Η προοπτική ενός παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή αρχίζει να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την πορεία της οικονομίας της ευρωζώνης. Διεθνείς οργανισμοί, επενδυτικές τράπεζες και think tanks εκτιμούν πλέον ότι η σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης ήδη από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με κίνδυνο οικονομικής στασιμότητας στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Η Ευρώπη εμφανίζεται ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς εισήλθε στη νέα κρίση με ήδη εύθραυστη ανάπτυξη, ειδικά στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της, τη Γερμανία και τη Γαλλία.
Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις διεθνών οικονομικών ινστιτούτων, η ανάπτυξη της ευρωζώνης ενδέχεται να περάσει σε αρνητικό έδαφος τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, οι ειδικοί αποφεύγουν προς το παρόν να μιλήσουν με βεβαιότητα για τεχνική ύφεση — δηλαδή για δύο συνεχόμενα τρίμηνα με συρρίκνωση του ΑΕΠ.
Το πιθανότερο σενάριο που εξετάζεται είναι μια περίοδος οικονομικής στασιμότητας το καλοκαίρι και πιθανώς έως το τέλος του έτους. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται κυρίως στην πτώση της εσωτερικής ζήτησης, καθώς το νέο πληθωριστικό σοκ περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ενώ ταυτόχρονα το εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ επηρεάζεται από τις διεθνείς εμπορικές εντάσεις και τους δασμούς.
Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιβράδυνση μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τις αρχικές προβλέψεις, με το ετήσιο ποσοστό ανάπτυξης να μειώνεται σημαντικά.
Διαφορετική κρίση από το 2022
Παρά τις ανησυχίες, πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι η σημερινή κατάσταση δεν έχει — τουλάχιστον προς το παρόν — την ένταση της ενεργειακής κρίσης που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Η βασική παράμετρος που θα καθορίσει την εξέλιξη είναι η διάρκεια της σύγκρουσης. Εάν ο πόλεμος παραταθεί και διαταράξει τις διεθνείς ενεργειακές ροές ή το παγκόσμιο εμπόριο, η επιστροφή της ύφεσης στην Ευρώπη θα είναι δύσκολο να αποφευχθεί.
Δίλημμα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Η κρίση δημιουργεί ένα σύνθετο περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική. Η πιθανή άνοδος του πληθωρισμού αναγκάζει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να επανεξετάσει την πορεία μείωσης των επιτοκίων.
Σε ένα σενάριο έντονης πληθωριστικής πίεσης, δεν αποκλείεται ακόμη και νέα αύξηση των επιτοκίων μέσα στο καλοκαίρι. Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα, επιταχύνοντας την επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Η ευρωζώνη βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Η εξέλιξη του πολέμου, η πορεία των τιμών ενέργειας και οι αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας θα καθορίσουν αν η οικονομία θα εισέλθει σε ύφεση ή θα καταφέρει να διατηρήσει έστω και οριακή ανάπτυξη.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα γεωπολιτική κρίση δοκιμάζει τις αντοχές της Ευρώπης σε μια στιγμή που η οικονομική της ανάκαμψη δεν είχε ακόμη παγιωθεί.
