μεταξύ αφρικανικών πόλεων συχνά απαιτούν μετεπιβίβαση εκτός ηπείρου, μέσω Λονδίνου, Παρισιού ή Ντουμπάι. Ωστόσο, ένα έργο ύψους 12,5 δισ. δολαρίων που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αιθιοπία υπόσχεται να αλλάξει αυτήν την πραγματικότητα.

Περίπου 30 μίλια νοτιοανατολικά της Αντίς Αμπέμπα, ξεκίνησαν τον Ιανουάριο οι εργασίες για αυτό που ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Abiy Ahmed Ali, περιέγραψε ως «το μεγαλύτερο έργο αεροπορικής υποδομής στην ιστορία της Αφρικής».

Το νέο αεροδρόμιο Bishoftu International αναμένεται να ανοίξει το 2030 με δύο διαδρόμους και δυνατότητα εξυπηρέτησης 60 εκατ. επιβατών ετησίως. Υπάρχει προοπτική να φτάσει τα 110 εκατ. επιβάτες — περισσότερους από το Hartsfield-Jackson της Ατλάντα, το πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο του κόσμου το 2025.

Το έργο υλοποιείται από την κρατική Ethiopian Airlines, τη μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Αφρικής σε στόλο, επιβάτες και έσοδα. Ο CEO της, Mesfin Tasew, δήλωσε στο CNN ότι η εταιρεία θα επενδύσει το 30% των κεφαλαίων της για να καλύψει μέρος του κόστους, ενώ τα υπόλοιπα 8 δισ. δολάρια βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ, την Κίνα και, πιο πρόσφατα, την Ιταλία.

Σύνδεση των αφρικανικών αιθέρων

Η Αντίς Αμπέμπα αποτελεί ήδη ένα από τα σημαντικότερα αεροπορικά hubs της Αφρικής. Ωστόσο, το κύριο αεροδρόμιο της χώρας, το Bole International, έχει φτάσει στα όρια της χωρητικότητάς του και δεν μπορεί να επεκταθεί.

Με τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου, σχεδιασμένου κυρίως για επιβάτες transit, η Ethiopian Airlines φιλοδοξεί να ηγηθεί της προσπάθειας για τη σύνδεση των αφρικανικών ουρανών, σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές αερομεταφορών παγκοσμίως.

Το Bishoftu αναμένεται επίσης να αξιοποιήσει τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες φορτίου της ηπείρου, υποστηρίζοντας τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Αφρικανικής Ηπείρου, με υποδομές ικανές να διαχειρίζονται έως και 3,73 εκατ. τόνους εμπορευμάτων ετησίως.

Ο Landry Signé, εκτελεστικός διευθυντής στη Thunderbird School of Global Management του Πανεπιστημίου της Αριζόνα και senior fellow στο Brookings Institution, σημείωσε ότι οι αφρικανικές αεροπορικές εταιρείες καταγράφουν τη μεγαλύτερη αύξηση στη ζήτηση μεταφοράς φορτίου παγκοσμίως, με άνοδο 15–16% ετησίως έναντι παγκόσμιου μέσου όρου 5,5%.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η επιτυχία του Bishoftu εξαρτάται από τις υποστηρικτικές υποδομές — δρόμους, σιδηροδρομικές συνδέσεις, ενέργεια και τελωνειακές διαδικασίες. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, χαρακτήρισε θετικά τα μέχρι στιγμής σημάδια, αλλά πρόσθεσε ότι η συγκέντρωση 8 δισ. δολαρίων σε έναν χρόνο είναι «φιλόδοξος στόχος». Αν η άντληση κεφαλαίων καθυστερήσει, ο στόχος ολοκλήρωσης της πρώτης φάσης το 2030 «θα είναι δύσκολο να τηρηθεί».

Αρχιτεκτονική με αιθιοπικό χαρακτήρα

Το αρχιτεκτονικό γραφείο Zaha Hadid Architects (ZHA), γνωστό για το εντυπωσιακό «αστερόμορφο» αεροδρόμιο Daxing του Πεκίνου και το «λουλουδένιο» αεροδρόμιο της Βομβάης, έχει αναλάβει τον σχεδιασμό του τερματικού σταθμού.

Εμπνευσμένο από τη Μεγάλη Ρηξιγενή Κοιλάδα της Αιθιοπίας, το σχέδιο περιλαμβάνει έναν κεντρικό κορμό που διακλαδίζεται σε τέσσερις πτέρυγες, καθεμία με εσωτερικούς χώρους και κήπους που αντικατοπτρίζουν τα τοπία και τις κουλτούρες της χώρας.

