«Ο φραπουτσίνο είναι κουλ, δεν είναι λαϊκός όπως ο φραπέ ή ο ελληνικός»: Ο

15χρονος Παναγιώτης κάθεται σε ένα από τα «καφέ για εφήβους» που κατακλύζουν

ειδικά τις περιοχές που προτιμούν οι μαθητές Γυμνασίου. «Σχεδόν όλοι οι φίλοι

μου πίνουν φραπουτσίνο. Μας κάνει να νιώθουμε μεγάλοι», αναφέρει με περηφάνια.

Τα νέα «είδη» καφέ που μοιάζουν με μιλκ σέικ, όπως o φραπουτσίνο, o

φρεντοτσίνο και άλλες παραλλαγές, συστήνουν σε παιδιά και εφήβους τον κόσμο

της καφεΐνης. Την ίδια ώρα παιδίατροι, κλινικοί ψυχολόγοι και διατροφολόγοι

κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας τις βλαβερές επιπτώσεις της

καφεΐνης στους ανηλίκους. Ανάμεσα σε αυτές ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι το

στρες, οι αλλαγές διάθεσης, ο εθισμός, οι πονοκέφαλοι, η ταχυκαρδία, οι

δυσκολίες συγκέντρωσης, η υψηλή πίεση, ο εκνευρισμός, η ευερεθιστότητα και

κυρίως η αϋπνία, καθώς ο ύπνος σε αυτές τις ηλικίες παίζει μεγάλο ρόλο στην

αρρενοποίηση και τη θηλυκοποίηση των εφήβων.

Στρατηγική προώθησης

«Οι εταιρείες που διαθέτουν στην αγορά τους συγκεκριμένους καφέδες, σαφώς

εστιάζουν τη στρατηγική προώθησης των προϊόντων τους σε νεαρές ηλικίες. Για

αυτόν ακριβώς το λόγο ο φραπουτσίνο μοιάζει περισσότερο με μιλκ σέικ παρά με

καφέ», αναφέρει ο κ. Στέφανος Χελιώτης, διευθυντής της εταιρείας ανάλυσης

στρατηγικών προώθησης Superbrands με έδρα τη Μεγάλη Βρετανία. «Τα παιδιά και

οι έφηβοι αποτελούν τους ιδανικούς πελάτες αυτών των εταιρικών κολοσσών για

τρεις λόγους: Πρώτον, επειδή οι νεαρές ηλικίες είναι επιδεκτικές στο να

δοκιμάζουν νέα προϊόντα που θα τους κάνουν να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους.

Δεύτερον, επειδή οι συγκεκριμένες εταιρείες διαμορφώνουν το μελλοντικό

πελατολόγιό τους. Και τρίτον γιατί οι έφηβοι ακολουθούν τις μόδες τυφλά,

θέλουν να είναι “trendy” και “cool”, και ξοδεύουν τα χρήματά τους σε αυτά τα

προϊόντα περισσότερο απ’ ό,τι οι ενήλικοι».

Διεγερτική ουσία

Έρευνες καταγράφουν ότι η καφεΐνη αποτελεί την πιο διαδεδομένη διεγερτική – θα

μπορούσε να χαρακτηριστεί και «ψυχοτρόπος», αναφέρει μερίδα ειδικών – ουσία

στον πλανήτη, ενώ δεν χρειάζεται μεγάλη κατανάλωση για να εθιστεί κάποιος.

Πρόσφατη μελέτη αποδεικνύει ότι 100 μιλιγκράμ καφεΐνης κάθε μέρα εθίζει ακόμα

και τους ενήλικους, των οποίων ο οργανισμός θεωρείται ανθεκτικός και όχι

ευαίσθητος όπως των παιδιών και των εφήβων. Οι «παραλλαγές» καφέ όπως ο

φραπουτσίνο περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα διεγερτικής ουσίας ανά κύπελλο από

την προαναφερθείσα.

«Στην καφεΐνη οι ανήλικοι μπορεί να εμφανίσουν εθισμό, ως στερητικό σύνδρομο

του οποίου εκδηλώνονται πονοκέφαλοι. Σε περίπτωση που ένας έφηβος είναι

εθισμένος στην ουσία και δεν πιει καφέ μπορεί επίσης να νιώσει ένα αίσθημα

κόπωσης, σαν να έχει κολλήσει γρίπη, καθώς και δυσκολίες συγκέντρωσης»,

αναφέρει ο καθηγητής Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της

Α’ Παιδιατρικής Κλινικής, στην οποία εντάσσεται το Κέντρο Πρόληψης και Υγείας

των Εφήβων, δρ Γεώργιος Χρούσος.

«Οι ανήλικοι δεν πρέπει να πίνουν πάνω από ένα φλιτζάνι καφέ την ημέρα, αλλά

σε αυτό παίζει μεγάλο ρόλο και η ιδιοσυγκρασία. Υπάρχουν και περιπτώσεις που

με ένα φλιτζάνι την ημέρα το νευρικό τους σύστημα “τινάζεται στον αέρα”. Καλό

πάντως είναι να χρησιμοποιούμε την καφεΐνη το πρωί ώστε να επιφέρει το

όπτιμουμ της διέγερσης, όχι όμως και μετά τις τρεις με τέσσερις το απόγευμα

και με τίποτα το βράδυ», λέει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Σημειώνεται ότι το υπουργείο υγείας του Καναδά συνιστά ότι τα παιδιά και οι

έφηβοι δεν πρέπει να καταναλώνουν μεγαλύτερη ποσότητα καφεΐνης απ’ όσο

περιέχουν δύο κουτάκια Coca – Cola των 330 ml. Ένα μεγάλο κύπελλο φραπουτσίνο

περιέχει την τριπλάσια ποσότητα καφεΐνης.

