18.11.2014
Η ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά εξακολουθεί να παραμένει ένα μείζον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πρόβλημα της δημόσιας υγείας και οφείλεται κατά κύριο λόγο στην κατάχρηση τους. Τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων δείχνουν ότι κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια υπήρξε μια σημαντική τάση αύξησης της αντοχής των ιών που προκαλούν τις λοιμώξεις σε περισσότερο από το ένα τρίτο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνει η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά τωναντιβιοτικών, που και φέτος εορτάζεται με την ευγενική χορηγία των Strepsils.
Αξίζει να σημειωθεί ότιη χώρα μας είναι σήμερα πρώτη στην Ε.Ε. στην αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών , ενώ την ίδια ώρα, ολόκληρη η Ευρώπη αντιμετωπίζει το φαινόμενο του «τέλους των αντιβιοτικών».
Τα αντιβιοτικάόπως όλη η ιατρική κοινότητα επισημαίνειείναι αποκλειστικά για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από μικρόβια και όχι από ιούς. Υπάρχουνδυστυχώς περισσότερα από 250 είδη ιών που προκαλούν τα ίδια συμπτώματα,δηλαδή καταρροή, βήχα, συνάχι, πονόλαιμο, δακρύρροια και χαμηλό πυρετό (κάτω από 38 βαθμούς).Oι περισσότερες όμως από τις λοιμώξεις που μας συμβαίνουν, θεραπεύονται από μόνες τους μέσα σε διάστημα μικρότερο ή μεγαλύτερο των τριών ημερών.
Σε τέτοιες περιπτώσεις το κεντρικό σύνθημα είναι “βήχας- πονόλαιμος-συνάχι, ιός είναι θα περάσει”.
Όπως επισημαίνει ο κος Στάθης Σκληρός, Γενικός Ιατρός και Πρόεδρος της ΕλληνικήςΕταιρείαςΈρευνας και Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείαςκαθώς και οι ειδικοί τηςΕλληνικής Εταιρείας Έρευνας – Μελέτης & Εκπαίδευσης στις Λοιμώξεις, «από τη στιγμή που ο βήχας και ο πονόλαιμος δεν οφείλονται σε κάποια βακτηριακή λοίμωξη, θα κάνουν το κύκλο τους και θα υποχωρήσουν, χωρίς να χρειαστεί να καταφύγετε σε αντιβίωση». Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων αρκεί είτε μια απλή αντισηψία της στοματοφαρυγγικής κοιλότητας με κάποια από τα γνωστά προϊόντασε μορφή παστίλιας π.χ. Strepsils, που περιέχουν αντιμικροβιακά / αντισηπτικά συστατικά ή αν υπάρχει φλεγμονή ένα αντιφλεγμονώδες πάλι σε παστίλια πχ STREPFEN, που καταπραΰνουν τον λαιμό.
Τα προιόντα σαν το Strepsils καταπολεμούν ένα ευρύ φάσμα ιών ( όπως το ιό της γρίπης Α, τον RSV,τον SARS-CoV5) και βακτηρίων και δεν περιέχουν αντιβιοτικό.
Αντίθετα τα σκευάσματα για το λαιμό που περιέχουν αντιβιοτικά ( πχ. bacitracin, tyrothricin)είναι αναποτελεσματικά για νααντιμετωπίσουντον πόνοκαι τη φλεγμονήτουπονόλαιμου γιατί τα συμπτώματα αυτά είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφίαιογενούς αιτιολογίας. Επιπλέον,ευνοούντην ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων με πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Για το λόγο αυτό οι Γαλλικές Υγειονομικές Υπηρεσίεςστο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος για την ορθή χρήση των αντιβιοτικών, διέταξαν την απόσυρση από την αγορά όλων των σκευασμάτων που περιέχουν αντιβιοτικά και προορίζονται για την αντιμετώπιση του πονόλαιμου.
Τα βασικά μηνύματα της Ευρωπαϊκής Ημέρας κατά των Αντιβιοτικών είναι:
1. Το αντιβιοτικό μπορεί να συνταγογραφείται μόνο από τονγιατρό που σας εξέτασε
Πολλές ιώσεις του χειμώνα μπορούν να προκαλούντα ίδια συμπτώματα, αλλά μπορεί να μην απαιτούν την ίδια μεταχείριση. Εάν σας είχεσυνταγογραφηθεί με άριστα αποτελέσματα,ένα αντιβιοτικό για μια προηγούμενη ίωση, είναι λογικό να θέλετε να χρησιμοποιήσετε το ίδιο αντιβιοτικό, εάν έχετε παρόμοια συμπτώματα. Ωστόσο, μόνο ο γιατρός που σας εξέτασε μπορεί να διαγνώσει εάν και σ’ αυτή την περίπτωση, χρειάζεται αντιβίωση ή όχι και ποιά.
