Μια ταινία με τυχερό αριθμό το δεκατρία
«Είναι η 13η ταινία μου και κατά έναν παράξενο τρόπο αυτός ο αριθμός παίζει διαρκώς μπροστά μου, καθώς ήταν η 13η φορά που πήγα στη Ρωσία, το τραμ με τον αριθμό 13 μάς μετέφερε στο Καζαχστάν» μας είπε ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στη δεξίωση που έγινε στο Χίλτον για τη νέα ταινία του, στην οποία όλοι λένε πως υπάρχουν πολλά γκρο πλαν των σταρ πρωταγωνιστών, κάτι ασυνήθιστο για το φιλμικό του σύμπαν.
Πώς επιλέξατε τον Γουίλεμ Νταφόε; Είναι εντελώς διαφορετικός από τους άλλους ήρωες των ταινιών σας.
Αρχικά έτσι φαίνεται, αλλά σιγά-σιγά τον άλλαξα, του έβαλα γυαλιά, δικά μου ρούχα, θέλοντας να πλησιάσει την εικόνα του σκηνοθέτη γιου της Ελένης, της ηρωίδας για την οποία γυρίζει μια ταινία.
Είναι βιωματική, δηλαδή, «Η σκόνη του χρόνου»;
Όλες οι ιστορίες είναι αυτοβιογραφικές ή βιωματικές. Ακόμα κι αν τις έχεις ζήσει μόνο στη φαντασία σου. Όλοι οι ρόλοι είμαι εγώ. Και ο Σπύρος (Μισέλ Πικολί) και ο Γιάκομπ (Μπρούνο Γκανς) και ο σκηνοθέτης (Γουίλεμ Νταφόε) και η Ελένη (Ιρέν Ζακόμπ), που εκπροσωπεί την Ελένη του μύθου και όλων των μύθων της γυναίκας! Τυπικά, πίσω από τη «Σκόνη του χρόνου» κυριαρχεί ένα ερωτικό τρίο που καταφέρνει να διασωθεί μέσα στα θυελλώδη πολιτικοκοινωνικά γεγονότα 50 χρόνων.
«Το παρελθόν καθορίζει το παρόν»
Τι σας έκανε να πείτε το ναι στη νέα ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου;
«Ο ίδιος ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, οι τόσο σπουδαίες ταινίες του και το σενάριο της καινούργιας που μου άρεσε από την πρώτη στιγμή» απαντάει αυθόρμητα και μας λέει εντυπωσιασμένος για τη πρώτη συνάντησή τους: «Μου άρεσε η απλότητα με την οποία με πλησίασε ο Αγγελόπουλος, μου είπε ποιος είναι και μου πρότεινε τον ρόλο».
Ο ρόλος του είναι ο πρωταγωνιστικός της ταινίας αφού υποδύεται έναν σκηνοθέτη, γιο της ηρωίδας Ελένης- Ιρέν Ζακόμπ, ο οποίος αποφασίζει να γυρίσει μια ταινία για τη μάνα του και την τρικυμιώδη ερωτική της ζωή μέσα στα εξίσου θυελλώδη τελευταία πενήντα χρόνια του 20ού αιώνα.
Σήμερα που στο σινεμά κυριαρχούν οι απλές ιστορίες,δεν είναι «βαριά» για το κοινό μια τόσο σύνθετη ιστορία όπως αυτή που αφηγείται «Η σκόνη του χρόνου»;
Η ιστορία της ταινίας μιλάει για το χτες που τις συνέπειές του τις ζούμε σήμερα. Αυτά που συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο δείχνουν το χτες, είναι γεννημένα απ΄ αυτό. Το παρελθόν καθορίζει το παρόν. Ακόμα ζούμε τα αποτελέσματα αυτών που έγιναν πριν 40 ή 50 χρόνια. Και το νιώθω μέσα μου, μου το λένε οι αισθήσεις μου, ότι πρέπει να γυρνάμε στο χτες για να παίρνουμε μαθήματα. Να μάθουμε από πού προερχόμαστε και να μην ξανακάνουμε τα ίδια λάθη».
Ύστερα από 60 ρόλους στον κινηματογράφο σε ταινίες
Με δυο λόγια
1953, χρονιά που πεθαίνει ο Στάλιν. Η Ελένη (Ιρέν Ζακόμπ), Ελληνίδα αριστερή που έχει καταφύγει στην Τασκένδη, όπου γέννησε το παιδί του Σπύρου (Μισέλ Πικολί), Ελληνοαμερικανού πιανίστα που τον έχασε στον Εμφύλιο, ζει με τον Γιάκομπ (Μπρούνο Γκανς), Ρωσοεβραίο που διώκεται από το καθεστώς. Καταφέρνουν να φυγαδεύσουν το παιδί της Ελένης (σε μεγάλη ηλικία τον ρόλο ερμηνεύει ο Γουίλεμ Νταφόε) στην Αμερική.
Όταν πια ο κομμουνισμός καταρρέει, ξαναβρίσκονται, μα τίποτα δεν είναι όπως παλιά.
