Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική και η τεχνολογία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Οσοι υποστηρίζουν την τεχνολογική καινοτομία θα διαμορφώσουν το μέλλον και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη θα διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωσή του.
Η Ευρώπη έχει πραγματικά πλεονεκτήματα στα οποία μπορεί να βασιστεί. Εχω δει αυτά τα πλεονεκτήματα από πρώτο χέρι. Οι εταιρείες μας προωθούν τη βιομηχανική ψηφιοποίηση και εδραιώνουν κρίσιμα μέρη της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού τεχνολογίας. Εν τω μεταξύ, οι δικοί μας κορυφαίοι ερευνητές και οι πρωτοπόροι της Τεχνητής Νοημοσύνης ωθούν τα όρια της καινοτομίας, υποστηριζόμενοι από το αναπτυσσόμενο δίκτυο εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης. Ομως τα δυνατά μας σημεία, μεμονωμένα, δεν επαρκούν πλέον. Η ΕΕ βασίζεται σε παρόχους εκτός ΕΕ για πάνω από το 80% των ψηφιακών προϊόντων, υπηρεσιών και υποδομών της.
Αυτή η κατάσταση δεν προέκυψε από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών μεμονωμένων ορθολογικών αποφάσεων: ήταν φθηνότερο να αγοράσει κανείς παρά να κατασκευάσει, πιο γρήγορο να υιοθετήσει παρά να αναπτύξει, πιο εύκολο να ενσωματωθεί σε παγκόσμιες πλατφόρμες παρά να επενδύσει στις δικές μας εναλλακτικές λύσεις. Κάθε απόφαση είχε νόημα από μόνη της. Μαζί, άφησαν την Ευρώπη πολύ εκτεθειμένη. Οταν οι βασικές τεχνολογίες σχεδιάζονται αλλού, κατασκευάζονται αλλού και ελέγχονται αλλού, η εξάρτηση παύει να είναι οικονομική επιλογή και γίνεται στρατηγικός κίνδυνος. Η έκθεση Ντράγκι του 2024 το έθεσε ξεκάθαρα: η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί βασικό παράγοντα για το αυξανόμενο χάσμα παραγωγικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν αφαιρέσουμε τους κύριους τομείς των ΤΠΕ, η παραγωγικότητα της Ευρώπης βρίσκεται σε γενικές γραμμές στο ίδιο επίπεδο με τις ΗΠΑ. Χωρίς ισχυρότερες δυνατότητες στις ψηφιακές τεχνολογίες, η Ευρώπη δεν θα κλείσει αυτό το χάσμα.
Γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας για την Ευρώπη. Για να μετακινηθούμε από τη ρύθμιση στην καινοτομία, από την επιφυλακτικότητα στην ανταγωνιστικότητα, από την κατανάλωση στη δημιουργία και διασφαλίζοντας τις τεχνολογίες από τις οποίες εξαρτώνται η οικονομία μας και οι δημοκρατίες μας.
Με αυτήν την πρωτοβουλία, ορίζουμε τι σημαίνει τεχνολογική κυριαρχία και καθιστούμε σαφές μια για πάντα ότι δεν είναι μια κωδική λέξη για τον προστατευτισμό. Η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη στην ειλικρίνεια, την εταιρική σχέση και τον δίκαιο ανταγωνισμό.
Αλλά το να είσαι ανοιχτός δεν πρέπει να σημαίνει ευπάθεια. Η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να κάνει τις δικές της επιλογές. Δεν πρέπει να αποδεχτούμε ένα μέλλον στο οποίο οι κρίσιμες υποδομές μας, τα ευαίσθητα δεδομένα ή η βιομηχανική μας ικανότητα εξαρτώνται από μεμονωμένους κυρίαρχους προμηθευτές εκτός Ευρώπης, ιδίως προμηθευτές που δεν προέρχονται από χώρες με παρόμοια νοοτροπία.
Μια τεχνολογικά κυρίαρχη Ενωση είναι αυτή που διαχειρίζεται την παγκόσμια τεχνολογική αλληλεξάρτηση με εμπιστοσύνη, μειώνει τις στρατηγικές εξαρτήσεις και διατηρεί την ελευθερία δράσης της. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε τα πάντα μόνοι μας. Σε ορισμένους τομείς, η Ευρώπη θα πρέπει να επενδύσει σε εγχώριες τεχνολογίες. Σε άλλους, η σωστή απάντηση και η πιο οικονομικά αποδοτική λύση θα είναι η συνεργασία με αξιόπιστους εταίρους και η διαφοροποίηση. Αυτή η προσέγγιση θα φέρει πραγματικές εναλλακτικές λύσεις, έτσι ώστε οι ευρωπαϊκές εταιρείες και οι πολίτες να έχουν μια πραγματική επιλογή, συμπεριλαμβανομένης της επιλογής για ευρωπαϊκές λύσεις.
