Το σύμβολο της πόλης του Χαϊδαρίου παρουσιάζει ένα κτίριο μέσα από το οποίο ξεπροβάλλει συμβολικά μια παπαρούνα. Είναι εμπνευσμένο από το ομώνυμο στρατόπεδο και απεικονίζει το Μπλοκ 15, έναν από τους σημαντικότερους τόπους θυσίας και μαρτυρίων της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας, που κινδυνεύει να σβηστεί από τη μνήμη μας.
Το στρατόπεδο Χαϊδαρίου χτίστηκε επί δικτατορίας Μεταξά το 1937 και χρησίμευσε ως στρατώνας, χωρίς όμως να ολοκληρωθούν οι εργασίες κατασκευής. Βρίσκεται στους πρόποδες του Ποικίλου όρους, βόρεια της Λεωφόρου Αθηνών – Κορίνθου. Λειτούργησε υπό τις διαταγές των Ιταλών για λίγες μόνο ημέρες και στις 10 Σεπτεμβρίου 1943 πέρασε στα χέρια των Γερμανών και συγκεκριμένα της SD (Sicherheitsdienst), της Υπηρεσίας ασφαλείας των Ναζί.
Στις αρχές λειτουργούσε ως παράρτημα των Φυλακών Αβέρωφ της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ή ως προορισμός όσων είχαν συλληφθεί στα διάφορα μπλόκα των κατακτητών και των συνεργατών τους. Γρήγορα εξελίχθηκε σε κέντρο διαλογής και μεταγωγών των κρατουμένων, οι οποίοι είχαν κυρίως τρεις προοπτικές.
Οι πιο τυχεροί επιστρατεύτηκαν «απλώς» για αγγαρεία στο Λεκανοπέδιο ή εντός Ελλάδος, οι άτυχοι είτε εκτελέστηκαν για «αντίποινα» ύστερα από αντιστασιακές ενέργειες (όπως οι 200 της Πρωτομαγιάς του 1944) είτε στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στα γερμανικά και πολωνικά εδάφη.
Συλλογικά τη χειρότερη μοίρα είχαν οι (πιθανώς 4.468) Εβραίοι, κυρίως από το Λεκανοπέδιο και τα Δωδεκάνησα, που βιαίως μεταφέρθηκαν από το Χαϊδάρι στο Αουσβιτς.
Συνειδητά οι Γερμανοί παρέπεμπαν, με απειλητικές διακηρύξεις, στην ύπαρξη του στρατοπέδου, προσπαθώντας να εκμεταλλευθούν την ειδεχθή φήμη του προς εκφοβισμό των Αθηναίων. Και πράγματι, οι εκτελέσεις ομήρων, τα βασανιστήρια, τα λευκά κελιά της απομόνωσης στο περιβόητο Μπλοκ 15, όλα ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του στρατοπέδου μέχρι τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Εντούτοις, με τη λήξη της Κατοχής και την Απελευθέρωση δεν επέρχεται το κλείσιμο του στρατοπέδου. Από επιστολές κρατουμένων πληροφορούμαστε πως το μετά τη Βάρκιζα κράτος αξιοποίησε, ήδη από το 1946, το στρατόπεδο ως κολαστήριο των αντιφρονούντων, με στόχο κυρίως την απόσπαση «δηλώσεων μετανοίας», ενώ αργότερα το στρατόπεδο λειτούργησε πάλι ως στρατώνας και το Μπλοκ 15 ως πειθαρχείο.
Σήμερα, η είσοδος στο στρατόπεδο επιτρέπεται μόνο για επίσκεψη στο Μπλοκ 15, που είναι το μοναδικό κτίριο του στρατοπέδου που υπάγεται, ύστερα από ενέργειες της Μελίνας Μερκούρη, στο υπουργείο Πολιτισμού.
Η επίσκεψη στους λοιπούς χώρους του άλλοτε κολαστηρίου απαγορεύεται για λόγους στρατιωτικού απορρήτου. Σύμφωνα με τα πρακτικά συνεδριάσεως του Δημοτικού Συμβουλίου Χαϊδαρίου, ήδη από το 1995 υπήρξε συζήτηση για την απομάκρυνση του τωρινού στρατοπέδου και τη μετατροπή του σε χώρο ιστορικής μνήμης.
Δέκα χρόνια αργότερα, με την 293Α/2005 απόφαση, το Δημοτικό Συμβούλιο Χαϊδαρίου κήρυξε παμψηφεί την όλη έκταση ιστορικό τόπο. Πολλές από τις προτάσεις του Δ.Σ. περί οικοδόμησης αρχείου, τεχνολογικού κέντρου και μουσείου Εθνικής Αντίστασης φαντάζουν υπεραισιόδοξες και ουτοπικές, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη τη σημερινή κατάσταση που δεν είναι καθόλου καλή.

τοποσ θυσιασ . Η καθιέρωση του Μπλοκ 15 ως συμβόλου της πόλης του Χαϊδαρίου (ύστερα από αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που προκηρύχθηκε το 1986) αποτελεί το ένα άκρο ενός παράδοξου διπόλου. Στο άλλο άκρο βρίσκεται η μακροχρόνια παραμέλησή του και η χρήση του στρατοπέδου από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας (Στρατόπεδο Καραϊσκάκη Α’).
Η αναμνηστική πλάκα που αναρτήθηκε, αναγράφει: «Μπλοκ 15, 1943-44. Τόπος θυσίας και μαρτυρίων των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Ορμητήριο και χαράκωμα του αγώνα για τη λευτεριά του λαού μας». Αποσιωπάται το γεγονός ότι εκτός από τους αντιστασιακούς αγωνιστές μαρτύρησαν και χιλιάδες Εβραίοι.
Μέχρι το 1982, χρονιά επίσημης αναγνώρισης της Εθνικής Αντίστασης απ’ την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, δεν επιτρεπόταν σε κανέναν η είσοδος στο στρατόπεδο. Το 1982 επιτράπηκαν οι εκδηλώσεις μέσα στο στρατόπεδο και συγκεκριμένα στον χώρο του Μπλοκ 15, το οποίο – στις 27/4/1984 – με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου αναγνωρίστηκε ως μνημείο της Εθνικής Αντίστασης.