«Οι πολιτικές για τα προϊόντα καπνού πρέπει να βασίζονται στην επιστήμη, στα δεδομένα και στην οικονομική λογική και όχι στην ιδεολογία», υπογράμμισε ο κ. Juan José Marco Jurado, Area Head of Corporate and Regulatory Affairs for Western Europe BAT, Ηνωμένο Βασίλειο, σε συζήτηση με τη δημοσιογράφο της ΕΡΤ κα Στέλλα Στυλιανού στο πλαίσιο του 11oυ Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιείται στους Δελφούς 22- 25 Απριλίου.
Όπως ανέφερε, η μετάβαση προς ένα νέο πλαίσιο δημόσιας υγείας και φορολογικής πολιτικής απαιτεί συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, ρυθμιστικών αρχών και αγοράς, με στόχο μια ρεαλιστική και λειτουργική μετάβαση που να λαμβάνει υπόψη τόσο την υγεία όσο και την οικονομική βιωσιμότητα. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η υπερβολική φορολόγηση μπορεί να ενισχύσει το παράνομο εμπόριο, το οποίο σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Υπογράμμισε, δε, πως σε περιπτώσεις όπου η νόμιμη αγορά επιβαρύνεται υπερβολικά, δημιουργούνται ισχυρά κίνητρα για τη διεύρυνση της παραοικονομίας.
Η επιτυχία της Ελλάδας
Σύμφωνα με τον κ. Juan José Marco Jurado, η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά τη θέση της σε σχέση με την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όταν η υπερφορολόγηση είχε οδηγήσει σε εκτόξευση του παράνομου εμπορίου, το οποίο ξεπερνούσε το 25% της αγοράς και σε σημαντική απώλεια δημοσίων εσόδων. Όπως εξήγησε, η επιλογή διατήρησης σταθερής φορολογικής πολιτικής τα τελευταία περίπου 13 χρόνια, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, συνέβαλε καθοριστικά στην αντιστροφή της τάσης.
Σήμερα, όπως ανέφερε, τα δημόσια έσοδα από τον κλάδο έχουν ανακάμψει και ανέρχονται σε περίπου 3,1 δισ. ευρώ ετησίως, το παράνομο εμπόριο έχει περιοριστεί στο 15-16% της αγοράς, ενώ παράλληλα καταγράφεται σημαντική μείωση της κατανάλωσης, με το ποσοστό των καπνιστών να έχει υποχωρήσει από περίπου 41% σε 31%.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή είναι επίσης αποτέλεσμα της υιοθέτησης πολιτικών που ενθαρρύνουν τη μετάβαση σε εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης, τα οποία φορολογούνται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα συμβατικά τσιγάρα, προσφέροντας έτσι τόσο υγειονομικά όσο και οικονομικά κίνητρα στους καταναλωτές.
Το παράδειγμα της Σουηδίας
Αναφερόμενος στις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, ο κ. Juan José Marco Jurado σημείωσε ότι η Σουηδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής βασισμένης στη μείωση της βλάβης. Πρόκειται για ένα μοντέλο φορολόγησης που διαφοροποιεί τα προϊόντα ανάλογα με τον βαθμό επιβάρυνσης που προκαλούν στην υγεία. Αυτό, είπε, έχει συμβάλει σε βελτιωμένους δείκτες δημόσιας υγείας, με τη Σουηδία να εμφανίζει σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά νοσημάτων που σχετίζονται με το κάπνισμα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς και αισθητά χαμηλότερα ποσοστά καρκίνων και αναπνευστικών παθήσεων. Ο ίδιος απέδωσε αυτή την εικόνα στον συνδυασμό πολιτικών πρόληψης και στη διαφοροποιημένη φορολογική αντιμετώπιση των προϊόντων, η οποία ενθαρρύνει τη μετάβαση από τα παραδοσιακά προϊόντα καύσης σε λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές νικοτίνης.
Τα μοντέλα που ακολουθούν άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανέφερε ότι διαμορφώνονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Από τη μία πλευρά, χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Δανία, κινούνται προς υψηλότερη φορολόγηση, με περιορισμένη έμφαση στη διαφοροποίηση ανάλογα με τον κίνδυνο των προϊόντων. Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία υιοθετούν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, δίνοντας έμφαση στη διαθεσιμότητα εναλλακτικών προϊόντων ως εργαλείο μετάβασης των καπνιστών σε λιγότερο επιβλαβείς επιλογές. Όπως σημείωσε, η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς ακόμη να έχει διαμορφωθεί ενιαία προσέγγιση, καθώς οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές.