Ποτέ μην κάνετε λήψη αντιβιοτικών χωρίς ιατρική συμβουλή ή συνταγή
Ποτέ μην αποθηκεύετε τα αντιβιοτικά για μεταγενέστερη χρήση
Ποτέ μηνχρησιμοποιείτε αντιβιοτικά που έχουν απομείνει από προηγούμενες θεραπείες
Ποτέ μην μοιράζεστε αντιβιοτικά, που έχουν απομείνει, με άλλους ανθρώπους.
2. Τα αντιβιοτικά δεν είναι παυσίπονα και δεν μπορούννα θεραπεύσουνκάθε ασθένεια
Τα αντιβιοτικάδεν λειτουργούν σαν παυσίπονα και δεν μπορούννα ανακουφίσουν από πονοκεφάλους, πόνους ή πυρετό.
Τα αντιβιοτικάείναι αποτελεσματικά μόνο κατά των βακτηριακών λοιμώξεων και δεν μπορούννα σας βοηθήσουννα αναρρώσετεαπό λοιμώξεις που προκαλούνται από ιούς, όπως το κοινό κρυολόγημα ή την γρίπη. Έως και το 80% των λοιμώξεων,που επηρεάζουν τη μύτη, τα αυτιά, το λαιμό και τους πνεύμονες είναι ιικής προέλευσης, και για τον λόγο αυτό , η λήψη αντιβιοτικών δεν θα σας κάνει να νιώσετε καλύτερα.
3. Η λήψη αντιβιοτικών για λάθος λόγους, όπως κατάτου κρυολογήματος, της γρίπης και των ιώσεωνδεν θα σας βοηθήσει να αναρρώσετεπιο γρήγορα, και μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες
Η λήψη αντιβιοτικώνγια ένα κρυολόγημα , γρίπηή ίωση δεν έχει κανένα όφελος για εσάς: τα αντιβιοτικά απλά δεν λειτουργούν κατά των ιογενών λοιμώξεων Επιπλέον, τα αντιβιοτικά μπορεί να προκαλέσουν αρκετέςδυσάρεστες παρενέργειες, όπως διάρροια, ναυτία ή δερματικά εξανθήματα. Εάν τα συμπτώματα επιμένουν ή αν έχετε οποιαδήποτε ανησυχία, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τογιατρό σας.Επιπλέον, συμβουλευτείτε τον γιατρό έγκαιρα:
αν είστε άνω των 65 ετών
αν έχετε άσθμα ή διαβήτη
εάν έχετε πνευμονοπάθεια (π.χ. χρόνια βρογχίτιδα, εμφύσημα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια)
αν έχετε καρδιακά προβλήματα (π.χ. προηγούμενη καρδιακή προσβολή, στηθάγχη, η χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια)
αν έχετε ένα ιατρικό πρόβλημα, όπου το ανοσοποιητικό σας σύστημα καταστέλλεται ή
εάν παίρνετε φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. στεροειδή, χημειοθεραπεία για τον καρκίνο, ήφάρμακα που χρησιμοποιούνται για να καταστείλουντις λειτουργίες του θυρεοειδούς αδένα)
4. Πάρτε το χρόνο σας για να αναρρώσετε.
Το να ανταποκριθείτε αποτελεσματικά στις καθημερινές σας υποχρεώσεις ενώ είστε άρρωστος μπορεί να είναι μια πηγή άγχους, ειδικά αν αντιμετωπίζετε ορισμένα συμπτώματα για πρώτη φορά. Το να βρείτε την κατάλληλη στιγμή για να επισκεφθείτε το γιατρό μπορεί να είναι δύσκολο, δαπανηρό και χρονοβόρο. Γνωρίζοντας πώς να διαχειριστείτε τα συμπτώματά σας μπορεί να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε καλύτερα την ασθένειά σας. Μάθετε πώς μπορείτε να φροντίσετε τον εαυτό σας χωρίς αντιβιοτικά.
Για τις περισσότερες ιώσεις , η κατάσταση σας θα βελτιωθεί μετά από δύο εβδομάδες.
| Ενδεικτική διάρκεια συμπτωμάτων για τις κοινές ιώσεις σε ενήλικες | |
| Λοίμωξη του ωτός | Έως 4 ημέρες |
| Πονόλαιμος | έως 1 εβδομάδα |
| Κοινό κρυολόγημα | έως 1 ½ εβδομάδες |
| Γρίπη | έως 2 εβδομάδες |
| Ρινική καταρροή ή συμφόρηση της μύτης | έως 1 ½ εβδομάδες |
| Βήχας (που κρατάει μετά από λοίμωξη-μεταλοιμώδης βήχας) | έως και 3 εβδομάδες |
5. Συμβουλευτείτε τον φαρμακοποιό σας: Φάρμακα ή σκευάσματα που δεν είναι αντιβιοτικά ή δεν περιέχουν αντιβιοτικά,μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων σας
Ο φαρμακοποιός σας μπορεί να σαςσυστήσει Μη-Συνταγογραφούμενα Φάρμακα για να ανακουφίσει τα συμπτώματα σας.
Επίσης θα πρέπει να συμβουλεύεστε πάντοτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, αν παίρνετε φάρμακα για κάποια άλλη ασθένεια.