Το πακέτο καθορίζει τρεις επείγουσες προτεραιότητες που αποτελούν τα δομικά στοιχεία για το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης.
Πρώτον, καθορίζει μια νέα προσέγγιση στους ημιαγωγούς – εξαρτήματα που τροφοδοτούν τη σύγχρονη ζωή, από smartphones, αυτοκίνητα και τρένα έως ιατρικές συσκευές, αμυντικό εξοπλισμό, αεροσκάφη και κέντρα δεδομένων. Ο Νόμος για τα Τσιπ 2.0 θα βασιστεί στα δυνατά σημεία της Ευρώπης στους επεξεργαστές, ενώ παράλληλα θα μας βοηθήσει να επεκτείνουμε την παραγωγική ικανότητα στους προηγμένους ημιαγωγούς που τροφοδοτούν ολοένα και περισσότερο την TN. Αυτό είναι απαραίτητο εάν η Ευρώπη θέλει να καινοτομεί, να κατασκευάζει και να ανταγωνίζεται χωρίς να εκτίθεται σε διαταραχές που δεν μπορεί να ελέγξει.
Δεύτερον, μέσω του Νόμου για την Ανάπτυξη του Cloud και της Τεχνητής Νοημοσύνης, το πακέτο κάνει ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της μετατροπής της Ευρώπης σε ήπειρο TN. Στόχος του είναι να τριπλασιάσει τη χωρητικότητα των βιώσιμων κέντρων δεδομένων της Ευρώπης έως το 2030, ώστε να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση. Καθώς παράγουμε όλο και περισσότερα δεδομένα, πρέπει να είμαστε σε θέση να τα αποθηκεύουμε με ασφαλή και αξιόπιστο τρόπο – ειδικά όσον αφορά τις κρίσιμες εφαρμογές και τα ευαίσθητα δεδομένα.
Τρίτον, μέσω μιας νέας Στρατηγικής Ανοικτού Κώδικα της ΕΕ, το πακέτο αξιοποιεί τις δυνατότητες των περισσότερων από τρία εκατομμύρια ανθρώπων που συνεισφέρουν στον ανοιχτό κώδικα στην Ευρώπη, οι οποίοι παρέχουν ψηφιακές λύσεις κατασκευασμένες στην Ευρώπη, για την Ευρώπη, με βάση τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες. Οι δημόσιες διοικήσεις και οι επιχειρήσεις μοιράζονται την ανάγκη για καλύτερο έλεγχο, συντήρηση και προσαρμογή των τεχνολογιών στις οποίες βασίζονται.
Στη βάση αυτών των τριών πυλώνων βρίσκεται ένα τέταρτο ερώτημα που η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοήσει: η ενέργεια που απαιτείται για την τροφοδότησή τους με καθαρό και βιώσιμο τρόπο. Η πρόκληση δεν είναι μόνο το πώς μπορούμε να κάνουμε τις ψηφιακές τεχνολογίες πιο πράσινες, αλλά και το πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση – χρησιμοποιώντας λύσεις αιχμής για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας. Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε ότι τα κέντρα δεδομένων δεν είναι μόνο «καταναλωτές» ενέργειας, αλλά αποτελούν και μέρος της λύσης, συμβάλλοντας στην οικοδόμηση πρόσθετης δυναμικότητας καθαρής ενέργειας προς όφελος της τοπικής κοινότητας και της οικονομίας μας γενικότερα. Αυτή είναι η φιλοδοξία πίσω από τον Στρατηγικό Χάρτη Πορείας για την Ψηφιοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη στον Ενεργειακό Τομέα.
Αυτό το πακέτο αποτελεί δομικό στοιχείο για το μέλλον μας. Ενα μέλλον όπου τα εργοστάσιά μας μπορούν να λειτουργούν με ευρωπαϊκό βιομηχανικό λογισμικό, όπου τα νοσοκομεία μας είναι ελεύθερα να επιλέγουν ΤΝ που έχει αναπτυχθεί στην Ευρώπη, όπου οι καινοτόμοι μας πολίτες μπορούν να χρησιμοποιούν ευρωπαϊκό λογισμικό για την ανάπτυξη ιδεών και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις μας μπορούν να εξελιχθούν σε παγκόσμιους πρωταθλητές – ακριβώς εδώ στην Ευρώπη.
Αυτή είναι μια επιλογή. Και είναι μια επιλογή που πρέπει να κάνουμε τώρα, μαζί.
Η Χένα Βίρκουνεν είναι εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τεχνολογική κυριαρχία, την ασφάλεια και τη δημοκρατία
