Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει έντονη αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας και επιταχύνει τις παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις. Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξή της, η τιμή του Μπρεντ έκλεισε στα 112,19 δολάρια το βαρέλι – το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022 – ενώ η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έφτασε τα 3,94 δολάρια το γαλόνι, αυξημένη κατά περισσότερο από ένα δολάριο μέσα σε έναν μήνα, σύμφωνα με την AAA.
Κρίση στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου
Η σύγκρουση ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Η κατάσταση οδήγησε ουσιαστικά στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σχεδόν το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσε ότι «ούτε ένα λίτρο πετρελαίου» δεν θα περάσει από τα Στενά, προειδοποιώντας ότι πλοία συνδεδεμένα με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ ή τους συμμάχους τους θα θεωρηθούν στόχοι.
Αντίποινα σε ενεργειακές υποδομές έχουν επιδεινώσει την κρίση. Ο βομβαρδισμός από το Ισραήλ του ιρανικού κοιτάσματος South Pars προκάλεσε ιρανικά πλήγματα στο Ras Laffan του Κατάρ, μειώνοντας κατά 17% τη δυναμικότητα εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου της χώρας. Ο διευθύνων σύμβουλος της QatarEnergy εκτίμησε ότι οι ζημιές θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να επιδιορθωθούν. Πλήγμα δέχθηκε και το κύριο λιμάνι της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο πρόεδρος Τραμπ ζήτησε από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να μην επαναλάβει επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε ότι περαιτέρω επιθέσεις θα οδηγήσουν στην «πλήρη καταστροφή» των ενεργειακών πόρων των συμμάχων.
Τα 32 κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας συμφώνησαν ομόφωνα στην αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου για τη σταθεροποίηση των αγορών. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι το μέτρο μπορεί να καλύψει μόλις 20 ημέρες αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι αν η διακοπή παραταθεί, οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν άνω των 100 δολαρίων για μεγάλο διάστημα.
Πληθωρισμός εκτός ελέγχου
Η Oxford Economics αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τον παγκόσμιο πληθωρισμό το 2026 στο 4%, από 3,3% τον Φεβρουάριο. Σε δυσμενές σενάριο, όπου το Brent διατηρηθεί στα 140 δολάρια για δύο μήνες, η εταιρεία προβλέπει κορύφωση του πληθωρισμού στο 5,8% και ήπιες υφέσεις σε ευρωζώνη, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιαπωνία.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εξέδωσε επίσης προειδοποίηση. Η εκπρόσωπος Τζούλι Κόζακ ανέφερε ότι αν το πετρέλαιο παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια για έναν χρόνο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός μπορεί να αυξηθεί έως και δύο ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η παγκόσμια ανάπτυξη θα μειωθεί κατά περίπου 1%. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ διατήρησε τα επιτόκια σταθερά, αλλά αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, επικαλούμενη αυξημένες πιέσεις από την ενέργεια.
Αβέβαιο μέλλον για την αγορά ενέργειας
Η Capital Economics εκτιμά ότι αν η σύγκρουση λήξει σύντομα, η τιμή του Brent μπορεί να υποχωρήσει στα 65 δολάρια έως το τέλος του έτους. Αν όμως παραταθεί, το πετρέλαιο ενδέχεται να φτάσει τα 130 δολάρια το δεύτερο τρίμηνο. Η Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ έχει αυξήσει την πρόβλεψή της για το 2026 στα 78,84 δολάρια ανά βαρέλι, θεωρώντας ότι οι διαταραχές θα κορυφωθούν στις αρχές Απριλίου και σταδιακά θα αποκλιμακωθούν – υπόθεση που γίνεται ολοένα και πιο αβέβαιη.
Ο Τζιμ Ριντ της Deutsche Bank προειδοποίησε ότι «με κάθε μέρα που περνά, γίνεται δυσκολότερο να υποστηριχθεί πως η αναστάτωση στις μεταφορές και στις ενεργειακές υποδομές θα είναι προσωρινή». Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν το ενδεχόμενο «σταδιακής παύσης του πολέμου», ωστόσο, με το Ιράν να εξαπολύει νέες επιθέσεις και το Ισραήλ να πραγματοποιεί πάνω από 130 πλήγματα σε μία ημέρα, το οικονομικό τίμημα της σύγκρουσης συνεχίζει να αυξάνεται.
