Κρατάει χρόνια αυτό το «λάθος»

Υπέρμετρη αγάπη για την πατρίδα. Πάθος και δυναμική των ξενιτεμένων

Ελληνόπουλων σ’ όλο τον πλανήτη κάθε φορά που ακούγεται το όνομα της Ελλάδας.

Και ακόμα, αγανάκτηση όταν διαπιστώνουν ότι η μητέρα πατρίδα βρίσκεται στο

στόχαστρο ή προσβάλλεται και αδικείται. Αυτά είναι πιθανότατα τα αίτια που

οδήγησαν στην «προς κάθε κατεύθυνση έντονη κριτική και καταδίκη» της

«προσβολής της Ελλάδας» με τη δημιουργία των Ολυμπιακών μεταλλίων που θα

απονεμηθούν στο Σίδνεϊ.

Λίγο πολύ είναι γνωστό το ιστορικό με τις «όψεις» των μεταλλίων του Σίδνεϊ,

όπου το Κολοσσαίο εμφανίζεται σε όλα τα αναμνηστικά των νικητών των Ολυμπιακών

Αγώνων. Και είναι επίσης γνωστό το γεγονός ότι προκάλεσαν την έντονη αντίδραση

των ομογενών στη Μελβούρνη κατά κύριο λόγο και στην υπόλοιπη Αυστραλία

ακολούθως.

Τα δημοσιεύματα και οι αντιπαραθέσεις έφθασαν στη Λωζάνη, αλλά και την

Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή στην Αθήνα. Τα άρθρα σε εφημερίδες, διεθνή

πρακτορεία και ξένες εφημερίδες μιλούσαν για προσβολή και φυσικά αιτιολογούσαν

τη «δυσαρέσκεια των Ελλήνων για το ατόπημα των Αυστραλών οργανωτών».

Με αφορμή όλα τα παραπάνω θεωρήσαμε σκόπιμο να ερευνήσουμε το θέμα και να

ψάξουμε τα αίτια που οδήγησαν τους Αυστραλούς στην κατασκευή των συγκεκριμένων

μεταλλίων με τις γνωστές παραστάσεις που απεικονίζονται και στα τρία μετάλλια

(χρυσό, ασημένιο και χάλκινο).

Στους Ολυμπιακούς αγώνες του Σίδνεϊ τα μετάλλια θα είναι τα ίδια, με ελάχιστες

παρεκκλίσεις όσον αφορά την εικαστική πλευρά του θέματος, (κάθε οργανώτρια

πόλη έχει το δικαίωμα αλλαγής με την έγκριση της Διεθνούς Ολυμπιακής

Επιτροπής) με αυτά που χρησιμοποιήθηκαν τα τελευταία 60 χρόνια!

Από το 1928 και μετέπειτα, το ίδιο εικαστικό με τη Νίκη και το Κολοσσαίο

βρίσκεται στα μετάλλια όλων των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτός εκείνων της

Βαρκελώνης το 1992, όπου οι Ισπανοί πέτυχαν να δημιουργήσουν τα δικά τους

σχήματα και σχεδιασμούς.

Το ερώτημα που τέθηκε μετά την παρουσίαση των μεταλλίων του Σίδνεϊ και τις

εύλογες (μέχρι ενός σημείου) διαμαρτυρίες και παρατηρήσεις των Ελλήνων της

Αυστραλίας, καθώς επίσης και η απορία για τη μη χρησιμοποίηση του Παρθενώνα

αντί του Κολοσσαίου, προφανώς προήλθαν από το πάθος και την ευαισθησία των

μεταναστών Ελλήνων, που όμως δεν εγνώριζαν το πραγματικό ιστορικό της

δημιουργίας των Ολυμπιακών μεταλλίων γενικότερα, αλλά και πώς «γεννήθηκε» ο

σχεδιασμός τους.

Από το 1921-1928

Το μετάλλιο των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, με την αναβίωσή τους το 1896,

απεικόνιζε από τη μια όψη την κεφαλή του Δία, ενώ στη δεύτερη όψη

παρουσιάζεται η Ακρόπολη.

Το 1906 και με τη μεσολυμπιάδα, στα μετάλλια εμφανίζεται η Νίκη. Όπως λένε οι

μαρτυρίες και Έλληνες ειδικοί, όπως ο ζωγράφος και διεθνώς αναγνωρισμένος

καλλιτέχνης εικαστικός Παναγιώτης Γράββαλος, η Νίκη έστω και με ορισμένες

αλλαγές δεν είναι άλλη από το έργο του Νικηφόρου Λύτρα, όπως υπήρχε σε

διπλώματα αγώνων.

Το 1921, ο Ιταλός Τζιουζέπε Κασόλι σχεδίασε το συγκεκριμένο μετάλλιο για το

οποίο ξέσπασε τώρα η θύελλα.

«Θα μπορούσε να είναι το Κολοσσαίο ή και ο Παρθενώνας», σχολίασε ο επί του

Τύπου υπεύθυνος της ΔΟΕ Σερβάν Σράιμπερ. «Όμως, δεν παύει να είναι μια

ιστορική προέλευση, ανεξάρτητα αν σήμερα υπάρχουν οι διαμαρτυρίες για τη

ρωμαϊκή αρένα με τις γνωστές αναφορές στις μνήμες των δρώμενων στη Ρώμη».

