«Αφαίμαξη» πολλών δισ. δρχ. από τις ιδιωτικές κλινικές

Αναζητάμε την υπηρεσία αιμοδοσίας του ΓΝΑ ­ αυτό το καίριο όργανο…

αιμοδότησης του νοσοκομείου που καλύπτει όχι μόνο τις δικές του ανάγκες αλλά

και πολλών άλλων. Διασχίζουμε δαιδαλώδεις διαδρόμους και κάποτε την

ανακαλύπτουμε ­ λες και είναι κρυμμένη να μην την βρεις. Στενοί, άβολοι,

χώροι, ράφια έως το ταβάνι ασφυκτικά φορτωμένα με σακουλάκια γεμάτα με το

μαγικό υγρό της ζωής, με φιαλίδια, δοκιμαστικούς σωλήνες, χαρτιά και ντοσιέ.

Χώροι καταθλιπτικοί ­ αν και κατά πολύ βελτιωμένοι από την τελευταία φορά που

ήμουν ξανά εδώ ­ μέσα στους οποίους το προσωπικό προσπαθεί να δουλέψει στην

απόλυτη απουσία ατομικού χώρου.

Εδώ συλλέγεται το αίμα, ελέγχεται, γίνεται η επεξεργασία του και

διαχωρίζονται τα πολύτιμα προϊόντα του.

Και στην απέναντι μεριά του νοσοκομειακού χώρου, στην άκρη του παλιού

κτιρίου του ΚΟΦΚΑ, ο χώρος του αξονικού ­ ο εγκέφαλος του νοσοκομείου. Κάποτε

έλαμπε ­ τόσο διαφορετικός από τους συνήθεις νοσοκομειακούς χώρους ­, έμοιαζε

παραφωνία αλλά ήδη είναι φανερά τα σημάδια της φθοράς του χρόνου. Εξακολουθεί

να είναι ένα από τα καλύτερα εξοπλισμένα τμήματα ακτινοδιαγνωστικων

απεικονίσεων της χώρας με προσωπικό πολύ καλά εκπαιδευμένο αλλά όχι αρκετό.

Στα χρόνια που πέρασαν η ζήτηση υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας αυξήθηκε χωρίς τα

ειδικά τμήματα να ενισχυθούν αντιστοίχως ώστε να αντιμετωπίσουν τις νέες

ανάγκες. Άλλωστε, όπως δείχνουν τα αποτελέσματα, κανένας υπουργός, της μιας ή

της άλλης κυβέρνησης (για να μη βγάζει κανένας την ουρά του απέξω) δεν πήρε

μια πολιτική απόφαση για αυτά τα καίρια θέματα με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό,

βασισμένο σε πλήρη στοιχεία και με προοπτική για το μέλλον, παρά τις αμέτρητες

εκθέσεις, υπομνήματα και προτάσεις που έχουν κατά καιρούς κατατεθεί.

Ο νόμος απαγορεύει υπηρεσίες αιμοδοσίας στον ιδιωτικό τομέα

Τεράστια ποσά κοστίζει στα κρατικά νοσοκομεία η δωρεάν κάλυψη όλων των

ιδιωτικών κλινικών της χώρας με αίμα και προϊόντα του αίματος. Συνολικά, στις

ιδιωτικές κλινικές, διατίθεται το 10% του αίματος που συγκεντρώνεται από την

Εθνική Υπηρεσία Αιμοδοσίας, αλλά, σε μερικά μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας, που

καλύπτουν μεγάλες ιδιωτικές κλινικές, η ποσότητα αίματος που διατίθεται είναι

κατά πολύ μεγαλύτερη.

Έτσι, το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς», που επωμίζεται το βάρος της

κάλυψης των δύο μεγαλύτερων νοσηλευτηρίων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, το

ποσοστό ανέρχεται σε 48% του αίματος που συγκεντρώνει, ενώ για αιμοπετάλια το

ποσοστό ίσως φθάνει και το 60%-65%. Όλα αυτά σημαίνουν δαπάνη άνω του 1,5 δισ.