Τα αναλγητικάαντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τον πόνο και πυρετό
Τα προϊόντασε μορφή παστίλιας π.χ. Strepsils, που περιέχουν αντιμικροβιακά / αντισηπτικά συστατικά ή αν υπάρχει φλεγμονή ένα αντιφλεγμονώδες πάλι σε παστίλια πχ STREPFEN θα σας βοηθήσουν να καταπίνετε πιο εύκολα.
Τα βλεννολυτικά διαλύουν αποτελεσματικάτιςβλένες/ εκκρίσεις των αεραγωγών σας.
Τα ρινικά σπρέι και τα αποσυμφορητικά θα σας βοηθήσουννα αναπνέετε πιο άνετα.
Πίνοντας άφθονα υγρά και κάνοντας χρήση αναρρωτικήςάδειας , θα βελτιώσετε σημαντικά τον χρόνο ανάρρωσηςσας.
Βιβλιογραφία
[1] Bell BG, Schellevis F, Stobberingh E, Goossens H, Pringle M. A systematic review and meta-analysis of the effects of antibiotic consumption on antibiotic resistance. BMC Infect Dis 2014;14:13. [open access link]
[2] Chung A, Perera R, Brueggemann AB, Elamin AE, Harnden A, Mayon-White R, et al. Effect of antibiotic prescribing on antibiotic resistance in individual children in primary care: prospective cohort study. BMJ 335(7617):429. [open access link]
[3] Donnan PT, Wei L, Steinke DT, et al. Presence of bacteriuria caused by trimethoprim resistant bacteria in patients prescribed antibiotics: multilevel model with practice and individual patient data. BMJ 2004;328(7451):1297-301. [open access link]
[4] London N, Nijsten R, Mertens P, van den Bogaard A, Stobberingh E. Effect of antibiotic therapy on the antibiotic resistance of faecalEscherichia coliin patients attending general practitioners. J Antimicrob Chemother 1994;34(2):239-46. [link]
[5] Malhotra-Kumar S, Lammens C, Coenen S, Van Herck K, Goossens H. Effect of azithromycin and clarithromycin therapy on pharyngeal carriage of macrolide-resistant streptococci in healthy volunteers: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. Lancet 2007;369(9560):482-90. [open access link]
[6] Nasrin D, Collignon PJ, Roberts L, Wilson EJ, Pilotto LS, Douglas RM. Effect of β lactam antibiotic use in children on pneumococcal resistance to penicillin: prospective cohort study. BMJ 2002; 324(7328):28-30. [open access link].
[7] Daneman N, McGeer A, Green K, Low DE; for the Toronto Invasive Bacterial Diseases Network. Macrolide resistance in bacteremic pneumococcal disease: implications for patient management. Clin Infect Dis 2006;43(4):432-8. [open access link]
[8] Grigoryan L, Burgerhof JG, Haaijer-Ruskamp FM, et al. Is self-medication with antibiotics in Europe driven by prescribed use? J Antimicrob Chemother 2007;59(1):152-6. [open access link]
[9] Arroll B, Kenealy T. Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis. Cochrane Database Systematic Reviews 2013 Jun 4;6:CD000247. [open access link]
[10] Arroll B, Kenealy T, Falloon K. Are antibiotics indicated as an initial treatment for patients with acute upper respiratory tract infections? A review. NZ Med J 2008;121(1284):64-70. [link]
[11] Heikkinen T, Järvinen A. The common cold. Lancet 2003;361(9351):51-9. [open access link]
[12] Mäkelä MJ, Puhakka T, Ruuskanen O, et al. Viruses and bacteria in the etiology of the common cold. J Clin Microbiol 1998;36(2):539-42. [open access link]
[13] Keeney KM, Yurist-Doutch S, Arrieta MC, Finlay BB. Effects of antibiotics on human microbiota and subsequent disease. Annu Rev Microbiol 2014 Jun 2. [Epub ahead of print]
[14] Shehab N, Patel PR, Srinivasan A, Budnitz DS. Emergency department visits for antibiotic-associated adverse events. Clin Infect Dis 2008;47(6):735-43. [open access link]
[15] Smith SM, Fahey T, Smucny J, Becker LA. Antibiotics for acute bronchitis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, Issue 3. Art. No.: CD000245. [link]
[16] Coker TR, Chan LS, Newberry SJ, et al. Diagnosis, microbial epidemiology, and antibiotic treatment of acute otitis media in children: a systematic review. JAMA 2010;304(19):2161-9. [open access link]
[17] Spinks A, Glasziou P, Del Mar CB. Antibiotics for sore throat. Cochrane Database Systematic Reviews 2013 Nov 5;11:CD000023. [link]
[18] Young J, De Sutter A, Merenstein D, et al. Antibiotics for adults with clinically diagnosed acute rhinosinusitis: a meta-analysis of individual patient data. Lancet 2008;371(9616):908-14. [open access link]
[19] Van Vugt SF, Butler CC, Hood K, et al. Predicting benign course and prolonged illness in lower respiratory tract infections: a 13 European country study. Fam Pract 2012;29(2):131-8. [open access link]