Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται την Πέμπτη από την εκτόξευση της αποστολής Απόλλων 11 από το Διαστημικό Κέντρο Κέννεντυ. Τα παιδιά που παρακολουθούσαν ύστερα από πέντε ημέρες στην τηλεόραση, τα πρώτα βήματα του Νιλ Άρμστρονγκ στη Σελήνη το θεωρούσαν βέβαιο: μέχρι να μεγαλώσουν, ένα ταξίδι στο φεγγάρι θα ήταν εξίσου συνηθισμένο με ένα αεροπορικό ταξίδι στην άλλη άκρη της Γης. Δεν είναι λοιπόν παράξενο που εκφράζουν σήμερα βαθιά απογοήτευση.
Ήταν 16 Ιουλίου 1969. Το σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα είχε καταγάγει μία σειρά θριάμβων: ο πρώτος δορυφόρος (1957), το πρώτο ζώο στο Διάστημα (1957), η πρώτη μη επανδρωμένη πτήση στη Σελήνη (1959), ο πρώτος άνθρωπος στο Διάστημα (1961), η πρώτη γυναίκα στο Διάστημα (1963). Ο πρόεδρος Κέννεντυ δεν υπάρχει πια, δολοφονήθηκε το 1963. Ωστόσο δύο χρόνια νωρίτερα, λίγο μετά την καταστροφική εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, στην Κούβα, είχε δεσμευθεί δημοσίως πως έως τα τέλη της δεκαετίας θα πατούσε στη Σελήνη ο πρώτος άνθρωπος- και θα ήταν Αμερικανός. Η Αμερική τού το οφείλει- να ανακτήσει το χαμένο έδαφος στην κούρσα του Διαστήματος, να αποδείξει, μεσούντος του Ψυχρού Πολέμου, πως το δικό της καπιταλιστικό σύστημα είναι ανώτερο του αντίπαλου, κομμουνιστικού.
«Ο Αετός προσγειώθηκε». Η αποστολή Απόλλων 11 εκτοξεύεται με έναν πύραυλο (Κρόνος 5), τον ισχυρότερο που είχε κατασκευαστεί ποτέ, και τριμελές πλήρωμα αποτελούμενο από τους Νιλ Άρμστρονγκ, Μπαζ Όλντριν και Μάικ Κόλινς. Τρεις ημέρες αργότερα θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Άρμστρονγκ και Όλντριν θα μπουν στη σεληνάκατο Αετός, θα αποχωριστούν από το όχημα διακυβέρνησης Κολούμπια και στις 10.17 μ.μ. (ώραΕλλάδας) της 20ής Ιουλίου ο Άρμστρονγκ θα διαβιβάσει στο Χιούστον το μήνυμα: «Ο Αετός προσγειώθηκε». Θα περάσουν περίπου έξι ώρες μέχρι να ξεστομίσει αυτό που έμελλε να γίνει μία από τις διασημότερες φράσεις στην Ιστορία: «Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα». Άρμστρονγκ και Όλντιν θα παραμείνουν στο έδαφος της Σελήνης για περίπου δυόμισι ώρες, θα στήσουν ιστό με την αμερικανική σημαία, θα πάρουν δείγματα εδάφους, βράχων και σκόνης, θα τοποθετήσουν εξοπλισμό για επιστημονικά πειράματα και κατόπιν θα ξεκινήσουν να συναντήσουν σε τροχιά το Κολούμπια, αφήνοντας πίσω μια αναμνηστική πλάκα με την επιγραφή «Εδώ Άνθρωποι Από Τον Πλανήτη Γη Πάτησαν Πρώτη Φορά στη Σελήνη, Ιούλιος 1969 μ.Χ. Ήρθαμε εν Ειρήνη Για Όλη την Ανθρωπότητα». Στο ράφι. Οι αστροναύτες της αποστολής Απόλλων 11 προσθαλασσώθηκαν στον Ειρηνικό Ωκεανό στις 24 Ιουλίου, τοποθετήθηκαν για τρεις εβδομάδες σε καραντίνα και κατόπιν τιμήθηκαν όσο λίγοι. Οι ΗΠΑ τα είχαν καταφέρει. Είχαν φέρει εις πέρας την πιο τολμηρή αποστολή εξερεύνησης που είχε αποτολμήσει ποτέ ο άνθρωπος. Όπως σημειώνει εν τούτοις ο Ρόμπιν Μάκι στον «Οbserver», το «γιγάντιο άλμα» που προαναγγέλθηκε δεν έγινε ποτέ. Η επιτυχία της αποστολής Απόλλων 11 έβαλε τέλος στην κούρσα του Διαστήματος. Λίγο καιρό μετά την προσσελήνωση των Αμερικανών, οι Ρώσοι θα έβαζαν ουσιαστικά τέλος στο δικό τους σεληνιακό πρόγραμμα. Οι Αμερικανοί θα πραγματοποιούσαν ακόμα πέντε αποστολές, αλλά το 1972 το Πρόγραμμα Απόλλων θα έμπαινε στο ράφι, οι αποστολές Απόλλων 18, 19 και 20 θα ακυρώνονταν.
