«Κρατάω την κάμερα στο ύψος των ανθρώπων και στα μάτια τους: ίσια στο βάθος της ψυχής τους». Αυτός είναι ο Παντελής Βούλγαρης και ο κινηματογράφος του, από τον οποίο «ΤΑ ΝΕΑ» θα προσφέρουν στους αναγνώστες τους τρία από τα πιο αγαπημένα του έργα, αρχής γενομένης από τη μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία «Τα πέτρινα χρόνια» (1985), αύριο. Θα ακολουθήσουν τα επόμενα δύο Σάββατα ο «Ελευθέριος Βενιζέλος, 1910-1927» (του 1980) και το «Ηappy day» (1976).
«Στα γυρίσματα για τα “Πέτρινα χρόνια”», θυμόταν χτες το απόγευμα ο Παντελής Βούλγαρης, «δύο σκηνές έγιναν δίχως πραγματικά τη συμμετοχή μου. Πρώτα, η σκηνή με τον Θάνο Γραμμένο που, όταν βγαίνει από τη φυλακή, τηλεφωνεί από τη ρεσεψιόν ξενοδοχείου στον αδελφό του».
Για την ταινία η οποία βασίστηκε στην αληθινή ιστορία φυλακίσεων και άσβεστου έρωτα ενός ζευγαριού που άκουσε ο ίδιος πρώτα από την Ιωάννα Καρυστιάνη κι έπειτα από τα στόματα των ίδιων, λέει: «Είχα κλείσει όλους τους ηθοποιούς και μου έλειπε μόνον ο συγκεκριμένος. Επειδή ο Θάνος Γραμμένος είχε πρωταγωνιστήσει στις “Μέρες του ΄36” του Αγγελόπουλου δίσταζα να του προτείνω να έρθει για δυο μικρά γυρίσματα. Τελικά τον πήρα τηλέφωνο, ήρθε στο γραφείο και διάβασε τον ρόλο. Όταν πήγαμε για τα γυρίσματα σε ένα κλειστό, ερημωμένο ψυχιατρείο στα Μελίσσια, όπου στήσαμε το σκηνικό της ρεσεψιόν, είχε χιονίσει κι είχε πολύ κρύο. Είχαμε μόνον ένα δωματιάκι με μια σόμπα που ήταν οι ηθοποιοί. Πριν ξεκινήσουμε, εξήγησα στον Θάνο πως η κάμερα θα τον πλησιάσει από μακριά πάνω στις ράγες και τον ρώτησα αν θέλει να κάνουμε μια πρόβα. Με πήρε παράμερα και μου είπε: “Επειδή αυτή τη σκηνή την έχω ζήσει στην πραγματικότητα θα συγκινηθώ πολύ και στην πρόβα, και φοβάμαι μη χαλάσει. Ας το κάνουμε μια κι έξω, κι αν δεν σ΄ αρέσει δεν το κρατάμε”. Έτσι κι έγινε. Κι αυτή ήταν η μοναδική λήψη. Όταν πήγαμε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, μας έλεγαν οι κριτικοί και φίλοι “τι ωραία που δουλέψατε με το Θάνο Γραμμένο” και τους έλεγα “αυτό το έκανε μόνος του”». Μια δεύτερη σκηνή «που γυρίστηκε μόνη της», λέει στα «ΝΕΑ» ο Παντελής Βούλγαρης, είναι εκείνη που η Θέμις Μπαζάκα (Ελένη) αντικρύζει στο πλοίο τον Δημήτρη Καταλειφό (Μπάμπη) που τον μεταφέρουν στις φυλακές της Αίγινας. «Είχα 40 πυρετό και ήμουν κουκουλωμένος με δυο τρεις κουβέρτες στο γύρισμα. Όλη τη σκηνή τη γύρισαν ουσιαστικά μόνοι τους, καθώς είχαν μπει στο κλίμα της ταινίας, πάνω σε ένα παλιό μικρό πλοίο, το “Ευτυχία”, που έκανε το δρομολόγιο».
Τα εσωτερικά των φυλακών γυρίστηκαν στο Δαφνί. «Όταν ξεκινήσαμε, αντίκρυσα τέσσερις πέντε ηλικιωμένες γυναίκες» λέει ο σκηνοθέτης, «που δεν ήταν κομπάρσες. Τις χρησιμοποίησα και όταν τελειώσαμε, μου είπαν οι βοηθοί μου πως η μία ήταν η γυναίκα του Νίκου Πλουμπίδη και είχαν έρθει για να βοηθήσουν». Ύστερα από τρεις δεκαετίες, τι έχουν να πουν στον σημερινό θεατή τα «Πέτρινα χρόνια» και οι άλλες δύο ταινίες;
«Φέρουν ένα ήθος που έχει χαθεί στις μέρες μας.
Μιλούν για την αγωνία ανθρώπων να μη χάσουν την αξιοπρέπειά τους, να σταθούν στο ύψος των κοινωνικών περιστάσεων της εποχής τους» απαντάει με τη γνωστή γλυκύτητά του ο Παντελής Βούλγαρης, που στη χθεσινή παρουσίαση της κινηματογραφικής προσφοράς των «ΝΕΩΝ» είχε δίπλα του τους πρωταγωνιστές Θέμιδα Μπαζάκα, Δημήτρη Καταλειφό, αλλά και τους Κωνσταντίνο Τζούμα, Ειρήνη Ιγγλέση.
ΙΝFΟ
«Τα πέτρινα χρόνια» του Παντελή Βούλγαρη σε DVD και η τριπλή κασετίνα μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ – Σαββατοκύριακο», προαιρετικά με 2 ευρώ.
Αποθέωση του ανθρώπου
«Ο Παντελής Βούλγαρης μού θυμίζει τον Βιτόριο Ντε Σίκα, τον Έτορε Σκόλα και τον ιταλικό νεορεαλισμό που λάτρευε και αποθέωνε τον άνθρωπο», παρατηρούσε στη χτεσινή παρουσίαση των τριών ταινιών ο μετρ της φωτογραφίας Πλάτων Ριβέλλης. Στην παρουσίαση μίλησαν ο διευθυντής των «ΝΕΩΝ» Χρήστος Μεμής και ο δημοσιογράφος- κριτικός Δημήτρης Δανίκας.
«Όλες οι ταινίες μου ήρθαν και με βρήκαν», πήρε τον λόγο ο σκηνοθέτης. «Το “Ηappy day” (σ.σ.: στην οποία σκιαγραφεί τον παραλογισμό της εξορίας στην Μακρόνησο με τα ψυχικά και σωματικά βασανιστήρια, 50 χρόνια πριν από το Γκουαντάναμο) με βρήκε στην προσπάθειά μου να καταλάβω τι οδήγησε τους νικητές του Εμφυλίου να φερθούν τόσο απάνθρωπα στους εξόριστους. Και ο “Ελευθέριος Βενιζέλος” από την είδηση που διάβασα στα “ΝΕΑ” της εποχής ότι ετοιμάζομαι να γυρίσω ταινία για τον Βενιζέλο με πρωταγωνιστή τον Τάκη Χορν»!