Διαστάσεις Ένα εξωτικό και δηλητηριώδες φυτό

«Στη ρωσική ζωή δεν υπάρχει παρόν. Υπάρχει μόνο παρελθόν και μέλλον, και

προσπαθεί κανείς να ισορροπήσει ανάμεσά τους. Στη Δύση, αντίθετα, υπάρχει μόνο

παρόν, χωρίς παρελθόν ούτε μέλλον. Για τους ανθρώπους, το πιο σημαντικό είναι

να ζουν το σήμερα».

Πριν από λίγο καιρό, μαζεύτηκαν έξω από το θέατρο Μπολσόι της Μόσχας μερικές

θεούσες και μερικοί φασίστες από την οργάνωση «Προχωρώντας Μαζί». Έριξαν έναν

σωρό με βιβλία σε ένα χάρτινο κουτί, τα περιέλουσαν με βενζίνη και τους έβαλαν

φωτιά. Οι αστυνομικοί που ήταν παρόντες προστάτευσαν τους φανατικούς και

διευκόλυναν την πράξη τους. Μερικές ημέρες αργότερα, αποφάσισε να παρέμβει ο

εισαγγελέας. Και να ασκήσει δίωξη εναντίον του συγγραφέα των βιβλίων που

κάηκαν.

Ο συγγραφέας λέγεται Βλαντίμιρ Σορόκιν και αντιμετωπίζει σήμερα την κατηγορία

της πορνογραφίας. Το έγκλημά του είναι ότι στο τελευταίο του βιβλίο, που έχει

τίτλο «Γαλάζια λίγδα» και ανέβηκε στο Μπολσόι, βάζει τον Χρουστσώφ να κάνει

έρωτα με τον Στάλιν. «Και γιατί όχι, δηλαδή;», λέει σε συνέντευξή του στην

Ελ Παΐς. «Γιατί να μην ήταν εραστές; Σε τελευταία ανάλυση, πέρασαν τη

ζωή τους προσπαθώντας να ξεκαθαρίσουν τις σχέσεις τους, που, κατά τη γνώμη

μου, είχαν σαδομαζοχιστικό χαρακτήρα, χωρίς σεξ. Εγώ λοιπόν τους βοήθησα λίγο.

Ίσως οι γριές που κατέστρεψαν τα βιβλία μου να θύμωσαν επειδή ο μεγάλος Στάλιν

έκανε έρωτα με τον βλάκα τον Χρουστσώφ. Θα προτιμούσαν το ταίρι του να ήταν ο

Λένιν».

Η Ρωσία είναι σαν μια μεγάλη αρκούδα, που το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου

κοιμάται, λέει ο άνθρωπος που τον αποκάλεσαν «Μαρκήσιο ντε Σαντ της Ρωσίας».

Όταν ξυπνά για λίγο, γίνονται επαναστάσεις, πόλεμοι και κοινωνικές

μεταρρυθμίσεις με εκατομμύρια θύματα. Όταν όμως κοιμάται, ονειρεύεται, και τα

όνειρα αυτά είναι η ρωσική λογοτεχνία. Είναι ενδιαφέρον ότι στη Ρωσία δεν έχει

γραφτεί κανένα σημαντικό έργο στη διάρκεια μιας επανάστασης, ενός πολέμου ή

της περεστρόικα. Όλα γράφονται πριν ή μετά. Ακόμα και ο Τολστόι έγραψε το

«Πόλεμος και Ειρήνη» 50 χρόνια μετά τον πόλεμο κατά του Ναπολέοντα. Τώρα, η

αρκούδα κοιμάται. Και ο συγγραφέας ενοχλεί ξανά επειδή ερεθίζει, επειδή

καταστρέφει τα ταμπού, επειδή επηρεάζει τη νεολαία με τρόπο που δεν αρέσει στο

«Προχωρώντας Μαζί» ή στις αρχές.

Ο Σορόκιν ενοχλεί για έναν επιπλέον λόγο: επειδή βασικό θέμα των βιβλίων του

είναι ο ολοκληρωτισμός. «Ο ολοκληρωτισμός μοιάζει με εξωτικό και δηλητηριώδες

φυτό. Ανθίζει τουλάχιστον κάθε χίλια χρόνια, είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, γι’

αυτό καλό είναι να το εξετάζουμε μέσα από γυάλα. Περίεργο φαινόμενο: δεκάδες

χιλιάδες άνθρωποι ενώνονται ξαφνικά γύρω από μια ιδέα και αρχίζουν να ζουν

μαζί. Συμβαίνει πολύ σπάνια στην ιστορία. Και είναι δύσκολο να το ξεριζώσεις.

Πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία. Στη Ρωσία, πολλοί άλλαξαν τα Λάντα τους και

πήραν Μερσεντές ή κάνουν διακοπές στις Κανάριες Νήσους αντί για την Κριμαία.

Αλλά η νοοτροπία τους παραμένει η ίδια».