«Κατά τύχη βρέθηκα να είμαι ο πρώτος που ηχογραφούσε στην ιταλική περιφέρεια.

Ήμουν κάτι σαν ένας μικρός μουσικός Κολόμβος», έγραφε ο Άλαν Λόμαξ για τις

συλλογές ήχων και στίχων στην Αμερική, αλλά και εκτός αυτής, που σήμερα

αποτελούν το πολυτιμότερο μουσικό αρχείο (δίπλα, το εξώφυλλο του CD με τις

ηχογραφήσεις του «Puglia: The Salento»)

Μέσα της δεκαετίας του ’30. Με μια ασήκωτη και ταλαιπωρημένη μηχανή

ηχογράφησης, δανεισμένη από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, ο Τζον Λόμαξ και ο

γιος του Άλαν περιπλανώνται από πόλη σε πόλη και από χωριό σε χωριό. Κουβαλούν

μαζί τους δύο μπαταρίες αυτοκινήτου και ηχογραφούν ό,τι φτάνει στ’ αυτιά τους.

Το ένα τραγούδι μετά το άλλο. Τον ένα μουσικό μετά τον άλλον. Την ιστορία, με

δυο λόγια, της μουσικής.

Σήμερα, το «Αρχείο Λόμαξ» είναι ανεκτίμητος θησαυρός για την αμερικανική

μουσική -και όχι μόνο. Το όραμα του Λόμαξ από εκείνες τις πρώτες ημέρες του

κυνηγιού ήταν να αναδείξει τις κουλτούρες των λαών, τη φολκ – παραδοσιακή –

μουσική εκεί που γεννιόταν με όνειρο ένα Παγκόσμιο Τζουκμπόξ. Του… οφείλουμε

τον Γούντι Γκάθρι και τον Λιντμπέλι από τις βαμβακοφυτείες του Νότου, τον

οποίο ο Λόμαξ ηχογράφησε μέσα στη φυλακή.

Πατέρας και γιος εκείνη την εποχή υπολογίζεται πως είχαν «πιάσει» στην απόχη

του φωνογράφου τους πάνω από 3.000 τραγούδια, τεράστια κληρονομιά για τους

μουσικόφιλους του κόσμου. Οι μουσικοί της δεκαετίας του ’60, ο Ντίλαν και οι

σύντροφοί του, το ρεύμα της φολκ, βρήκε ολόκληρη δεξαμενή έμπνευσης. Και η

ιστορία συνεχίζεται με τους νεώτερους, πότε με τον Μόμπι να ανατρέχει σε έναν

σκοπό της δεκαετίας του ’30, πότε με τους ολόφρεσκους αντι-σταρ White Stripes.

Το 1954 ο Άλαν Λόμαξ μαζί με τον εθνομουσικολόγο Ντιέγκο Καρπιτέλα

έκαναν ένα ταξίδι στην Ιταλία. H περιπλάνησή τους είχε ως αποτέλεσμα μεγάλης

αξίας ηχογραφήσεις ιταλικών παραδοσιακών τραγουδιών. «Κατά τύχη», έγραφε ο

Λόμαξ αργότερα, «βρέθηκα να είμαι ο πρώτος που ηχογραφούσε στην ιταλική

περιφέρεια. Ήμουν κάτι σαν ένας μικρός μουσικός Κολόμβος».

Σε όλη του τη ζωή, και κυρίως το ’60, ο Άλαν Λόμαξ είχε στην κοσμοθεωρία του

τη μουσική σε πλήρη συνάρτηση με τους αγώνες για τα κοινωνικά δικαιώματα.

Φρόντιζε να οργανώνει σεμινάρια ενημέρωσης παρουσιάζοντας ένα εξαιρετικό

ρεπερτόριο από τραγούδια με κοινωνικό στίχο. Και να ενσωματώνει όσο

περισσότερα στοιχεία αφρο-αμερικανικής κουλτούρας μπορούσε.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 ο Άλαν Λόμαξ (που πέθανε το 2002, στα 87 του)

συνεργάστηκε με τη NASA. Ο σκοπός ήταν να φτιάξουν μια ανθολογία με

παραδοσιακή μουσική και να την στείλουν στο Διάστημα. Από τα βάθη της

δεκαετίας του ’30 στην καρδιά του Voyager…

«Το “Popular Songbook” κίνησε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού, με

πωλήσεις δέκα φορές πάνω από τα συνηθισμένα», λέει ο Νίκος Βοζίκης της Α&Ν

Records, που φέρνει εδώ κυκλοφορίες της Rounder. «Και επειδή ακριβώς αυτό

παρατηρείται όλο και πιο συχνά, πρόκειται μέσα στις επόμενες εβδομάδες να

κυκλοφορήσουν και όλα τα προηγούμενα της σειράς. Κομμάτια από το παρελθόν που

αποκτούν νέο ενδιαφέρον μέσα από τις ματιές των νεωτέρων».

INFO

To Alan Lomax Popular Songok (από την Rounder Records – στην Ελλάδα από την

Α&Ν) περιέχει πρώτες ηχογραφήσεις κομματιών που έγιναν γνωστά στη συνέχεια

από δημοφιλείς καλλιτέχνες.