Σήμερα όπου οι ειδήσεις των οκτώ λειτουργούν ως πλασιέ αγχολυτικών και αντικαταθλιπτικών χαπιών, όπου το επίπεδο του διαλόγου στο ελληνικό Κοινοβούλιο εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ΕΣΡ, σήμερα που «ψηνόμαστε» στην έρημο της διαδικτυακής κοινοτοπίας και του Μεσαίωνα του facebook που εκδηλώνεται με ύβρεις και απολυτότητες, αρκεί να ρίξουμε μια ματιά σε ανθρώπους της διπλανής πόρτας για να καταλάβουμε ότι παντού υπάρχουν νησίδες ανθρωπιάς.
Στον καπιταλιστικό κόσμο το κριτήριο επιβράβευσης κάθε πράξης, δυστυχώς, δεν είναι ο ορθός λόγος, όπως πιστεύεται. Οι ξεχωριστές ανθρώπινες πράξεις, σύμφωνα με την κλασική κοινωνιολογία και τον κλασικό φιλελευθερισμό, αποτελούν τα κύτταρα των κοινωνιών. Αυτές, όμως, στο καπιταλιστικό πλαίσιο, αξιολογούνται όχι με βάση τις ορθολογικές επιλογές, αλλά με γνώμονα τα κριτήρια του «υπολογισμού». Αυτός είναι η συστατική αρχή των κοινωνιών, όπου το αφηρημένο ιδιωτικό υπερτερεί του κοινωνικοποιημένου ατόμου.
Ο υπολογισμός είναι η υπέρτατη αρχή αυτού που ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν ονομάζει σύγχρονη κοινωνία των καταναλωτών (ρευστή νεωτερικότητα). Μια κοινωνία η οποία χαρακτηρίζεται όχι από την αναβάθμιση του ανθρώπου, αλλά από τη μετατροπή των «υπεράριθμων» και «περιττών ανθρώπων» σε απορρίμματα. Στον κόσμο της ρευστής νεωτερικότητας τίποτα δεν είναι μόνιμο, σταθερό και συνεχές. Οι ανθρώπινες σχέσεις όχι μόνο δεν εξαιρούνται από αυτόν τον κανόνα, αλλά αποτελούν και το κατεξοχήν πεδίο επιβεβαίωσής του. Σε αυτόν τον κόσμο κυρίαρχες δεν είναι οι σταθερές σχέσεις, αλλά οι δεσμοί που στηρίζονται στα «εναλλακτικά» μέσα «κοινωνικής δικτύωσης». Αυτά τα μέσα εκτοπίζουν τον «άνθρωπο χωρίς ιδιότητες» (του Ρόμπερτ Μούζιλ) και στη θέση του τοποθετούν τον άνθρωπο χωρίς πραγματικούς δεσμούς. Κινούμαι στο Διαδίκτυο, άρα υπάρχω. Δεν κινούμαι, δεν υπάρχω.
Κανένα όμως σύστημα, όσο και να φαίνεται στεγανό, δεν υπάρχει χωρίς ρωγμές, χωρίς διαρροές, χωρίς νησίδες διαφορετικότητας. Και αν στην κοινωνία των καταναλωτών ο υπολογισμός είναι η ήπειρός της, η αγάπη και η προστασία των ανήμπορων ζώων είναι η νησίδα της. Βοηθούμε τους συνανθρώπους μας για λόγους αυτοπροβολής, αυτεπιβεβαίωσης, λαϊκισμού, αναμένοντας μια μελλοντική επιβράβευση ή υλική ανταπόδοση. Εκείνη η πράξη που στο πλαίσιο της κοινωνίας των (αποτυχημένων;) καταναλωτών ξεφεύγει από το κριτήριο του όποιου υπολογισμού είναι η φροντίδα, η αγάπη και η προστασία των ανυπεράσπιστων ζώων, που ζουν δίπλα μας. Η μόνη γνήσια αλτρουιστική πράξη είναι αυτή που δεν έχει υλική ανταπόδοση.
Θα αναφέρω τρία απλά παραδείγματα από την καθημερινότητα.
1. Πριν από μερικές ημέρες συγγενικό μου πρόσωπο είδε στην αποβάθρα ενός σταθμού έναν κύριο που μέσα σε ένα κλουβί είχε βάλει έναν γατούλη, ο οποίος δεν κινούνταν καθόλου. Οταν τον ρώτησε τι έχει, αυτός απάντησε ότι τον βρήκε στον δρόμο και τον μάζεψε γιατί είχε εγκεφαλική παράλυση. Τώρα τον πήγαινε για βελονοθεραπεία, σε σημείο πολύ μακριά από τον τόπο κατοικίας του. Ο γατούλης είχε περιορισμένες ελπίδες για να ζήσει, αλλά ο άνθρωπος επέμενε ότι «και αυτό θέλει να ζήσει». Ενας άνθρωπος μέσα στην κρίση, που εμφανώς δεν το «φυσούσε το χρήμα», έμπαινε σε έξοδα για να βοηθήσει έναν ανυπεράσπιστο γάτο.
2. Πριν από λίγες ημέρες είδα έναν άστεγο που μόλις πήρε κάποια χρήματα σηκώθηκε από το στρώμα και έτρεξε να αγοράσει ένα κουλούρι. Επιστρέφοντας τον είδα να έχει ξαπλώσει πάλι στο στρώμα του και να ταΐζει με τα ψίχουλα του κουλουριού τα περιστέρια.
3. Στην περιοχή όπου μένω παρατηρώ ανθρώπους της Φιλοζωικής, αλλά και μεμονωμένους συμπολίτες μας, να καταβάλλουν τεράστιες οικονομικές προσπάθειες, αλλά και να διαθέτουν τον ελεύθερο χρόνο τους για την προστασία των αδέσποτων, τα οποία λόγω της κρίσης έχουν αυξηθεί υπέρμετρα.
Η αγάπη προς τα ζώα δεν είναι μόνο μια ανιδιοτελής και χωρίς υπολογισμούς πράξη, αλλά - όπως θα έλεγαν ο Τζον Χόλογουεϊ («Ρωγμές στον καπιταλισμό», στα ελληνικά από τις εκδ. Σαββάλας) και ο Πιοτρ Κροπότκιν («Αλληλοβοήθεια», στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη) - μια επαναστατική πράξη. Γιατί ακριβώς αυτή η πράξη ακυρώνει ένα από τα θεμελιώδη ψεύδη του καπιταλισμού: την αρχή του υπολογισμού. Είναι μια αναρχική πράξη αγάπης σε μια κοινωνία υπολογισμών και εικονικής πραγματικότητας.
ΥΓ: Είχα γράψει ήδη αυτό το κείμενο, όταν η καθημερινότητα μου υπενθύμισε πως, εκτός από υπέροχους ανθρώπους και ανυπεράσπιστα ζώα, υπάρχουν και τα «ανθρωπόμορφα ζώα». Σε μια γωνιά ενός πολυσύχναστου αθηναϊκού δρόμου κειτόταν με σπασμένο το κεφάλι ένας πανέμορφος γάτος, προφανώς από πέτρα που του είχε πετάξει ένα ανθρωπόμορφο ζώο.  
Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος και συγγραφέας
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από