Πυρήνας

Η κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν δίχασε το κοινό προτού ακόμα βγει στις αίθουσες. Οι αλλαγές στο σενάριο, η πιστότητα των σκηνικών και οι επιλογές στο κάστινγκ αποτελούν ήδη σημείο συζήτησης και συγκρούσεων τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος. Εχει όμως πραγματική σημασία αν εμείς διαφωνούμε με μια μαύρη Ωραία Ελένη;

Ο σεβασμός στο αρχαίο κείμενο είναι προφανώς απαραίτητος, κάθε καλλιτέχνης όμως έχει το δικαίωμα να μην περιοριστεί στην απλή αναπαραγωγή του υλικού που έχει στα χέρια του. Και ο Νόλαν, ένας σκηνοθέτης μεγάλου βεληνεκούς, από τις πρώτες κριτικές μοιάζει να έχει μελετήσει σε βάθος τον Ομηρο. Αποτυπώνει το τεράστιο ψυχολογικό βάρος του ταξιδιού του Οδυσσέα και τις διαδρομές των ηρώων με τρόπο καθολικό και άχρονο, αναμετρώμενος με έννοιες που επέτρεψαν στα ομηρικά έπη να αντέξουν στον χρόνο και τα μετέτρεψαν σε θεμελιώδη έργα της δυτικής λογοτεχνίας.

Αυτή είναι η πραγματική ουσία της «Οδύσσειας», που αναγνωρίζεται ξανά μέσα από τον φακό ενός εκ των κορυφαίων σύγχρονων κινηματογραφιστών και γίνεται κοινό κτήμα των νεότερων γενεών. Γι’ αυτό η ταινία αποτελεί τεράστιο προνόμιο για την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά – έστω κι αν υπάρχουν σημεία που ξενίζουν, ακόμα κι αν θεωρείται πως ο Νόλαν επιχείρησε να προβοκάρει πριν καν πέσουν οι τίτλοι αρχής. Το να βλέπουμε μια ελληνική αφήγηση που εξακολουθεί να κυριαρχεί και να εγείρει συζητήσεις, αποτελεί απόδειξη της αξίας της. Ενας σπουδαίος πολιτιστικός πυρήνας, ακριβώς γιατί συνεχίζει, αιώνες μετά, να αιχμαλωτίζει κάθε φαντασία.