Στο μετάλλιο των Ολυμπιακών Αγώνων το σχέδιο αυτό πρωτοεμφανίστηκε το 1928,

για να επαναληφθεί, με ελάχιστες παραλλαγές, στα μετάλλια των Ολυμπιακών

Αγώνων που ακολούθησαν, με εξαίρεση τη Βαρκελώνη.

Στο σημείο αυτό η άποψη του Παναγιώτη Γράβαλου είναι ουσιαστική: «Από τη

χρονιά που ξεκίνησε η προσπάθεια δημιουργίας των Ολυμπιακών μεταλλίων, οι

εμπνευστές τους σχεδίασαν ανάλογα με την ελευθερία που δίδεται στους

καλλιτέχνες και φυσικά την έμπνευση που έχει ο καθένας.

Έτσι, λοιπόν, καθιερώθηκε η Νίκη και το Κολοσσαίο, ενώ κανείς τότε δεν είχε

διαμαρτυρηθεί και τα χρόνια περνούσαν χωρίς άλλη παρέμβαση».

«Στη Βαρκελώνη το 1992 παρατηρούμε», συνεχίζει ο σπουδαίος μας δημιουργός,

«ότι οι Ισπανοί, προφανώς έχοντας και τη στήριξη του συμπατριώτη τους προέδρου

της ΔΟΕ, δεν κράτησαν την παράδοση αλλά κατασκεύασαν μετάλλια δικής τους

έμπνευσης, τα οποία δεν έμοιαζαν με τα προηγούμενα.

Αυτό όμως, είτε συμπτωματικά είτε γιατί έτσι επικρατούσε και πολλοί δεν

γνώριζαν, για την Αθήνα και τους Ολυμπιακούς του 2004 οι δημιουργοί των

μεταλλίων θα είναι ελεύθεροι να προτείνουν και να υποστηρίξουν άλλα μετάλλια,

με την Ακρόπολη ή τον Παρθενώνα, για παράδειγμα, σε πρώτο πλάνο και τη Νίκη ή

κάτι διαφορετικό στη δεύτερη όψη».

Η Όπερα

Ο Πολωνός καλλιτέχνης Βόιτσιεκ Πιέτρανικ, που σχεδίασε τα μετάλλια του Σίδνεϊ,

είχε κατ’ αρχήν προσανατολιστεί εκτός από τη Νίκη να προβάλει τη γνωστή Όπερα,

που δεσπόζει στο λιμάνι του Σίδνεϊ. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή που έχει και

τον τελευταίο λόγο (έγκριση) συνεδρίασε στη Λωζάνη τον Οκτώβριο του 1999 και

απέρριψε το αρχικό σχέδιο του Πιέτρανικ με την Όπερα. Έτσι, επαναλήφθηκε και

ξανασχεδιάστηκε το σημερινό μετάλλιο με τη Νίκη και το Κολοσσαίο στα πλάγια.

Το κύριο αιτιολογικό της ΔΟΕ για την Όπερα και το απορριπτέο ήταν ότι «η όπερα

είναι ένα σύγχρονο έργο και δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει ένα παραδοσιακό

και ιστορικό (έστω και με τη μορφή και τους λόγους ύπαρξής του στην αρχαία

Ρώμη) μνημείο.

Γιατί με αφορμή την πιθανή αυτή αλλαγή, οι άλλες πόλεις θα κάνουν το ίδιο και

θ’ ακολουθήσουν την ίδια τακτική».

Το σκεπτικό αυτό, όμως, δεν ευσταθεί για την Αθήνα στην περίπτωση που το

εικαστικό απεικονίζει, για παράδειγμα, τον Παρθενώνα ή ένα μνημείο από την

Αρχαία Ελλάδα ή και ακόμα της Ολυμπίας.

Για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίδνεϊ έχουν κατασκευαστεί συνολικά

3.100 μετάλλια, από τα οποία τα 650 είναι χρυσά, άλλα τόσα ασημένια και 670

χάλκινα. Όσα μετάλλια περισσέψουν και δεν απονεμηθούν, θα καταστραφούν μετά

τους αγώνες.

Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι πολλοί είναι εκείνοι που συγχέουν τα επίσημα

μετάλλια των Ολυμπιακών Αγώνων με τα αναμνηστικά των αγώνων.

Καταλήγοντας στην αναφορά μας για την «γκάφα» που έκανε τον γύρο του κόσμου

είναι ανάγκη να υπογραμμίσουμε ότι και στους Ολυμπιακούς Αγώνες της

Μελβούρνης, της πόλης δηλαδή που ξεκίνησε η κατακραυγή για την «αδικία και

προσβολή εις βάρος της Ελλάδας», τα μετάλλια που είχαν απονεμηθεί το 1956

είχαν την ίδια ακριβώς αναπαράσταση στη συγκεκριμένη όψη με τη Νίκη και το

Κολοσσαίο.