Στο μεταξύ, η χώρα μας έχασε το 31% των αγροκτημάτων της.  Αυτή η μείωση αφορά αποκλειστικά τα αγροκτήματα μικρής κλίμακας, τα οποία  έχουν συρρικνωθεί κατά 37%. Αυτά τα μικρά αγροκτήματα, παραμένουν η ραχοκοκαλιά της ελληνικής γεωργίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 88% των αγροκτημάτων της χώρας το 2021.

Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από έρευνα του ευρωπαϊκού γραφείου της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace ( « Who CAPtures the cash? » /σε ελεύθερη ερμηνεία : «Ποιος ΚΑΠηλεύεται τα χρήματα της ΚΑΠ»),  το οποίο διαπιστώνει με βάση τα στοιχεία από τις πληρωμές της ΚΑΠ, πως στην Ευρώπη το πλουσιότερο 1% των δικαιούχων λαμβάνει έως και το 40% των κονδυλίων που καταβάλλονται σε ορισμένες χώρες (!).

Με βάση πάντα τα στοιχεία της έρευνας του ευρωπαϊκού γραφείου της Greenpeace,  ορισμένοι από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Ευρώπη, λαμβάνουν τεράστια ποσά από τις εισφορές των φορολογουμένων σε έξι χώρες της ΕΕ: Τσεχία, Δανία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία και Ισπανία.

Η πιο ακραία συγκέντρωση…

Ειδικότερα, η  Ολλανδία παρουσιάζει την πιο ακραία συγκέντρωση μεταξύ των χωρών που αναλύθηκαν, με μόλις το 1% των δικαιούχων να λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων της ΚΑΠ. Στο σύνολο των προαναφερόμενων έξι χωρών, το 10% των παραληπτών λαμβάνει κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων, ενώ το 20% λαμβάνει περίπου τα τέσσερα πέμπτα.

Οι μεγαλύτεροι μεμονωμένοι αποδέκτες

Πάντα με βάση τα στοιχεία της Greenpeace, ο όμιλος AGROFERT του  πρωθυπουργού της Τσεχίας, Andrej Babiš, ο μεγαλύτερος γαιοκτήμονας της Ιταλίας, Bonifiche Ferraresi, καθώς και η οικογένεια Moltke στη Δανία, συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους μεμονωμένους αποδέκτες δημόσιων πόρων.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκής Περιβαλλοντικής Πολιτικής, μόνο  τα χρήματα που δόθηκαν στον όμιλο AGROFERT του Babiš (€16,6 εκατομμύρια το 2024), θα μπορούσαν να διατεθούν καλύτερα αν, για παράδειγμα, στήριζαν ως και 7.703 μικρά αγροκτήματα, ώστε να χρησιμοποιούν το νερό πιο αποδοτικά.

Η συγκέντρωση των επιδοτήσεων και η ανησυχητική τάση εξαφάνισης των μικρών αγροκτημάτων

Η ΚΑΠ αντιπροσωπεύει περίπου το 1/3 του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η συγκέντρωση των επιδοτήσεων έχει τροφοδοτήσει μία ανησυχητική τάση εξαφάνισης των μικρών αγροκτημάτων στην Ευρώπη, με δύο εκατομμύρια εμπορικά αγροκτήματα (το 44%) είτε να κλείνουν, είτε να πιέζονται να ανέβουν κλίμακα, περνώντας σε βιομηχανικά επίπεδα παραγωγής.

Οι επιδοτήσεις καταλήγουν στους πλούσιους

«Εξαιτίας των στρεβλώσεων της ΚΑΠ, οι επιδοτήσεις καταλήγουν στους πλούσιους, ενώ δεν φθάνει επαρκής στήριξη σε όσους την έχουν πραγματικά ανάγκη: στους αγρότες που βρίσκονται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, στις μικρές αγροοικολογικές εκμεταλλεύσεις και σε όλους εκείνους που θέλουν να μεταβούν σε πιο βιώσιμες πρακτικές», επισημαίνει, μεταξύ άλλων, η υπεύθυνη προγραμμάτων στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace Μυρτώ Πισπίνη.

Σύμφωνα με την ίδια, δεν υπάρχει καμία αξία και λογική στην τροφοδότηση των ανισοτήτων, την καταστροφή της φύσης και την υπονόμευση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της ίδιας της παραγωγής τροφίμων».

Οι Διαπραγματεύσεις

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκονται τώρα σε διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος περιλαμβάνει φυσικά το σύστημα γεωργικών επιδοτήσεων.

Για τον λόγο αυτό, η Greenpeace ζητά η νέα ΚΑΠ να καταργήσει σταδιακά τις άμεσες ενισχύσεις με βάση την έκταση της καλλιεργούμενης γης, να δώσει προτεραιότητα στην εισοδηματική στήριξη των αγροκτημάτων με την υψηλότερη οικολογική και κοινωνική αξία, να εφαρμόσει φθίνουσα κλίμακα και ανώτατα όρια στις επιδοτήσεις της ΚΑΠ και – έως το τέλος της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού της ΚΑΠ – να διαθέσει τουλάχιστον το 50% του προϋπολογισμού της για δράσεις που αφορούν το περιβάλλον και το κλίμα.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η περιβαλλοντική οργάνωση,  καλεί την ελληνική κυβέρνηση να στηρίξει μια νέα ΚΑΠ που θα αποκαταστήσει τη βαθιά αδικία στην καρδιά του σημερινού συστήματος επιδοτήσεων. Θα διασφαλίσει ότι η στήριξη φτάνει σε αυτούς που την έχουν πραγματικά ανάγκη ( τους μικρούς αγρότες σε επισφαλή οικονομική κατάσταση και σε αυτούς που είτε ήδη εφαρμόζουν είτε σκοπεύουν να εφαρμόσουν αγρο-οικολογικές βιώσιμες πρακτικές).

Καλεί επίσης την κυβέρνηση να  χαράξει το σχέδιο που θα αναγεννήσει και θα θωρακίσει πραγματικά την αγροτική παραγωγή στην Ελλάδα μέσα από ένα αγροτικό μοντέλο βιώσιμο, δίκαιο και ανθεκτικό στη νέα κλιματική πραγματικότητα.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Η μελέτη »«Who CAPtures the cash?” διεξήχθη από τους αναλυτές δεδομένων Kaas & Mulvad. Τα στοιχεία για τους δικαιούχους της ΚΑΠ το 2024 προήλθαν από τις βάσεις δεδομένων των χωρών. Οι πληροφορίες για τις επιδοτήσεις βασίζονται στο οικονομικό έτος 2024 της ΕΕ, το οποίο εκτείνεται από 15 Οκτωβρίου 2023 ως 15 Οκτωβρίου 2024