Οι πρωταγωνιστές
Γεννήθηκε το 1930 στη Γουαπακονέτα του Οχάιο και ήταν πιλότος του Ναυτικού στη διάρκεια του Πολέμου της Κορέας προτού γίνει αστροναύτης. «Από όλους τους αστροναύτες», θα έγραφε γι΄ αυτόν ο Νόρμαν Μέιλερ, «έμοιαζε αυτός που πλησίαζε περισσότερο την αγιότητα και εντούτοις υπήρχε στο πρόσωπό του κάτι τόσο σκληρό, τόσο επαρχιώτικο και τόσο φθαρμένο που θύμιζε την έκφραση ταμία που μετρά τις δεκάρες του». Εγκατέλειψε τη ΝΑSΑ το 1971 και ασχολήθηκε με διαλέξεις και επιχειρήσεις. Ζει σήμερα απομονωμένος στο Ίντιαν Χιλ του Οχάιο με τη δεύτερη σύζυγό του Κάρολ Ράιτ.
ΜΑΪΚΛ ΚΟΛΙΝΣ
Ο αθέατος ήρωας: παρέμεινε στο όχημα διακυβέρνησης Κολούμπια, σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, όσο οι άλλοι δύο έκαναν τον θρυλικό τους περίπατο. Εγκατέλειψε τη ΝΑSΑ πέντε μήνες μετά την επιστροφή του Αpollo 11 και διορίστηκε από τον Ρίτσαρντ Νίξον υφυπουργός Εξωτερικών. Το 1983 κυκλοφόρησε το αυτοβιογραφικό «Carrying the Fire» (Μεταφέροντας τη Φωτιά)- θεωρείται ακόμα και σήμερα το σπουδαιότερο ντοκουμέντο σχετικά με την κατάκτηση του Διαστήματος.
ΕΝΤΟΥΙΝ «ΜΠΑΖ» ΟΛΝΤΡΙΝ
Πολέμησε κι αυτός στον Πόλεμο της Κορέας ως πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας προτού γίνει αστροναύτης. Πάτησε στη Σελήνη μισή ώρα μετά τον Άρμστρονγκ. «Τι να κάνουμε;», θα έλεγε αργότερα. «Ο Νιλ είναι το χρυσό μετάλλιο, εγώ το αργυρό». Μετά την ιστορική πτήση, υπέφερε από σοβαρές κρίσεις κατάθλιψης και αλκοολισμού τις οποίες και περιέγραψε σε δύο αυτοβιογραφικά βιβλία. Παραμένει θερμός υποστηρικτής των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων.