διάσημων σκηνοθετών, ο ίδιος νιώθει να «μυρίζεται» τους ρόλους που τον ενδιαφέρουν. «Όταν αποφασίσω να παίξω σε μια ταινία, δεν με ενδιαφέρει κυρίως το θέμα, αλλά αν έχει κάποια σχέση μαζί μου, αν με αγγίζει. Κάτι τέτοιο αισθάνομαι και για τον ρόλο μου στην ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου» μας διευκρινίζει ο Γουίλεμ Νταφόε, ο οποίος τα τελευταία χρόνια είναι παντρεμένος με Ιταλίδα και ζουν μαζί με το παιδί τους μεταξύ Ρώμης και Νέας Υόρκης.
Αλήθεια, πώς βλέπετε τις επικείμενες εκλογές στις ΗΠΑ;
Είμαι ανεξάρτητος δημοκρατικός, αλλά ακόμα δεν ξέρω τι θα ψηφίσω. Ο κόσμος στην Αμερική είναι πολύ φοβισμένος και για οικονομικούς και για άλλους λόγους, και δεν ξέρω πόσο μπορεί να αλλάξει αντιλήψεις. Προσπαθώ να παρακολουθώ τα γεγονότα, να καταλαβαίνω την αγωνία των ανθρώπων. Και όσον αφορά το ερώτημα Χίλαρι ή Ομπάμα, δεν ξέρω. Ποιο, άραγε, είναι δυσκολότερο να γίνει στην Αμερική, να εκλεγεί γυναίκα ή μαύρος πρόεδρος; Προσωπικά, έχω μια φαντασίωση ότι αυτοί οι δύο θα μπορούσαν να κυβερνούν μαζί, σαν ζευγάρι, να συμπληρώνει ο ένας τον άλλον. Αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν σαν να υιοθετούσες ένα νέο τρόπο σκέψης.
Ταξίδι στη σύγχυση των τελευταίων 50 ετών
Ποια είναι η ηρωίδα της ταινίας και σε τι πράγματα αναφέρεται; Είναι μια γυναίκα που ζει τον έρωτα ο οποίος δεν πεθαίνει ποτέ, αυτόν που στέκεται πάνω από τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις. Πρόκειται για ένα φιλμ που σου δείχνει τις ελπίδες που κουβαλάς μέσα σου για να κάνεις τον κόσμο καλύτερο. Ένα δαιδαλώδες ταξίδι 50 χρόνων που είναι γεμάτο σύγχυση. Το ταξίδι του κόσμου τα τελευταία 50 χρόνια. Δεν είναι μια ρεαλιστική ταινία. Προσεγγίζει την Ιστορία με ποιητική και συμβολική διάσταση. Και το σενάριο επιτρέπει στον θεατή να δώσει τη δική του ερμηνεία στα πρόσωπα του δράματος. Γι΄ αυτό και η Ελένη, τη ζωή της οποίας παρακολουθούμε 50 χρόνια, δεν γερνάει φυσιολογικά, παραμένει πάντα ένα σύμβολο.
Τι είδους γυναίκα- σύμβολο είναι η Ελένη;
Πάλεψε να κάνει έναν κόσμο καλύτερο, δεν έχει σημασία πόσο το κατάφερε. Ένα πολιτικό πρόσωπο που σε όλη της τη ζωή δεν ξεχνάει τα όνειρά της. Σαν τις χιλιάδες γυναίκες εκείνης της εποχής. Έχει πάντα την αίσθηση της ζωής. Είναι το σύμβολο της δημιουργίας, της ζωής. Γι΄ αυτό και το ένα από τα δύο γράμματα που στέλνει στον έρωτα της ζωής της (Μισέλ Πικολί) τελειώνει με τις μοναδικές λέξεις: Το αύριο δεν τελειώνει ποτέ!
Οι σινεφίλ σάς αγάπησαν από την τριλογία του Κριστόφ Κισλόφσκι. Τι κοινό έχει με τη νέα τριλογία του Θόδωρου Αγγελόπουλου;
Ότι και οι δύο είναι μεγάλοι σκηνοθέτες. Και αυτό έχει να κάνει με το πνεύμα, τον τρόπο που κοιτάζουν τον κόσμο και τα πράγματα γύρω τους. Έχουν βέβαια διαφορετικό προσανατολισμό, διαφορετική αντίληψη, η έρευνά τους όμως γίνεται σε βάθος. Ο Αγγελόπουλος κοιτάζει την ιστορία των χαρακτήρων και μέσα απ΄ αυτήν ζωγραφίζει σε βάθος τον εσωτερικό τους κόσμο. Ο Κισλόφσκι κοιτάει απόλυτα εσωτερικά τους χαρακτήρες και όλες τις αντικρουόμενες δυνάμεις που παλεύουν μέσα τους.
«Πάνε τα όνειρα, πάνε…»
Τι είδους κομμουνιστής είναι ο ήρωας που ερ
μηνεύετε;
Απ΄ αυτούς που πίστεψαν σ΄ έναν καλύτερο κόσμο, αλλά ο Στάλιν τον έστειλε εξορία, μέχρι που αυτός επιστρέφει γέρος στη Γερμανία μετά την πτώση του Τείχους και απογοητευμένος, έχοντας πλέον χάσει τις ψευδαισθήσεις του για ένα καλύτερο αύριο, αυτοκτονεί. Ένας ήρωας που τον καταλαβαίνω πολύ καλά καθώς κι εγώ ήμουν κομμουνιστής κι έζησα στο Βερολίνο, που ήταν το κέντρο της επανάστασης.