«Όταν οι ταξιδιώτες κάνουν μετεπιβίβαση, θέλουμε να νιώθουν τι σημαίνει Αιθιοπία· να αγγίζουν την Αφρική», ανέφερε ο διευθυντής αεροπορικών έργων της ZHA, Cristiano Ceccato. Οι ημιυπαίθριοι χώροι και τα αίθρια αξιοποιούν το ήπιο κλίμα της περιοχής, προσφέροντας μια εμπειρία «κυριολεκτικά υπαίθρια» για τους επιβάτες.

Η βιωσιμότητα βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού, με χρήση τοπικών υλικών, φωτοβολταϊκών και συστημάτων συλλογής όμβριων υδάτων για τη δημιουργία τεχνητών υγροτόπων. Παρά ταύτα, η αεροπορία εξακολουθεί να ευθύνεται για το 2–3% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂.

Αντιδράσεις και κοινωνικές επιπτώσεις

Η κατασκευή του έργου έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς έχει αναφερθεί ότι εκτοπίστηκαν πάνω από 15.000 άνθρωποι από 9.000 στρέμματα αγροτικής γης. Η Ethiopian Airlines δηλώνει ότι επενδύει 350 εκατ. δολάρια για την αποκατάσταση των πληγέντων, χτίζοντας 1.400 κατοικίες με ηλεκτροδότηση, ύδρευση, σχολεία και δομές υγείας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, ορισμένοι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι δεν έλαβαν αποζημίωση ή στέγη, κάτι που η δημοτική αρχή διαψεύδει. Ο Signé σχολίασε πως σε τέτοιου είδους έργα ο εκτοπισμός αντιμετωπίζεται συχνά ως «ζήτημα logistics» αντί για πρόβλημα διακυβέρνησης.

Προειδοποίησε ακόμη ότι, παρότι η δαπάνη των 350 εκατ. δολαρίων είναι «ουσιαστικότερη από άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις», τυχόν ανεπίλυτες κοινωνικές εντάσεις ενδέχεται να προκαλέσουν καθυστερήσεις και να επηρεάσουν την προσέλκυση επενδύσεων.

Ανταγωνισμός στην περιοχή

Το Bishoftu αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου κύματος επενδύσεων σε αεροπορικές υποδομές στην Αφρική, όπως το έργο των 2 δισ. δολαρίων για το αεροδρόμιο Bugesera στη Ρουάντα, το Ouagadougou-Donsin στη Μπουρκίνα Φάσο και οι μεγάλες αναβαθμίσεις σε Καζαμπλάνκα, Κάιρο και Ναϊρόμπι.

Ο CEO της Ethiopian Airlines δήλωσε ότι στόχος είναι το νέο αεροδρόμιο να αποτελέσει για την Αφρική ό,τι είναι το Ντουμπάι ή η Ντόχα για τη Μέση Ανατολή — ένα ισχυρό περιφερειακό κέντρο με διεθνή συνδεσιμότητα. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς συνεργασία: «Η αεροπορική συνδεσιμότητα στην Αφρική υπολείπεται σημαντικά. Χρειαζόμαστε συνέργειες με άλλες αφρικανικές εταιρείες».

Στην Aviation Africa Summit του 2025, οι υπουργοί Μεταφορών υιοθέτησαν σχέδιο δράσης για την επιτάχυνση της Ενιαίας Αγοράς Αερομεταφορών της Αφρικής (SAATM), που επιτρέπει στις αεροπορικές εταιρείες να πετούν ελεύθερα μεταξύ κρατών-μελών.

Από το 2018, 38 χώρες έχουν υπογράψει τη συμφωνία και έχουν δημιουργηθεί πάνω από 110 νέες ενδοαφρικανικές διαδρομές. Έρευνες δείχνουν ότι η πλήρης εφαρμογή της SAATM θα μπορούσε να αυξήσει την εσωτερική αεροπορική κίνηση έως και 141% και να μειώσει τα εισιτήρια κατά 35%.

Παράλληλα, μικρότερες εταιρείες εκφράζουν ανησυχία ότι οι μεγαλύτεροι αερομεταφορείς θα αποκομίσουν τα περισσότερα οφέλη, αφήνοντάς τες εκτός ανταγωνισμού. Όπως σημείωσε η Christy Tawii της Euromonitor International, η Ethiopian Airlines παραμένει ηγέτιδα δύναμη, αλλά ο περιφερειακός ανταγωνισμός εντείνεται. Το mega-αεροδρόμιο μπορεί να ενισχύσει την επιβατική και εμπορική κίνηση, όμως η πραγματική πρόοδος «εξαρτάται από την εφαρμογή πολιτικών όπως η SAATM, η απελευθέρωση θεωρήσεων και η διατήρηση της ζήτησης».