Νέα κούρσα με ανταγωνιστές από Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία
Σαράντα χρόνια και δύο διαστημικές τραγωδίες αργότερα (Τσάλεντζερ και Κολούμπια, 1986 και 2003 αντίστοιχα, συνολικά 14 αστροναύτες νεκροί) η βεβαιότητα που ένιωθε ο δεκάχρονος Πολ Ρότζερς το 1969 παρακολουθώντας τα βήματα του Άρμστρονγκ- πως μεγαλώνοντας θα περνούσε τα Σαββατοκύριακά του στο φεγγάρι – έχει διαψευστεί. Βέβαια το παιδί που κρύβει ακόμα μέσα του παραμένει αισιόδοξο: «Μια νέα κούρσα του Διαστήματος παίρνει σιγά σιγά μορφή», γράφει στην «Ιndependent». «Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να επιστρέψουν στη Σελήνη, ενώ παράλληλα Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία προετοιμάζουν τις δικές τους επανδρωμένες αποστολές». Το 2003 ο Τζορτζ Μπους δεσμεύτηκε πως οι ΗΠΑ θα επιστρέψουν στη Σελήνη έως το 2020 και θα ταξιδέψουν στον Άρη έως το 2030. Θεωρητικά, νέα διαστημικά οχήματα θα αντικαταστήσουν τον γηραιό- και επικίνδυνο πια- στόλο της ΝΑSΑ, τα οποία θα είναι έτοιμα για εκτόξευση το 2016. Ωστόσο, επιπλέον χρήματα γι΄ αυτό το μακρόπνοο πρόγραμμα «Αστερισμός» δεν έχουν δοθεί. Και μεσούσης της οικονομικής κρίσης, με το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ στο 1,7 τρισ. δολάρια, ο Μπαράκ Ομπάμα έχει ζητήσει να αναθεωρηθούν κόστος και στόχοι. Πολλοί θεωρούν δεδομένο πως ο επόμενος άνθρωπος στη Σελήνη θα είναι Κινέζος. Πολύ λιγότεροι πιστεύουν πως θα ζήσουμε την πραγματική κατάκτηση του Διαστήματος στο ορατό μέλλον. Δεδομένου του τι έχει κάνει ο άνθρωπος στον μοναδικό πλανήτη που έχει «κατακτήσει», ίσως να είναι και καλύτερα έτσι.
Σε αριθμούς
109 ώρες και 23 λεπτά μεσολάβησαν ανάμεσα στην εκτόξευση και την περίφημη φράση του Άρμστρονγκ, «ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα» 700 εκατ. άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παρακολούθησαν ζωντανά από την τηλεόραση τα πρώτα βήματα στη Σελήνη μέσω κάμερας που υπήρχε στο εξωτερικό της σεληνακάτου «Αητός» 81 κιλά ζύγιζε η στολή του Άρμστρονγκ, χωρίς το σκάφανδρο. Ευτυχώς, στη Σελήνη ο άνθρωπος ζυγίζει το 1/6 του βάρους του 21,55 κιλά πέτρες έφερε μαζί του πίσω από τη Σελήνη το πλήρωμα του «Απόλλων 11» 4,5 εκατ. το γραμμάριο εκτιμήθηκε η αξία τους, δεδομένου του κόστους της αποστολής 12 αστροναύτες, σε συνολικά 6 αποστολές, πάτησαν στη Σελήνη μεταξύ 1969 και 1972. Και οι 12 ήταν Αμερικανοί
Τι δεν γνωρίζουμε
● ΚΑΤΑ ΤΗΝ τελική αντίστροφη μέτρηση για την εκτόξευση της αποστολής Απόλλων 11, ο Νιλ Άρμστρονγκ, ο Μπαζ Όλντριν και ο Μάικλ Κόλινς κάθησαν επί 30 λεπτά μέσα στην απόλυτη σιωπή.
● ΤΗΝ ΙΔΙΑ ώρα, οι VΙΡ της ΝΑSΑ κάθονταν 3 μίλια μακριά: αν ο πύραυλος είχε εκραγεί, θα το είχε κάνει με τα τέσσερα πέμπτα της δύναμης μιας ατομικής βόμβας.
● «ΤΗΝ ΩΡΑ της εκτόξευσης έκλαψα για πρώτη φορά μέσα σε 20 χρόνια και προσευχήθηκα για πρώτη φορά μέσα σε 40 χρόνια», θα εξομολογούνταν αργότερα ο Άρθουρ Σ. Κλαρκ.
● ΜΠΟΡΕΙ ο Νιλ Άρμστρονγκ να είναι ο πρώτος που πάτησε το πόδι του στη Σελήνη, ο Μπαζ Όλντριν, όμως, κατά δική του δήλωση, είναι ο πρώτος που ικανοποίησε εκεί μια… φυσική του ανάγκη.
● ΑΚΟΜΑ και σήμερα, και παρότι έχουν διατυπωθεί χιλιάδες εικασίες, κανείς δεν γνωρίζει τι εννοούσε ο Άρμστρονγκ όταν είπε, λίγο πριν μπει ξανά στο Εagle για το ταξίδι της επιστρο- φής, «Καλή τύχη, κύριε Γκόρσκι».
