Ιράν και κρυπτονομίσματα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας νέας οικονομικής δυναμικής που αναπτύσσεται στη σκιά του πολέμου. Από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στην περιοχή, το Ιράν καταγράφει απότομη αύξηση στη δραστηριότητα των ψηφιακών νομισμάτων, με τα δεδομένα blockchain να δείχνουν ότι τα κρυπτονομίσματα αποτελούν πλέον βασικό εργαλείο τόσο για την παράκαμψη των διεθνών κυρώσεων όσο και για τις στρατηγικές επιβίωσης των πολιτών.
Σύμφωνα με στοιχεία της Chainalysis, περισσότερα από 10 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα αποχώρησαν από ιρανικές πλατφόρμες ανταλλαγής μεταξύ 28 Φεβρουαρίου — ημερομηνία των πρώτων συντονισμένων ισραηλινοαμερικανικών αεροπορικών επιδρομών — και 2 Μαρτίου. Οι εκροές αυξήθηκαν κατά 700% μέσα σε λίγα λεπτά από τις επιδρομές, ενώ έως τις 5 Μαρτίου σχεδόν το ένα τρίτο των κεφαλαίων είχε μεταφερθεί σε ξένα ανταλλακτήρια, όπως μετέδωσε το AFP.
Για το Ιράν, που έχει αποκλειστεί σε μεγάλο βαθμό από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα λόγω των διεθνών κυρώσεων, τα κρυπτονομίσματα αποτελούν εναλλακτικό κανάλι συναλλαγών σε διεθνές επίπεδο. Επιτρέπουν στο κράτος να πωλεί πετρέλαιο που υπόκειται σε εμπάργκο και να χρηματοδοτεί διακριτικά συμμαχικές ένοπλες ομάδες, όπως οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές.
Ο Craig Timm, από τον οργανισμό κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ACAMS, χαρακτήρισε το σύστημα αυτό ως μια μορφή «τραπεζικής σκιάς» σε δηλώσεις του στο AFP.
Οι Φρουροί της Επανάστασης και η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν χρησιμοποιούν κατά προτίμηση stablecoins — ψηφιακά νομίσματα συνδεδεμένα με το δολάριο — ώστε να αποφεύγουν την αστάθεια. Το USDT στο δίκτυο Tron έχει εξελιχθεί στο βασικό εργαλείο, καθώς προσφέρει χαμηλά τέλη, υψηλή ρευστότητα και ευρεία αποδοχή από μεσίτες.
Σύμφωνα με την Elliptic, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν απέκτησε τουλάχιστον 507 εκατομμύρια δολάρια σε USDT μέσα στο 2025, διοχετεύοντας τα μέσω του Nobitex, του μεγαλύτερου ανταλλακτηρίου κρυπτονομισμάτων της χώρας, για να ενισχύσει τη ρευστότητα σε δολάρια και να στηρίξει το ριάλ. Η Chainalysis υπολόγισε ότι το συνολικό ιρανικό οικοσύστημα κρυπτονομισμάτων ανήλθε σε 7,78 δισ. δολάρια το 2025, με πορτοφόλια συνδεδεμένα με το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ της συνολικής αξίας στο τελευταίο τρίμηνο του έτους.
Περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια χρησιμοποιήθηκαν, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, για τη χρηματοδότηση δικτύων πολιτοφυλακών, τη διευκόλυνση πωλήσεων πετρελαίου και την προμήθεια εξοπλισμού διττής χρήσης.
Η Αντίδραση της Ουάσινγκτον
Το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών έχει εντείνει τις ενέργειές του απέναντι στη χρήση των κρυπτονομισμάτων από το Ιράν. Τον Ιανουάριο, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) επέβαλε κυρώσεις στα βρετανικά ανταλλακτήρια Zedcex και Zedxion, τα οποία φέρονται να επεξεργάστηκαν σχεδόν 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε συναλλαγές που σχετίζονταν με το IRGC. Ήταν η πρώτη φορά που ολόκληρες πλατφόρμες ανταλλαγής εντάχθηκαν σε κυρώσεις που αφορούν το Ιράν.
Όπως αποκάλυψε το Reuters τον Φεβρουάριο, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών διερευνά εάν και άλλες κρυπτονομισματικές πλατφόρμες διευκόλυναν συναλλαγές φορέων συνδεδεμένων με το ιρανικό κράτος. Παράλληλα, η εταιρεία Tether πάγωσε 37 εκατομμύρια δολάρια σε πορτοφόλια που συνδέονται με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν τον Ιούνιο του 2025.