Στρες, αϋπνία και ορμονικά προβλήματα

«ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για διεγερτικό φάρμακο με επιδράσεις ακριβώς αντίθετες από

αυτές των ηρεμιστικών. Ιδιαίτερα στους ανηλίκους προκαλεί στρες, αϋπνία,

εκνευρισμό και ευερεθιστότητα», λέει ο δρ Ιωάννης Νέστορος, καθηγητής Κλινικής

Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα έγκειται στην

αϋπνία: Στην παιδική και την εφηβική ηλικία, το πόσες ώρες κοιμόμαστε είναι

ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ο ύπνος ρυθμίζει την έκκριση των γοναδοτροπινών,

μίας ορμόνης που καθορίζει τα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου. Όταν οι

ανήλικοι δεν κοιμούνται όσο πρέπει, παρουσιάζεται έλλειψη της συγκεκριμένης

ορμόνης, με αποτέλεσμα να μην αρρενοποιούνται ή να μη θηλυκοποιούνται οι

έφηβοι, στον βαθμό που αυτό συνέβαινε σε παλαιότερες γενεές. Δεν είναι

παράξενο λοιπόν που η νεολαία παρουσιάζει unisex εικόνα. Όσοι δε από τους

εφήβους έχουν καλή επαφή με τα συναισθήματά τους, βιώνουν τη δράση της

καφεΐνης ως άγχος. Οι υπόλοιποι νομίζουν ότι δεν συμβαίνει απολύτως τίποτα,

ενώ την ίδια ώρα τούς κυριεύει το στρες. Πάντως, δεν έλεγαν χωρίς λόγο “τα

παιδιά να μην πίνουν καφέ” οι παλαιότεροι», αναφέρει ο καθηγητής Κλινικής

Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης.

Κόβει την όρεξη

«Δεν είναι ποτό, αλλά ολόκληρο γεύμα», λέει η 14χρονη Μαρία που πίνει έναν –

κάποιες φορές και δύο – φραπουτσίνο την ημέρα, ενώ παραδέχεται ότι έχει

αντικαταστήσει το πρωινό με καφέ.

«Η καφεΐνη περιέχεται σε ανασταλτικά της όρεξης και χαρακτηριστικό της είναι η

αύξηση της ντοπαμίνης, η οποία μπορεί να προκαλέσει υπερκινητικότητα, την

οποία σίγουρα δεν χρειάζονται οι έφηβοι και τα παιδιά», επισημαίνει η

διαιτολόγος – διατροφολόγος κ. Χριστίνα Φοντόρ. «Επίσης, έχει διουρητική

δράση, που σημαίνει ότι υπερβολικές δόσεις της διεγερτικής ουσίας οδηγούν σε

αφυδάτωση. Γι’ αυτό καλό είναι να πίνουμε άφθονο νερό με τον καφέ. Κατά τη

γνώμη μου οι έφηβοι θα πρέπει να αποφεύγουν την κατανάλωση καφεΐνης, καθώς η

ανορεξιογόνος δράση της μπορεί να τους εμποδίσει να λαμβάνουν τα απαραίτητα

θρεπτικά στοιχεία και ως εκ τούτου να μην έχουν σωστή ανάπτυξη», αναφέρει η κ.

Φοντόρ.

«Οι γονείς μου δεν το βλέπουν ως κακό, όπως τουλάχιστον θα το έβλεπαν αν τους

έλεγα ότι πηγαίνω σε καφετέρια. Εδώ έχει άλλον αέρα, συν ότι είναι μόδα»,

αναφέρει η Μαρία.


ΠΕΓΚΥ ΤΖΑΝΝΕ, 20 ετών

«Μόνο έναν καφέ την ημέρα»

«ΠΙΝΩ ΚΑΦΕ εδώ και τρία χρόνια αλλά όχι πάνω από έναν την ημέρα. Κάνω

συχνά εξετάσεις και οι γιατροί μού συνέστησαν να μην υπερβαίνω το ένα κύπελλο.

Γνωρίζω ότι η καφεΐνη είναι βλαβερή για την υγεία και θα ήθελα να αναγράφεται

η ποσότητα που περιέχεται σε συσκευασίες προϊόντων αλλά και καφέδων, καθώς τα

είδη καφέ διαφέρουν μεταξύ τους».


ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΤΑΣΟΥΛΗΣ, 15 ΕΤΩΝ – ΝΑΤΑΣΑ ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 14 ΕΤΩΝ

«Κάτι που μοιάζει με μιλκ σέικ…»

«Πίνω έναν, το πολύ δύο καφέδες την ημέρα. Με κάνει να ξυπνάω», λέει ο

Οδυσσέας. «Το πρωί δεν έφαγα πρωινό, ήπια καφέ, αλλά ξέρω ότι η πολλή καφεΐνη

πειράζει το νευρικό σύστημα. Γι’ αυτό δεν πίνω νεσκαφέ, που λένε ότι είναι

δυνατός».

«Το πρωί ήπια γάλα. Όταν πάω σε καφετέρια πίνω κάτι που μοιάζει με μιλκ σέικ,

τον φραπουτσίνο», λέει η Νατάσα.