Μια νέα ανησυχία για την υγεία της άγριας ζωής φαίνεται να αναδύεται στη Νότια Αμερική, προκαλώντας προβληματισμό στους επιστήμονες και στους ειδικούς της δημόσιας υγείας.
Εδώ και δεκαετίες, οι ειδικοί προειδοποιούν για τις επιπτώσεις των ασθενειών που μεταδίδονται μέσω νυχτερίδων και άλλων ζώων. Πρόσφατα, ερευνητές στο Μεξικό έχουν σημάνει συναγερμό, καθώς εντόπισαν μια νέα θανατηφόρα ασθένεια σε νυχτερίδες-βαμπίρ, η οποία ενδέχεται ήδη να κυκλοφορεί στην περιοχή.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις αυτής της ασθένειας στην παγκόσμια κτηνοτροφία και, κατ’ επέκταση, στη δημόσια υγεία.
Πώς οι νυχτερίδες συμβάλλουν στη ραγδαία εξάπλωση ασθενειών
Ο τρόπος με τον οποίο οι νυχτερίδες και άλλα ζώα μεταδίδουν ασθένειες έχει γίνει πιο κατανοητός τα τελευταία χρόνια. Κατά την πτήση, ο μεταβολισμός τους αυξάνεται σημαντικά, δημιουργώντας ένα είδος «πυρετού» που ευνοεί την επιβίωση και τη μετάδοση ιών.
Όταν οι νυχτερίδες έρχονται σε επαφή με θηλαστικά που έχουν χαμηλότερη θερμοκρασία σώματος, οι συνθήκες αυτές μπορούν να οδηγήσουν στη διασπορά επικίνδυνων παθογόνων. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι οι νυχτερίδες διαθέτουν ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο εσωτερικό «σύστημα προστασίας» απέναντι στις ιογενείς λοιμώξεις που φέρουν.
Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, έχουν εξελίξει ένα εξαιρετικά ανθεκτικό ανοσοποιητικό σύστημα, που τις προστατεύει από περισσότερους από 200 γνωστούς ιούς. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί επιστήμονες τις έχουν επισημάνει ως πιθανή αρχική πηγή του COVID-19 στους ανθρώπους.
Η πρόοδος της επιστήμης στην πρόληψη ζωονοσογόνων λοιμώξεων
Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στη μελέτη των ασθενειών που μεταδίδονται από τα ζώα στους ανθρώπους. Μέσα από τη συνεργασία και τη συστηματική έρευνα, έχουν αποφευχθεί σοβαρές επιδημίες που θα μπορούσαν να απειλήσουν την ανθρωπότητα.
Η μελέτη της ζωής των ζώων και των απολιθωμάτων έχει συμβάλει καθοριστικά στη γνώση μας για την εξέλιξη και τη βιοποικιλότητα. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της ανακάλυψης της μεγαλύτερης διαδρομής αποτυπωμάτων χελώνας, ηλικίας 83 εκατομμυρίων ετών, που προσέφερε νέα στοιχεία για τη συμπεριφορά των αρχαίων ειδών.
Παράλληλα, ερευνητές κατέγραψαν πρόσφατα σπάνια βίντεο από τη γέννηση φυσητήρων, αποκαλύπτοντας αξιοσημείωτες ομοιότητες με τους ανθρώπους στη διαδικασία της γέννας. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν πόσο στενά συνδεδεμένη είναι η ζωή όλων των ειδών στον πλανήτη.
Σε αυτό το πλαίσιο, μια πρόσφατη μελέτη με τίτλο «Αναδυόμενοι κίνδυνοι στη διεπαφή νυχτερίδων-βαμπίρ και πριόν», που δημοσιεύθηκε στο Journal of Mammalogy τον Μάρτιο του 2026, προειδοποιεί για νέους κινδύνους που αφορούν τόσο την άγρια ζωή όσο και την κτηνοτροφία.
Η «νόσος ζόμπι» και οι επιπτώσεις της στην κτηνοτροφία
Η χρόνια νόσος απώλειας (Chronic Wasting Disease – CWD), γνωστή και ως «νόσος ζόμπι», αποτελεί μια εξαιρετικά μεταδοτική και σχεδόν πάντα θανατηφόρα νευρολογική ασθένεια. Δεν προκαλείται από ιούς ή βακτήρια, αλλά από πριόνια – λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες που οδηγούν σε εγκεφαλική βλάβη και θάνατο.
Αν και η ασθένεια εντοπίζεται κυρίως σε ελάφια, έχουν υπάρξει περιπτώσεις εμφάνισης και σε αγελάδες, καθώς και σε άλλα είδη ζώων εκτροφής. Ορισμένες γενετικές διαφοροποιήσεις φαίνεται να προσφέρουν σε κάποιους οργανισμούς μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις λοιμώξεις.
Οι νυχτερίδες-βαμπίρ ως πιθανός φορέας της CWD
Η πρόσφατη μελέτη διερεύνησε το ενδεχόμενο οι νυχτερίδες-βαμπίρ (Desmodus rotundus) να μεταδίδουν τη CWD στα ζώα εκτροφής, καθώς η ασθένεια εξαπλώνεται προς το Μεξικό. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι νυχτερίδες αυτές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως φορείς της ασθένειας, μεταφέροντάς την σε άλλα ζώα και ενδεχομένως, σε βάθος χρόνου, και στους ανθρώπους.
Η επιστημονική κοινότητα διαθέτει πλέον έναν τεράστιο όγκο γνώσεων για τη βιολογία των νυχτερίδων, ωστόσο η συγκεκριμένη μελέτη υπογραμμίζει ότι το είδος αυτό ενδέχεται να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα στην εξάπλωση μιας νέας απειλής για την κτηνοτροφία και τη δημόσια υγεία.
