Η απένταξη του Προαστιακού Σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής από το Ταμείο Ανάκαμψης (ΤΑ), που ανακοινώθηκε, χθες, επισήμως από τα υπουργεία Οικονομικών και Υποδομών – Μεταφορών, δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία».
Είναι η πρώτη μεγάλη παραδοχή ότι ένα από τα εμβληματικά σιδηροδρομικά έργα της κυβέρνησης, δεν κατάφερε να τηρήσει ούτε τα χρονοδιαγράμματα, ούτε τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί έναντι της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και μαζί με αυτή την παραδοχή, έρχεται το αμείλικτο ερώτημα: ποιος ευθύνεται ώστε ένα έργο ύψους 132,6 εκατ. ευρώ να βρεθεί εκτός του βασικού χρηματοδοτικού εργαλείου της χώρας;
Η κυβέρνηση επιχείρησε, χθες, να παρουσιάσει την εξέλιξη αυτή ως μια «τεχνική αναπροσαρμογή». Στην κοινή ανακοίνωση των δύο υπουργείων, οι λόγοι που προβάλλονται για την απένταξη του έργου από το ΤΑ είναι οι μετατοπίσεις των δικτύων κοινής ωφέλειας, τα προβλήματα αδειοδοτήσεων, οι δικαστικές εμπλοκές και οι διοικητικές εκκρεμότητες, υποστηρίζοντας ότι «η παραμονή του έργου στο ΤΑ θα εξέθετε τη χώρα στον κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκών πόρων και επιβολής προστίμων». Πρόκειται, ασφαλώς, για μια εξήγηση που περιγράφει το αποτέλεσμα. Δεν απαντά, όμως, στο βασικό ερώτημα: πώς ένα έργο εντάχθηκε στο ΤΑ, χωρίς να έχουν προηγουμένως αντιμετωπιστεί ή έστω αξιολογηθεί αυτά τα εμπόδια;
Είχε «κολλήσει»
Τα προβλήματα δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά. Εδώ και μήνες, όπως έχουν γράψει «ΤΑ ΝΕΑ», ήταν γνωστό ότι ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής είχε ουσιαστικά «κολλήσει». Τα νομικά ζητήματα στον Ασπρόπυργο, οι αλλαγές στη χάραξη των γραμμών επί θητείας του πρώην αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, Κ. Κυρανάκη, οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, οι προσφυγές και οι εκκρεμότητες γύρω από τον υπόγειο αγωγό καυσίμων, είχαν οδηγήσει τα εργοτάξια σε παρατεταμένη αδράνεια.
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι το έργο δεν εγκαταλείπεται. Προσθέτει, δε, ότι τα περίπου 76,3 εκατ. ευρώ που αποδεσμεύονται από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αντικατασταθούν από πόρους του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, ενώ «οι ευρωπαϊκοί πόροι θα κατευθυνθούν σε άλλα ώριμα έργα, ώστε να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τη συνολική χρηματοδότηση της χώρας».
Δημοσιονομικά, η εξήγηση είναι ορθή. Πολιτικά, όμως, δεν αρκεί. Γιατί η μεταφορά της χρηματοδότησης σημαίνει, στην πράξη, ότι ένα έργο που είχε χαρακτηριστεί ώριμο, αποδείχθηκε τελικά ανέτοιμο. Και αυτό δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια, αλλά αποτυχία προγραμματισμού, για την οποία ο μόνος που δεν ευθύνεται είναι ο ανάδοχος, όπως λένε έμπειρα στελέχη του κλάδου των κατασκευών. Ακόμη πιο προβληματικό, τονίζουν, είναι ότι πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Αττική. Η νέα ηλεκτροκίνητη γραμμή από τα Ανω Λιόσια έως τα Μέγαρα θα επανέφερε τον σιδηρόδρομο μέσα στον αστικό ιστό του Ασπροπύργου και της Ελευσίνας, θα περιλάμβανε σύγχρονα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και ETCS και θα δημιουργούσε μια ουσιαστικά νέα συγκοινωνιακή υποδομή για μία από τις πιο επιβαρυμένες περιοχές της Αττικής. Αντί γι’ αυτό, οι τοπικές κοινωνίες παρακολουθούν άλλο ένα χρονοδιάγραμμα να καταρρέει.
Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί το 53% του φυσικού αντικειμένου, το οποίο αντιστοιχεί σε 56,13 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και ότι η σύμβαση παραμένει ενεργή. Ωστόσο, όπως σημειώνουν αρμόδιοι τεχνοκράτες, μέχρι να παρουσιαστεί νέο, δεσμευτικό πρόγραμμα εργασιών, να επιλυθούν οι εκκρεμότητες και να επιστρέψουν τα συνεργεία με κανονικούς ρυθμούς, οι διαβεβαιώσεις αυτές δύσκολα θα πείσουν όσους έχουν δει επανειλημμένα μεγάλα σιδηροδρομικά έργα να μετατρέπονται σε διαρκείς υποσχέσεις.
