Στην Κύπρο αναμένεται να βρεθεί στα τέλη Ιουλίου ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σε μια επίσκεψη με στόχο να δοθεί νέα ώθηση στην προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών για το Κυπριακό, οι οποίες παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες από το Κραν Μοντανά το 2017.
Η κυπριακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι έχει βολιδοσκοπηθεί για την κάθοδο Γκουτέρες, παραπέμποντας ωστόσο στον ΟΗΕ για τις επίσημες ανακοινώσεις. Δημοσιογραφικές πληροφορίες, κυρίως από τα Κατεχόμενα, τοποθετούν την άφιξή του στις 27 Ιουλίου και τις επαφές του στο διάστημα 28-29 Ιουλίου. Εφόσον οριστικοποιηθεί, η επίσκεψη θα είναι η πρώτη εν ενεργεία γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο νησί από το 2010 – όταν είχε έρθει στην Κύπρο ο Μπαν Κι Μουν.
Ο Γκουτέρες αναμένεται να συναντηθεί χωριστά με τον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ενώ σχεδιάζεται και κοινή συνάντηση των τριών. Το βασικό ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει κοινό σημείο εκκίνησης για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και εάν μπορούν να καθοριστούν τα επόμενα βήματα, πιθανότατα με τη σύγκληση νέας άτυπης πενταμερούς, με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Βρετανίας.
Η εκλογή του Ερχιουρμάν, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της επιστροφής σε ομοσπονδιακή λύση, άλλαξε το κλίμα μετά την περίοδο Τατάρ. Η τελευταία έκθεση Γκουτέρες καταγράφει εντατικοποίηση του διαλόγου και διάθεση οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αλλά επισημαίνει ότι αρκετά συμφωνημένα μέτρα παραμένουν ανεφάρμοστα, μεταξύ των οποίων το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων.
Η κινητικότητα αποκτά πρόσθετο βάρος, καθώς η θητεία του Γκουτέρες λήγει στο τέλος του 2026 και η παρούσα πρωτοβουλία θεωρείται η τελευταία προσωπική του προσπάθεια να ξεκλειδώσει μια νέα διαδικασία. Ωστόσο, ο ίδιος παράγοντας δημιουργεί και επιφυλάξεις στη Λευκωσία, καθώς η δεκαετής παρουσία Γκουτέρες στη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ σίγουρα δεν θα περάσει στην Ιστορία για τις επιτυχίες της. Το διεθνές περιβάλλον αποδυνάμωσε ραγδαία τον ρόλο του διεθνούς οργανισμού, εν μέσω μάλιστα μεγάλων οικονομικών προβλημάτων. Ούτε, όμως, ο ίδιος διακρίθηκε στην αναζήτηση διεξόδων και στη διατήρηση του όποιου γοήτρου απέμεινε στον ΟΗΕ.
Ο φόβος, λοιπόν, είναι ότι, την ώρα που οι δύο πλευρές δεν συμφωνούν, ούτε στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης ούτε στη μεθοδολογία των συνομιλιών – πόσω μάλλον στην ουσία – και η Αγκυρα παραμένει προκλητική και αδιάλλακτη, επιμένοντας σε λύση εκτός του συμφωνημένου πλαισίου, μπορεί να ασκηθούν τρομερές πιέσεις στη Λευκωσία για υποχωρήσεις. Και όλα αυτά για ένα «success story» που θα είναι τέτοιο μόνο επικοινωνιακά – ίσως και για ένα μπάλωμα της κληρονομιάς που αφήνει πίσω του ο Αντόνιο Γκουτέρες.