δρχ., για το ΓΝΑ, ποσό που θα ήταν αρκετό για την κάλυψη του μεγαλύτερου

μέρους των χρεών του, αν οι ιδιωτικές κλινικές υποχρεώνονταν να καταβάλουν στο

νοσοκομείο το κόστος που τους αναλογεί.

Οι ιδιωτικές κλινικές είναι, όπως πληροφορούμαστε, και ιδιαίτερα απαιτητικές

προς τα κρατικά νοσοκομεία, όταν ζητούν αίμα, χωρίς να πληρώνουν δραχμή για

την επεξεργασία του. Ενώ, σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, ορισμένες κλινικές

χρεώνουν τους πελάτες τους για υπηρεσίες που οι ίδιες λαμβάνουν δωρεάν από τα

κρατικά νοσοκομεία…

Μεγάλη επιβάρυνση έχουν και τα νοσοκομεία Ιπποκράτειο Αθηνών (το 38% του

αίματος που συλλέγουν), ο Ευαγγελισμός (14%) και, στη Θεσσαλονίκη, το ΑΧΕΠΑ

(12%) και το Ιπποκράτειο (34%), των οποίων μεγάλο μέρος της ετήσιας συλλογής

τους παρέχεται σε ιδιωτικές κλινικές.

Όπως διευκρινίζουν, ο πρόεδρος του νοσοκομείου κ. Γιάννης Ζώγκος και η

διευθύντρια του Κέντρου Αιμοδοσίας κ. Ντίνα Πολίτη, στους οποίους

απευθυνθήκαμε, σύμφωνα με τον νόμο, που έπαψε την εμπορία αίματος στη χώρα μας

πριν από αρκετά χρόνια, οι ιδιωτικές κλινικές απαγορεύεται να έχουν δικές τους

υπηρεσίες αιμοδοσίας. Ως εκ τούτου, τα κρατικά νοσοκομεία της χώρας

υποχρεούνται να καλύπτουν τις ανάγκες, σε αίμα και προϊόντα των ιδιωτικών

κλινικών της περιοχής τους, από τα δικά τους αποθέματα και με δικό τους

κόστος.

Η επεξεργασία

Το μεν αίμα μπορεί να δίνεται δωρεάν, η επεξεργασία του, όμως, κοστίζει, και

μάλιστα ακριβά. Όπως λέει η κ. Ντίνα Πολίτη, διευθύντρια του Κέντρου

Αιμοδοσίας, τα μεγάλα κέντρα αιμοδοσίας τη χώρας διαθέτουν, για τις ανάγκες

των ασθενών των ιδιωτικών κλινικών, συμπυκνωμένα ερυθροκύτταρα, πλάσμα και

αιμοπετάλια. Το κόστος της συλλογής αίματος, του εργαστηριακού ελέγχου, της

επεξεργασίας και διανομής του είναι υψηλό, εξαιτίας του υψηλού κόστους των

αναλώσιμων, των αντιδραστηρίων, της υλικοτεχνικής υποδομής και του απαραίτητου

εξοπλισμού των υπηρεσιών αιμοδοσίας. Στις ημέρες μας, έχει γίνει πολύ

ακριβότερο, καθώς, όπως αναφέρει, οι σύγχρονες απαιτήσεις για άριστη ποιότητα

του αίματος και η εξειδίκευση των μεθόδων τυποποίησης των ομάδων αίματος,

ανίχνευσης αντισωμάτων, ελέγχου για λοιμώδεις παράγοντες και αδρανοποίησης ιών

και άλλων μικροβιολογικών παραγόντων στο αίμα και στα προϊόντα του, ανεβάζουν

το κόστος μιας μονάδας αίματος.

Πόσο ακριβώς; Συνολικά, κάθε μονάδα κοστίζει 80.000 δρχ., από τις οποίες το

55% αναφέρεται στο κόστος εργασίας. Και πάλι φθηνά κοστίζει, αν σκεφθεί κανείς

ότι στην Ελβετία μια μονάδα αίματος, η οποία έχει υποβληθεί σε διαδικασία

λευκαφαίρεσης και ελέγχου, με μεθόδους μοριακής βιολογίας, κοστίζει… 137.000

δρχ.

