Περίμενα ότι θα προκαλέσει μια κάποια αίσθηση – ένα frissonnement – η δήλωση του Χρήστου Κακλαμάνη, για τις δυσκολίες του ΠΑΣΟΚ. Αναμενόμενο ήταν, καθώς είναι σπάνιο να συναντάς πολιτικό στέλεχος που αναγνωρίζει ευθαρσώς τη δυσάρεστη πραγματικότητα για το κόμμα του. Συγκεκριμένα, ερωτηθείς για τις επιδόσεις του ΠΑΣΟΚ στις μετρήσεις, ο κ. Κακλαμάνης είπε αυτό που καταλαβαίνουν οι πάντες: με το ΠΑΣΟΚ τρίτο στις δημοσκοπήσεις, ο στόχος της πρώτης θέσης είναι κάτι «πάρα πολύ δύσκολο». Αυτό ήταν που έκανε τόση εντύπωση, παρότι στοιχειώδες. Ωστόσο κανείς δεν τολμά να το πει ευθέως, όπως το λέει ο κόσμος όλος. Για κάποιον βλακώδη λόγο, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτευομένων, σε συνεντεύξεις και debate, θεωρούν «εξυπνότερο» να αποφύγουν την πραγματικότητα που δεν συμφέρει το κόμμα τους, με κάποια χαριτωμενιά του ποδαριού. Παρατηρήστε τους και θα δείτε ότι, για τους περισσότερους, η απόκρουση είναι η ενδεδειγμένη στάση, λες και πρόκειται για αγώνα ξιφασκίας και όχι για συζήτηση.
Την ίδια ώρα που τα έλεγε αυτά ο κ. Κακλαμάνης, ένα άλλο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, σε άλλο τηλεοπτικό πάνελ, ερχόταν αντιμέτωπο με την ίδια ερώτηση. Ηταν η Βάσια Αναστασίου, η μοναδική επιλαχούσα σε εκλογές, η οποία έχει χρισθεί (από τον εαυτό της) «αναπληρώτρια βουλευτής», θέση ανύπαρκτη αλλά και γραμματικά προβληματική στη διατύπωσή της – για τους λόγους αυτούς όμως, της ταιριάζει γάντι. Η Βάσια, λοιπόν, το αντιμετώπισε με τη χαζοχαρούμενη αισιοδοξία μιας ποδοσφαιρικής παρομοίωσης: όπως η Λίβερπουλ έτρωγε τριάρα και γύρισε το ματς υπέρ της, ομοίως μπορεί και το ΠΑΣΟΚ.
Η διαφορά ανάμεσα στους δύο είναι ότι ο κ. Κακλαμάνης βλέπει την πραγματικότητα και, επιπλέον, έχει το θάρρος να παραδεχθεί ότι δεν διαθέτει έτοιμη λύση. Είναι «πάρα πολύ δύσκολο», μας λέει. Προσθέτει κάτι ακόμη στην πορεία της συζήτησης, το οποίο μας δείχνει το βάθος της ανάλυσης που τον οδηγεί στην απαισιοδοξία. Μέσα σε ένα περιβάλλον παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, εξηγεί, η σοσιαλδημοκρατία έχει αποτύχει να δώσει απτές, συγκεκριμένες, μετρήσιμες προτάσεις τους πολίτες.
Ο κ. Κακλαμάνης λοιπόν δεν κρύβεται από την πραγματικότητα. Δεν λέει, π.χ., η σοσιαλδημοκρατία «δεν πέτυχε»· λέει ότι «απέτυχε». Δεν εξωραΐζει την κατάσταση, την περιγράφει όπως είναι και συμπυκνώνει με σαφή και εύληπτο τρόπο την ουσία του γενικότερου προβλήματος, που σοβεί στον πολιτικό του χώρο. Προσωπικά, δεν μπορώ να μην εκτιμήσω την εντιμότητα του λόγου του – και, επειδή προ πολλού έχω πάψει να βαυκαλίζομαι με την ιδέα της μοναδικότητάς μου, είμαι βέβαιος ότι και πολλοί άλλοι θα συμφωνήσουν μαζί μου.
Η αγαπημένη μας «αναπληρώτρια βουλευτής», από την άλλη, προσπαθεί να μας πείσει ότι το πρόβλημα θα λυθεί με τρόπο μαγικό. Κάτι θα γίνει, δεν μπορούμε να ξέρουμε τι, γιατί αυτά συμβαίνουν στον κόσμο της μαγείας, και θα συμβεί. Μπορεί, ας πούμε, ο πρόεδρος να ακολουθήσει την εντολή του Κοέλιο και να επιθυμήσει τόσο πολύ την πρώτη θέση στις εκλογές, ώστε όλο το σύμπαν να συνωμοτήσει και να πραγματοποιηθεί η επιθυμία του! Πού ξέρεις; Ο ένας λοιπόν έχει την αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίσει τη δυσκολία, γι’ αυτό και την παραδέχεται, δεν της κρύβεται. Η άλλη, όμως, φαίνεται ότι δεν έχει την αναγκαία αυτοπεποίθηση, οπότε καταφεύγει στη μέθοδο της χαριτωμένης υπεκφυγής. Ο κ. Κακλαμάνης απευθύνεται στον σκεπτόμενο ψηφοφόρο, η κ. Αναστασίου στον φίλαθλο ψηφοφόρο.
Προσωπικά, δεν θα μπορούσα με τίποτα να ψηφίσω το σημερινό ΠΑΣΟΚ. Ειδάλλως, ο κ. Κακλαμάνης είναι το είδος του υποψηφίου που ευχαρίστως θα του έδινα σταυρό. Προτιμώ να εμπιστευτώ εκείνον που μιλάει καθαρά και δεν υποτιμά τη νοημοσύνη του ακροατή, από τον άλλο που παίζει κρυφτούλι με την αλήθεια. Τον δεύτερο, όσο κι αν τον κάνω χάζι, δεν θα τον εμπιστευόμουν ποτέ. Πώς να δώσεις την εμπιστοσύνη σου σε κάποιον που κρύβεται; Φυσικά, οι πολιτευτές που κρύβονται από την πραγματικότητα δεν πρέπει να πτοούνται, γιατί έτσι ακριβώς είμαστε και οι περισσότεροι του είδους μας. Οι φίλαθλοι… Συγγνώμη, λάθος. Οι φιλάθλοι (sic) υπερτερούν αριθμητικά. Κατά συνέπεια, το μέλλον είναι δικό τους. Οι σοβαροί είναι που πρέπει να ανησυχούν…