Επίσης ακριβότερο είναι το κόστος παρασκευής μιας μονάδας αιμοπεταλίων, με τη

μέθοδο της αιματοπεταλιαφαίρεσης, που είναι η αποτελεσματικότερη για τα

προϊόντα αυτά του αίματος που χρησιμοποιούνται σε χημειοθεραπεία κακοήθων

νοσημάτων. Εδώ, όπως εξηγεί η κ. Πολίτη, μόνο τα αναλώσιμα για κάθε τέτοια

διαδικασία κοστίζουν περίπου 105.000 δρχ. Ας σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια

η ζήτηση αιμοπεταλίων έχει αυξηθεί σημαντικά και τα μεγάλα νοσοκομεία, όπως το

ΓΝΑ, αναπτύσσουν ειδικά προγράμματα προσέλκυσης δοτών αιμοπεταλίων.

Συνολικά, το 1999, συγκεντρώθηκαν στη χώρα μας 588.000 μονάδες αίματος,

τονίζει η κ. Ντίνα Πολίτη, διευθύντρια του Κέντρου Αιμοδοσίας στο ΓΝΑ «Γ.

Γεννηματάς» και πρόεδρος της Επιτροπής Αιμοδοσίας του υπουργείου Υγείας. Η

συντριπτική πλειονότης προέρχεται από την προσφορά συγγενών ασθενών (53,8%)

και εθελοντών (38,44%). Από την επεξεργασία των προϊόντων αίματος

συγκεντρώνονται συνολικά 33.275 μονάδες πλάσματος, και άνω των 8.000 μονάδων

αιμοπεταλίων.

Παρά τις απαράδεκτες συνθήκες στέγασης, ο ζωτικός αυτός τομέας για τη

λειτουργία, όχι μόνο αυτού του νοσοκομείου, αλλά και πολλών άλλων, το αίμα,

συλλέγεται στο Κέντρο Αιμοδοσίας του ΓΝΑ και είναι το ικανότερο, σε ποσότητα,

από κάθε άλλο Κέντρο Αιμοδοσίας. Όσο για την ασφάλειά του, καθώς και την

αποδοτικότητα των Κέντρων Αιμοδοσίας, η κ. Πολίτη, με την τεράστια διεθνή και

ελληνική εμπειρία της, υπογραμμίζει:

Ασφαλής

«Μετά το AIDS, το κοινό είναι απαιτητικό και πιέζει τις υγειονομικές αρχές για

μηδενικό κίνδυνο. Εμείς τον προσεγγίζουμε, άλλωστε το μηδέν ίσως είναι

ουτοπία. Σήμερα, η μετάγγιση είναι ασφαλέστερη από ποτέ. Το αιμοδοτικό όμως

σύστημα χρειάζεται μεταρρύθμιση προς συγκεντρωτικότερη μορφή. Ως σήμερα, με

επικέντρωση του ενδιαφέροντος στον λήπτη και, σύμφωνα με τη γεωγραφική διάταξη

των πολλών νησιών μας, διαθέτουμε πολλές υπηρεσίες αιμοδοσίας σε σχέση με τον

πληθυσμό (96), που συνδέονται μεταξύ τους με ένα δίκτυο κεντρικής υπηρεσίας:

το Τμήμα της Διεύθυνσης Ανάπτυξης Μονάδων. Το να γίνονται όμως όλα από όλους

είναι αντιοικονομική λύση και ανέφικτη. Αντίθετα, η συγκεντροποίηση θα είχε

καλύτερα αποτελέσματα, εξοικονόμηση χρημάτων, και θα απελευθέρωνε τις

υπηρεσίες αιμοδοσίας των νοσοκομείων ώστε να ασκήσουν το πραγματικό έργο τους.

Αυτή τη στιγμή, κάνουμε λίγο από όλα. Άλλωστε και στο θέμα της ασφάλειας,

πλέον, επεκτεινόμαστε προς άλλα συστήματα ποιοτικής διασφάλισης με χρήση νέας

τεχνολογίας, προηγμένης. Όλα αυτά πρέπει να γίνονται πιο συγκεντρωμένα, με

αυστηρά πρωτόκολλα, εξειδικευμένα».

Παλαιά μηχανήματα και ελλείψεις προσωπικού στο τμήμα του αξονικού

«Με ένα μόνο επιπλέον μηχάνημα και κάποια ενίσχυση σε προσωπικό θα μπορούσαμε

να αυξήσουμε την παραγωγή της δουλειάς σ’ αυτό το τμήμα κατά 50%. Αλλά

δυσκολευόμαστε ακόμη και να αντικαταστήσουμε τα παλιά μηχανήματα.

Θεωρώ, όμως, ότι δεν υπάρχει πολιτική βούληση ανάπτυξης αυτού του δημόσιου

τομέα γιατί, αν υπήρχε, θα είχαν αναπτυχθεί αυτά τα τμήματα και δεν θα άφηναν

να φυτρώσουν γύρω μηχανήματα πολλών εκατομμυρίων. Άλλωστε, ένα μηχάνημα

υπερήχων, ας πούμε, μπορεί να αποσβεστεί μέσα σε ένα χρόνο, αν σκεφτείτε ότι

μια έγχρωμη εξέταση κοστίζει γύρω στις 25.000 και κάνουμε 15 κάθε ημέρα. Αλλά,

εκτός των άλλων, υπάρχει και μια γραφειοκρατία που τσακίζει τα πάντα».

Μιλάει ο Μαρίνος Τσουρούλας, αναπληρωτής διευθυντής στο Κέντρο Διαγνωστικών

Απεικονίσεων του Γενικού Κρατικού και εκλεγμένος εκπρόσωπος των γιατρών στο

Δ.Σ. Το τμήμα αυτό αναφέρεται από όλους ως «ο αξονικός», αφού αυτό ήταν το

πρώτο μηχάνημα που τοποθετήθηκε εκεί από τον Κυριάκο Στριγγάρη που «έστησε»

αυτό το κέντρο με υποδομή και κανόνες λειτουργίας που δεν συνηθίζονται στα

ελληνικά νοσοκομεία. Οργάνωση, τάξη, καθαριότητα (αυτό κι αν ήταν ασυνήθιστο)

και, πάντα, σεβασμός στον ασθενή (αλίμονο αν άκουγε κανέναν ο Στριγγάρης να

μιλάει άσχημα σε ασθενή, λέει ο Μαρ. Τσουρούλας) ήταν οι αρχές που συνεχίζουν

ακόμη να υπάρχουν.

Έτσι, όπως λένε όλοι, εδώ σ’ αυτό το τμήμα οι διευθυντές δεν ανταγωνίζονται

τους επιμελητές, ούτε αυτοί τους γιατρούς άλλων κλινικών με τους οποίους

συνεργάζονται για την παρακολούθηση ενός περιστατικού (πράγματα συνηθισμένα

στα νοσοκομεία).

Εν τούτοις και το τμήμα αυτό αντιμετωπίζει σήμερα προβλήματα από τη φθορά του

χρόνου. Το τμήμα αυτό του νοσοκομείου απέκτησε ό,τι πιο σύγχρονο στην

τεχνολογία, ήταν ένα πρότυπο τμήμα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια.

Αυτό, όμως, συνέβη 9-10 χρόνια πριν. Τώρα η ανανέωση είναι αναγκαία, λέει ο κ.

Τσουρούλας, περιγράφοντας τη σημερινή κατάσταση:

«Υπάρχει ένας υπερηχοτομογράφος, καινούργιας γενιάς, που ”βλέπει” 40-50

ασθενείς κάθε μέρα και γύρω στους 80-100 σε κάθε εφημερία. Καταλαβαίνετε ότι

δεν φτάνει. Έχουμε και δύο μικρότερους παλιάς τεχνολογίας που δεν μπορείς να

κάνεις πια σύγχρονες εξετάσεις μ’ αυτούς. Ο μαγνητικός συντονισμός είναι κι

αυτός από το ’90 και θέλει πια αντικατάσταση. Υπάρχουν, επίσης, ένας

ελικοειδής αξονικός τομογράφος (σπάιραλ σι τι) που είναι καινούργιου τύπου και

ένας παλιός αξονικός που πρέπει να αλλάξει».

Από την άλλη, έχει αυξηθεί και η ζήτηση στο τμήμα, για διάφορους λόγους. «Η

δουλειά μας έχει αυξηθεί γύρω στο 50-60%. Τα τελευταία, μάλιστα, δύο χρόνια

έχουμε ένα μπουμ λόγω κυρίως των αλλοδαπών. Και πρέπει να σας πω ότι είναι

άνθρωποι που πραγματικά υποφέρουν, έχουν ανάγκη από περίθαλψη, γιατί πολλοί

είναι σε δραματική κατάσταση, από πλευράς υγείας, πράγμα που φαίνεται και από

τα στατιστικά στοιχεία. Εξετάζονται, επίσης, άποροι και ασφαλισμένοι του ΟΓΑ».

Πάνω από 100 άτομα

Σε μία κανονική ημέρα στο τμήμα αυτό γίνονται 40 υπέρηχοι σε όλη την γκάμα των

εξετάσεων (τρίπλεξ, επιφανειακά όργανα, ακόμη και επεμβατική υπερηχολογία, 15

μαγνήτες και 50 αξονικές). Εξετάζονται πάνω από 100 άτομα για πολλές

περισσότερες εξετάσεις, γιατί ένα άτομο δεν κάνει μόνο μία εξέταση. «Δεν

κάνουμε μόνο εξετάσεις τριτοβάθμιου αλλά και αβάθμιου» λέει ο κ. Τσουρούλας.

Για παράδειγμα μια χολή που θα μπορούσε να την κοιτάξει το Κέντρο Υγείας της

γειτονιάς έρχεται εδώ. Μου κάνει μάλιστα εντύπωση ότι έρχονται εδώ και

ασφαλισμένοι του ΙΚΑ που έχει πάρει τόσα μηχανήματα αλλά δίνει ραντεβού μετά

δύο μήνες».

Το τμήμα διαθέτει γραμματειακή υποστήριξη, με δύο ικανότατες γραμματείς, αλλά

δεν είναι αρκετή για ένα τέτοιο τμήμα, που εξυπηρετεί γύρω στα 170 άτομα την

ημέρα. Το ιστορικό το παίρνουν οι ειδικευόμενοι γιατροί, και στους υπέρηχους

πάλι οι ειδικευόμενοι γράφουν τις εκθέσεις. Ο ίδιος ο κ. Τσουρούλας κρατάει

και ένα αρχείο των ασθενών του τμήματος των υπερήχων ­ το μόνο, ίσως, στο

νοσοκομείο στο οποίο μπορείς να βρεις αμέσως ένα φάκελο με το όνομα του

ασθενούς.

Ελλείψεις υπάρχουν και στο ιατρικό προσωπικό (3 αναπληρωτές διευθυντές, δύο

επιμελητές Α και 5 επιμελητές Β) που δεν επαρκεί για τη δουλειά που έχει το

τμήμα ­ εκτός από τους υπερήχους όπου το προσωπικό είναι κάπως επαρκές.

Το τεράστιο πρόβλημα αυτού του νοσοκομείου ­ η έλλειψη χώρων ­ είναι φανερή

και εδώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υπεύθυνος του Μαγνήτη διαμόρφωσε ένα χώρο

του διαδρόμου για να φτιάξει γραφείο.

Αλλά και οι συνθήκες όπου εργάζονται οι γιατροί σ’ αυτό τον χώρο είναι από

απαράδεκτες έως δραματικές ­ όπως, άλλωστε, σε όλο το νοσοκομείο ­ ιδίως όταν

κάνουν εφημερία. Δεν υπάρχουν αποδυτήρια, δεν υπάρχουν δωμάτια να κοιμηθούν,

δεν υπάρχουν ντους. «Στην εφημερία κάνουμε 32 ώρες να πλυθούμε», λέει, «δεν

υπάρχουν ούτε καν κρεβάτια να ξαπλώσεις για λίγο. Εγώ κοιμάμαι εκεί που

εξετάζω. Ευτυχώς, επί Ζώγκου (σ.σ.: του προέδρου του νοσοκομείου), έγιναν και

10 δωμάτια αλλά τι να σου κάνουν για 70 γιατρούς. Αλλά και η τραπεζαρία είναι

απαράδεκτη, στο υπόγειο παρέα με γάτους. ποντίκια κ.λπ.» λέει ο κ. Τσουρούλας.